Liệu Tòa có hạ được gã khổng lồ Trung Quốc?

Hoàng Hường Nhà báo, Biên tập viên chuyên trang Tuần Việt Nam/VietNamNet

"Trung Quốc sẽ phớt lờ phiên tòa, chấp nhận thiệt hại về uy tín quốc tế. Sau đó họ sẽ thay đổi hình ảnh bằng cách cung cấp nhiều hỗ trợ cho các nước xung quanh"

"Trung Quốc sẽ đơn giản là phớt lờ phiên tòa và phán quyết, chấp nhận thiệt hại về uy tín quốc tế. Sau đó họ sẽ thay đổi tình huống và hình ảnh bằng cách hỗ trợ các nước xung quanh"

LTS: Tòa án trọng tài thường trực (The Permanent Court of Arbitration - PCA) tại Hague, Hà Lan ra phán quyết họ có đủ thẩm quyền xét xử vụ Philippines kiện Trung Quốc trong tranh chấp Biển Đông. Vòng xét xử tiếp theo sẽ diễn ra từ 24 – 30/11 tại Hague.

Tuần Việt Nam giới thiệu cuộc trò chuyện với TS. Zachary Abuza (Mỹ), chuyên gia tư vấn độc lập về chính trị và an ninh khu vực Đông Nam Á.

Quan sát các diễn biến tại Hội nghị Hợp tác Kinh tế Châu Á–Thái Bình Dương (APEC) 2015 diễn ra tại Philippines vừa rồi, ông có bình luận gì về mối quan hệ giữa Trung Quốc và nước chủ nhà Philippines quanh câu chuyện chủ quyền lãnh thổ?

TS Zachary Abuza: Chắc chắn Trung Quốc không muốn thảo luận vấn đề Biển Đông tại APEC. Họ luôn luôn sợ đa phương hóa trong vấn đề này. Không giống các hội nghị của ASEAN, Trung Quốc có thể can thiệp bằng ảnh hưởng của họ tới một số nước thành viên, nhưng Trung Quốc không thể làm thế tại APEC.  

Tuy nhiên tôi cho rằng Tổng thống Mỹ Obama đã tỏ thái độ rõ ràng sẽ đưa vấn đề Biển Đông ra thảo luận. Tàu khu trục Mỹ đã đến một quân cảng của Philippines. Chính phủ Mỹ cũng tuyên bố về gói viện trợ 250 triệu USD hỗ trợ hàng hải cho Đông Nam Á, bao gồm 79 triệu USD cho Philippines, 40 triệu USD cho Việt Nam và 21 triệu USD cho Indonesia, cùng với rất nhiều cuộc gặp gỡ trao đổi giữa các nước này. Trước đó, phía Philippines cũng nói họ sẽ không trực tiếp đưa vấn đề Biển Đông ra thảo luận, nhưng cũng “không phiền lòng” nếu Mỹ đưa ra. 

{keywords}
Vòng 2 phiên tòa trọng tài Philippines kiện Trung Quốc sẽ diễn ra từ 24 - 30/11

Theo ông, vai trò của hai bên so với trước phiên xử thứ nhất có gì thay đổi? Việc tòa mạnh mẽ khẳng định ‘có đủ thẩm quyền xử’ có được xem là tín hiệu tốt cho thấy Philippines sẽ thắng kiện không?

Trước nay, lập luận mạnh nhất của Trung Quốc là vấn đề thẩm quyền của hội đồng xét xử. Nhưng đến giờ hội đồng đã đứng ra giải quyết trường hợp này.

Tôi đồng quan điểm với nhiều chuyên gia luật quốc tế, là Trung Quốc dường như đang thua ở hầu hết các điểm bị kiện trong ‘vòng đua’ thứ hai, dù đang trong quá trình tố tụng. Vì cơ bản hầu hết luận điểm  của Trung Quốc đều không phù hợp với luật pháp quốc tế.

Trung Quốc đang làm mọi cách để hướng luật pháp quốc tế theo hướng có lợi cho họ, và họ đã làm rất nhiều việc để có được điều đó. 

Thời gian gần đây Trung Quốc đã phải chấp nhận rất nhiều thất bại trong chính sách ngoại giao ở Đông Nam Á, nhưng Trung Quốc vẫn đang có ảnh hưởng mạnh tới một số quốc gia trong khu vực như Campuchia…

Theo một báo cáo mới công bố, Trung Quốc đang đẩy tiến độ khai thác dầu ngoài khơi cùng Brunei. Họ cũng mở rộng ảnh hưởng kinh tế trong khu vực, đặc biệt tới Indonesia. 

Theo những gì tôi thấy, cho dù phải chấp nhận những thất bại, nhưng không có nghĩa Trung Quốc sẽ thay đổi chính sách ngoại giao trong khu vực. Họ sẽ chấp nhận thất bại đó và tiếp tục chính sách ngoại giao như cũ.

Ông từng quả quyết với giới truyền thông là “phiên tòa cuối tháng 11 tới sẽ được mong đợi rộng rãi sẽ mang lại kết quả có lợi cho Philippines”. Ngoài Philippines, còn những ai cũng đang mong đợi?

Các chuyên gia pháp lý quốc tế cũng mong đợi. 

{keywords}
TS Zachary Abuza. Ảnh:  Rappler

Ông có biết rằng, Trung Quốc nhiều lần tuyên bố họ “sẽ từ chối” và “không bị tác động” bởi kết quả của phiên tòa?

Đã có nhiều nhiều cường quốc từng phớt lờ phán quyết của các tòa án quốc tế. Nước Mỹ chính là một ví dụ điển hình, khi có cố tình né tránh phán quyết của Tòa án Quốc tế về vụ kiện của Nicaragua. Và Mỹ đã phải trả giá rất lớn bằng hình ảnh của họ trong vấn đề thực thi công pháp quốc tế. Trong mắt của nhiều người, Mỹ giống như kẻ chuyên đi bắt nạt.

Tuy nhiên hình ảnh nước Mỹ đã hồi phục, bằng nhiều cách. Mỹ cung cấp, chia sẻ, hỗ trợ phát triển tới nhiều phần trên thế giới: viện trợ, đầu tư thương mại, hỗ trợ quân sự, bảo vệ hòa bình và an ninh, đi đầu trong việc đóng góp cho Liên Hợp Quốc và các tổ chức kinh tế đa phương...vv.. 

Với trường hợp Trung Quốc, tôi cho rằng họ sẽ phớt lờ phiên tòa và phán quyết, chấp nhận thiệt hại về uy tín quốc tế, với mong muốn vẫn tiếp tục điều khiển được các nền kinh tế trong khu vực. Sau đó họ sẽ thay đổi tình huống và hình ảnh bằng cách cung cấp nhiều hỗ trợ cho các nước xung quanh. Tôi đoán vậy! 

Dường như họ còn muốn thay đổi luật pháp quốc tế chứ không chỉ tảng lờ.

TS Zachary Abuza là nhà tư vấn độc lập về chính trị và an ninh khu vực Đông Nam Á. Ông từng giảng dạy khoa học chính trị và quan hệ quốc tế tại Simmons College, Boston và Chiến lược An ninh Quốc gia tại Đại học Quốc phòng ở Washington, DC. Ông tư vấn cho chính phủ Mỹ và các công ty về vấn đề Đông Nam Á. Trong năm 2004-05, ông là một thành viên cao cấp tại Viện Hòa bình Mỹ tại Washington, DC.

Ông nghiên cứu về các cuộc nổi dậy và khủng bố, rủi ro chính trị, quản trị và dân chủ hóa, kinh tế chính trị; là tác giả của các công trình nghiên cứu Conspiracy of Silence: The Insurgency in Southern Thailand  (2008), Political Islam and Violence in Indonesia (2006), Militant Islam in Southeast Asia (2003), và Renovating Politics in Contemporary Vietnam (2001).

Hoàng Hường (Thực hiện)

tin nổi bật

Những 'nút thắt' trị giá nghìn tỷ

Những “nút thắt” trị giá hàng ngàn tỷ đồng liên quan đến hoàn thuế giá trị gia tăng đang được cơ quan thuế cam kết tháo gỡ sau cuộc đối thoại giữa ngành thuế và các doanh nghiệp vào cuối tuần trước.

Ứng xử với trái phiếu doanh nghiệp

Bức tranh đó cho thấy, người mua trái phiếu doanh nghiệp không có lý gì phải quá lo lắng. Nếu tất cả đổ xô đến “đòi lại” thì không một doanh nghiệp nào có thể trụ được chứ đừng nói là phát triển.

