Cuộc chiến thiết bị bay không người lái tại Đông Âu vừa bước sang một chương hoàn toàn mới khi lực lượng quân sự Nga chính thức đưa các tổ hợp vũ khí laser tác chiến thế hệ mới vào nhiệm vụ đánh chặn quy mô lớn.
Thông qua những hình ảnh thực địa đầu tiên được phóng viên chiến trường Alexander Rogatkin công bố, công chúng được chứng kiến khoảnh khắc một chùm sáng màu tím xé tan màn đêm, nhanh chóng thiêu rụi và hạ gục hàng loạt drone của Ukraine trước khi chúng kịp tiếp cận các mục tiêu chiến lược.
Được các kíp điều khiển đặt biệt danh là Kiếm Jedi, hệ thống vũ khí năng lượng định hướng này đang thu hút sự chú ý đặc biệt từ giới chuyên gia quân sự toàn cầu bởi khả năng tác chiến độc đáo cùng tiềm năng làm thay đổi hoàn toàn bài toán chi phí phòng không hiện đại.
Về mặt nguyên lý vận hành, tổ hợp laser của Nga hoạt động dựa trên cơ chế hội tụ năng lượng quang học mật độ cực cao vào một điểm cố định trên mục tiêu.
Khác với các dòng pháo phòng không hay tên lửa truyền thống tiêu diệt mục tiêu bằng động năng và mảnh văng thuốc nổ, chùm tia laser đóng vai trò như một mỏ hàn nhiệt lượng cao phản công ở tốc độ ánh sáng.
Trong thời gian chiếu xạ từ vài giây đến một phút tùy thuộc vào kích thước mục tiêu, năng lượng này sẽ đốt cháy phần vỏ composite, làm tan chảy cấu trúc cánh, kích nổ nhiên liệu hoặc phá hủy trực tiếp các cảm biến quang điện tử và bo mạch điều khiển bên trong.
Đáng chú ý, kíp vận hành không nhất thiết phải phá hủy hoàn toàn thiết bị bay mà có thể chủ động thiêu rụi một phần bề mặt khí động học nhằm làm mất lực nâng, khiến drone chệch hướng bay và rơi xa khỏi vùng dân cư hoặc các cơ sở công nghiệp quan trọng.
Điểm đột phá giúp hệ thống này đạt hiệu suất tác chiến cao nằm ở sự kết hợp đồng bộ giữa mô-đun phát laser và mạng lưới trinh sát tự động.
Nằm trong dự án phát triển mang mật danh Posokh, tổ hợp được tích hợp đài radar cảnh giới mặt đất cùng hệ thống cảm biến quang điện tử có độ chính xác tuyệt đối.
Khi radar phát hiện vật thể bay xâm nhập, hệ thống máy tính sẽ tự động tính toán quỹ đạo, truyền dữ liệu cho cụm định vị quang học bám sát mục tiêu và chỉ thị cho đầu phát laser mở nắp bảo vệ để khai hỏa.
Sự phối hợp này giúp tổ hợp tiêu diệt chính xác từ các dòng FPV drone kích thước nhỏ di chuyển cơ động cho đến những dòng UAV tầm xa quy mô lớn như FP-1 hay Lyuty.
Xét về thông số tác chiến, dù các chỉ số kỹ thuật chi tiết vẫn được Bộ Quốc phòng Nga giữ bí mật, những thông tin thực địa cho thấy hệ thống có tầm bắn hiệu quả đạt ít nhất 1,5 km, vượt trội so với tầm bắn của súng máy phòng không hay pháo cao xạ cỡ nhỏ.
Khả năng đánh chặn ở độ cao lớn giúp tổ hợp lấp đầy khoảng trống phòng thủ giữa lực lượng bộ binh và các đài tên lửa tầm trung.
Tuy nhiên, bài toán kinh tế mới là yếu tố mang lại lợi thế áp đảo cho vũ khí laser. Trong khi một quả tên lửa phòng không truyền thống có giá từ hàng chục nghìn đến hàng triệu USD, chi phí cho mỗi lần phóng chùm tia laser ước tính chỉ tốn khoảng 1 USD tiền điện năng, đi kèm băng đạn gần như vô hạn miễn là nguồn cấp điện còn hoạt động.
Mặc dù sở hữu nhiều ưu điểm vượt trội, công nghệ laser chống UAV vẫn tồn tại những giới hạn vật lý không thể loại bỏ hoàn toàn.
Vũ khí năng lượng định hướng đòi hỏi nguồn điện khổng lồ, do đó các tổ hợp hiện tại chủ yếu được triển khai cố định xung quanh các nhà máy, hạ tầng năng lượng để đấu nối trực tiếp vào lưới điện quốc gia thay vì di chuyển cơ động.
Bên cạnh đó, chùm tia laser chịu ảnh hưởng rất lớn từ điều kiện thời tiết như mây mù, mưa rào hay sương muối - những yếu tố làm tán xạ ánh sáng và suy giảm đáng kể mật độ năng lượng khi truyền qua không khí.
Dù vậy, việc Nga chuẩn bị thử nghiệm thế hệ laser tiếp theo với công suất lớn hơn để đánh chặn cả tên lửa hành trình và máy bay bay nhanh cho thấy vũ khí năng lượng đang dần chuyển mình từ thử nghiệm phòng thí nghiệm thành một trụ cột phòng không không thể thiếu trong chiến tranh hiện đại.
(Theo voennoedelo.com, united24media.com, thedefensepost.com, thedefensenews.com, defence-blog.com)
.svg){kind=icon}
