Trong bối cảnh xung đột Nga-Ukraine kéo dài, Nga không ngừng cải tiến kho vũ khí tên lửa hành trình của mình. Tên lửa Kalibr (3M-14), từng được ví như 'Tomahawk Nga', đang chứng minh sức sống bền bỉ qua những nâng cấp thực chiến mới nhất.
Từ bộ chiến đấu khảo sát (cluster warhead) đến việc quay lại sử dụng linh kiện điện tử nhập khẩu, tên lửa Kalibr không chