Cải thiện mức độ tiếp cận thông tin của người dân

Đánh giá về những kết quả đạt được của hoạt động cung cấp thông tin cho cơ sở trên địa bàn Hà Nội thời gian qua, Ban thường vụ Thành ủy Hà Nội cho rằng: Công tác cung cấp thông tin đã được thực hiện đa dạng qua các kênh như sách, báo, tạp chí, đài/ kênh phát thanh, đài truyền hình, nền tảng Internet, mạng xã hội, cổng thông tin điện tử, bảng tin, họp dân… Mức độ tiếp cận thông tin của người dân đã không ngừng được cải thiện. 

W-ha tang truyen thong.jpg
Hạ tầng, công nghệ, trang thiết bị kỹ thuật phục vụ hoạt động cung cấp thông tin cho người dân tại một số địa phương trên địa bàn Thủ đô còn đầu tư manh mún, thiếu đồng bộ...

Những năm qua, việc triển khai các chương trình, đề án, dự án đã góp phần nâng cao khả năng tiếp cận thông tin, cung cấp kiến thức, nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi của người dân. Việc ứng dụng và hiện đại hóa hệ thống thông tin cơ sở được đẩy mạnh, với việc triển khai các mô hình truyền thông mới như Zalo, Fanpage; các dự án tủ sách, tủ sách số hóa, điện tử... 

Song song đó, đội ngũ cán bộ làm công tác thông tin cơ sở cũng đã được quan tâm bồi dưỡng, tập huấn để nâng cao năng lực chuyên môn và kỹ năng nghiệp vụ. Công tác phối hợp giữa các sở, ban, ngành, đoàn thể, cấp ủy, chính quyền địa phương được tăng cường, góp phần nâng cao hiệu quả công tác thông tin cơ sở.

Tuy vậy, Ban thường vụ Thành ủy Hà Nội đã chỉ rõ những tồn tại, hạn chế cần được khắc phục trong thời gian tới như: Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh lĩnh vực thông tin cơ sở còn chưa đầy đủ; nội dung, phương thức cung cấp thông tin còn thiếu kết nối, tích hợp, thiếu tính điều phối nên chưa phát huy cao độ hiệu quả của các hình thức thông tin cơ sở; người làm công tác thông tin cơ sở ở cấp xã, phường chủ yếu là công chức kiêm nhiệm và người hoạt động không chuyên trách, chưa được đào tạo bài bản về thông tin, tuyên truyền, thông tin cơ sở; hạ tầng, công nghệ, trang thiết bị kỹ thuật tại một số địa phương còn đầu tư manh mún, thiếu đồng bộ...

Nhu cầu tiếp nhận thông tin của người dân ngày càng đa dạng và khắt khe

Đáng chú ý, trong báo cáo phục vụ buổi làm việc ngày 22/4 về cung cấp thông tin cho cơ sở của Thành ủy Hà Nội với đoàn khảo sát của Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Ban thường vụ Thành ủy Hà Nội đã nêu ra những yêu cầu mới và thách thức không nhỏ đặt ra cho công tác cung cấp thông tin cơ sở từ việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tại Thủ đô Hà Nội.

Cụ thể, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tạo ra luồng thông tin trực tiếp, nhanh chóng song cũng gây áp lực lớn về mặt quản lý. Khi không còn cấp quận, huyện tham gia xử lý văn bản chuyên sâu, lượng thông tin từ Thành phố dồn xuống cơ sở rất lớn. Các xã, phường dễ rơi vào tình trạng "quá tải" thông tin, khó phân loại được nội dung ưu tiên cho đặc thù địa bàn mình. 

Bên cạnh đó, tình trạng thiếu nhân lực cũng là một thách thức không nhỏ. Cán bộ văn hóa - thông tin cấp phường, xã hiện nay chủ yếu là kiêm nhiệm. Việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đòi hỏi cán bộ cơ sở phải có năng lực tổng hợp và phản ứng nhanh, trong khi chế độ đãi ngộ và định biên nhân sự chưa có sự thay đổi tương ứng. 

Về nội dung cung cấp thông tin, báo cáo của Ban thường vụ Thành ủy Hà Nội cho hay, nội dung hiện nay đang đứng trước thách thức về tính “Nhanh – đúng – trúng - hay”. Thông tin cho cơ sở hiện còn khô khan, hành chính hóa khi nội dung cung cấp chủ yếu là văn bản quy phạm pháp luật, nghị quyết được giữ nguyên văn phong hành chính. Điều này gây khó khăn trong việc tiếp nhận của người dân, chưa có nhiều bài viết được "mềm hóa" hoặc thổi hồn thực tiễn phong phú phù hợp với từng đối tượng.

Về hình thức thông tin, các kênh truyền thống đang bị cạnh tranh mạnh mẽ bởi mạng xã hội. Hệ thống loa truyền thanh, bảng tin công cộng đang bị các hội nhóm tự phát trên Zalo, Facebook "lấn át" về tốc độ, khả năng truyền tải đa dạng, liên hoàn thông tin. Do đó, nếu không thay đổi hình thức thể hiện, hệ thống cung cấp thông tin chính thống sẽ dần mất đi lợi thế.

Song song đó, trên địa bàn Hà Nội, vẫn còn tình trạng hạ tầng công nghệ chưa đồng bộ. Đơn cử như, việc chuyển đổi sang loa thông minh IP và các ứng dụng di động triển khai tại 126 xã, phường còn gặp khó khăn về hạ tầng mạng tại các vùng xa trung tâm, dẫn đến tình trạng "ngắt quãng" thông tin. 

Liên quan đến công tác quản lý và sử dụng thông tin, Hà Nội cũng đang khó khăn trong kiểm soát tin giả. Tại cấp cơ sở, việc nhận diện những thông tin xấu, độc và xử lý khủng hoảng truyền thông trên các hội nhóm cư dân còn chậm. Cán bộ xã, phường thường lúng túng khi đối mặt với các luồng tin xấu độc, tin giả lan truyền nhanh chóng.

Một thách thức lớn cho công tác cung cấp thông tin cơ sở hiện nay là làm sao để đáp ứng tốt hơn nhu cầu tiếp nhận thông tin của người dân. Phân tích của Ban thường vụ Thành ủy Hà Nội chỉ ra rằng: Nhu cầu tiếp nhận thông tin của người dân Thủ đô ngày càng đa dạng và khắt khe. Người dân không còn muốn chỉ "nghe" thông tin một chiều mà có nhu cầu phản hồi, giám sát, kiểm chứng, đối thoại trực tiếp với chính quyền qua các kênh thông tin cơ sở. 

Việc tiếp nhận thông tin cơ sở của người dân còn đang đặt ra yêu cầu về cá nhân hóa thông tin và tính minh bạch. Cụ thể, nhu cầu tiếp nhận thông tin của người dân các khu vực có sự khác biệt lớn: Khu vực đô thị cần thông tin nhanh, ngắn gọn, tổng hợp qua thiết bị thông minh; trong khi khu vực nông thôn, ngoại thành vẫn duy trì thói quen nghe loa truyền thanh và cần các thông tin kỹ thuật về sản xuất, đời sống... Người dân cũng đòi hỏi thông tin cung cấp phải công khai, minh bạch, nhanh chóng hơn, đặc biệt là những thông tin về dự án địa phương, thu chi ngân sách, công tác tổ chức cán bộ…