Trụ cột ‘nguồn lực’ trong truyền thông chính sách

Thủ tướng Phạm Minh Chính đã đưa ra một giải pháp quan trọng cho sự phát triển bền vững của báo chí khi cam kết bồi đắp trụ cột “nguồn lực” bằng cách cấp kinh phí theo hướng đặt hàng cho hoạt động truyền thông chính sách.

Báo chí phải trở thành tổ chức công nghệ

Cách đây hơn 20 năm, nhiều tổng biên tập vô cùng tự hào về việc máy in còn đang chạy, hàng chục đầu mối đã ngồi ăn bánh mì để đợi lấy báo đi rao bán.

Đổi mới con người ở vùng đất là mặt tiền quốc gia

Cần nhìn thẳng vào sự thật là khu vực đẹp nhất của đất nước, địa bàn chiến lược đặc biệt quan trọng lại có nhiều chỉ số phát triển thấp hơn mức trung bình của cả nước.

Tiếng chuông cảnh báo sau chuyện đình chỉ hoạt động của một sở

Hôm qua, một câu chuyện hy hữu được báo chí đưa tin: Sở Nội vụ bị tạm đình chỉ hoạt động 1 tháng vì chưa đảm bảo yêu cầu về phòng cháy chữa cháy (PCCC).

Truyền thông là chức năng của chính quyền

Khi các cấp chính quyền chủ động phối hợp truyền thông với các cơ quan báo chí sẽ là nền tảng quan trọng nhất cho việc làm chủ tình hình trong bối cảnh hiện nay.

Cơ hội của Việt Nam trước vòng cải cách mở cửa mới của Trung Quốc

Bản thân mỗi nước đều đang hướng đến phát triển chất lượng cao. Trong giai đoạn trước, điểm tăng trưởng của quan hệ Việt - Trung là thương mại, thầu khoán công trình. Hiện nay và sắp tới điểm tăng trưởng mới của quan hệ Việt - Trung sẽ là gì?

Những thông điệp về trái phiếu doanh nghiệp

Có một điểm cần nhấn mạnh: tuyệt đại đa số trái phiếu doanh nghiệp là có tài sản đảm bảo hoặc được bảo đảm bởi các tổ chức tín dụng.

Việt Nam sẽ vượt bẫy thu nhập trung bình theo cách nào

Việt Nam nỗ lực trở thành quốc gia thu nhập trung bình cao và thu nhập cao vào năm 2035 và 2045. Tuy nhiên, chúng ta phải vượt qua thách thức không hề nhẹ, nhất là về thể chế.

Thủ tướng Võ Văn Kiệt, nhà lãnh đạo cải cách tâm huyết

Thủ Tướng Võ Văn Kiệt là nhà lãnh đạo đi tiên phong trong thực hiện cải cách và hội nhập của đất nước ta. Ông đã dũng cảm thực hiện những quyết định đột phá tầm chiến lược để đưa đất nước đi lên.

Tầm nhìn quốc gia Qatar qua lăng kính World Cup

Qatar đã làm nên lịch sử khi lần đầu tiên đưa sự kiện thể thao được theo dõi nhiều nhất trên toàn cầu đến Thế giới Ả Rập và Hồi giáo.

Ông Sáu Dân và đổi mới thể chế

Ngày 9/8/1995, trước Đại hội Đảng lần thứ 8, Thủ tướng Võ Văn Kiệt đã gửi một bức thư tâm huyết cho Bộ Chính trị nêu quan điểm, tư tưởng, khuyến nghị và cảnh báo về một số vấn đề có tầm chiến lược đối với đất nước vào thời điểm lịch sử đó.

‘Ý Đảng, lòng Dân’

Hôm qua, một người bạn của tôi thông báo, chị đã không rút trước hạn món tiền gửi ngân hàng đang được kiểm soát đặc biệt. Tôi biết, tâm lý chị cũng khá cồn cào vì chị liên tục hỏi ý kiến của tôi trong cả tuần trước.

Nhà lãnh đạo dám chịu trách nhiệm “phá rào”

“Sử học không nên chỉ đánh giá một con người xem họ đạt đến đỉnh cao nào mà còn phải xem khi họ nằm xuống, đã có bao nhiêu dòng nước mắt”.