Trong bối cảnh các cuộc tấn công bằng drone ngày càng gia tăng nhắm vào hậu phương và hạ tầng quan trọng, Nga đang đẩy mạnh phát triển các giải pháp phòng không di động chi phí thấp nhưng hiệu quả cao.
Phiên bản di động của ZAK-30 Citadel lắp trên xe tải Ural chính là bước tiến mới nhất, hứa hẹn mang lại sự linh hoạt đáng kể cho lực lượng phòng không Nga.
Theo thông tin từ hãng thông tấn TASS ngày 30/5/2026, Nga đang chuẩn bị triển khai phiên bản di động của hệ thống ZAK-30 Citadel trên khung gầm xe tải Ural.
Phiên bản này sẽ bao gồm một số xe chở module chiến đấu (combat modules) và một xe chuyên chở trạm radar riêng biệt.
Việc chuyển từ cấu hình cố định sang di động giúp hệ thống có thể nhanh chóng triển khai đến các khu vực bị đe dọa, bảo vệ linh hoạt các căn cứ quân sự, kho nhiên liệu, nhà máy lọc dầu và hạ tầng quan trọng khác mà không bị ràng buộc tại một vị trí cố định.
Theo armyrecognition.com, ZAK-30 Citadel là hệ thống pháo phòng không 30mm do Rostec phát triển, được thiết kế đặc biệt để đối phó với drone đa cánh (multicopter) và drone cánh cố định.
Điểm nổi bật nhất của hệ thống nằm ở loại đạn thông minh 30mm sử dụng ngòi nổ điều khiển từ xa (programmable airburst fuze).
Thay vì phải bắn trúng trực tiếp mục tiêu nhỏ và di chuyển nhanh, hệ thống tính toán điểm nổ tối ưu dựa trên quỹ đạo bay của drone.
Khi đạn nổ, mảnh đạn tạo thành đám mây sát thương bao phủ khu vực xung quanh mục tiêu, giúp tăng đáng kể xác suất tiêu diệt chỉ với ít phát bắn hơn so với đạn thông thường.
Hệ thống kết hợp radar giám sát, camera quang học ngày và hồng ngoại (electro-optical/infrared) để phát hiện, theo dõi và ngắm bắn tự động.
Theo thông số công bố, tầm bắn chéo (slant range) đạt tới 1.000 mét với drone loại cánh cố định và khoảng 800 mét với drone đa cánh nhỏ.
Mỗi module chiến đấu mang theo 300 viên đạn. Hệ thống được thiết kế hoạt động 24/7, với tổ lái gồm 5 người trong phiên bản cố định.
Phiên bản di động trên Ural dự kiến giữ nguyên các tính năng cốt lõi này nhưng tăng tính cơ động cao nhờ khung gầm xe tải off-road nổi tiếng bền bỉ của Nga.
Theo tass.com, việc lắp đặt ZAK-30 Citadel trên Ural phản ánh xu hướng lớn hơn trong chiến tranh hiện đại: chuyển sang phòng không phân tán và chi phí hiệu quả.
Thay vì chỉ dựa vào tên lửa đắt tiền cho mọi mục tiêu, Nga ưu tiên sử dụng pháo 30mm thông minh để xử lý drone tầm gần và tầm trung thấp, bảo vệ các mục tiêu hậu phương.
Khung gầm Ural cho phép hệ thống di chuyển dễ dàng trên địa hình xấu, nhanh chóng thiết lập vùng bảo vệ tạm thời hoặc cơ động tránh bị tấn công trước.
Tuy nhiên, ZAK-30 Citadel vẫn thuộc lớp phòng không tầm rất ngắn (VSHORAD), chủ yếu dùng cho phòng thủ điểm (point defense là chiến thuật hoặc hệ thống vũ khí dùng để bảo vệ một mục tiêu đơn lẻ hoặc một khu vực giới hạn như một tàu chiến, máy bay, hoặc căn cứ khỏi các cuộc tấn công tầm gần) chứ không phải bảo vệ diện rộng.
Hiệu quả thực chiến còn phụ thuộc vào khả năng tích hợp mạng lưới cảm biến, tốc độ xử lý dữ liệu và khả năng chống nhiễu điện tử của đối phương.
Dù vậy, với việc đã được thử nghiệm thực tế và đang chuyển sang phiên bản di động, ZAK-30 Citadel cho thấy Nga đang nghiêm túc thích ứng với mối đe dọa drone ngày càng phổ biến trên chiến trường.
Phiên bản Ural-mounted của ZAK-30 Citadel dự kiến sẽ nâng cao đáng kể khả năng bảo vệ linh hoạt cho lực lượng Nga, góp phần vào chiến lược phòng không phân tán trước các mối đe dọa bất đối xứng từ trên không.
Đây là một bước phát triển đáng chú ý trong cuộc chạy đua công nghệ chống drone hiện nay.
(Theo tass.com, armyrecognition.com)
.svg){kind=icon}
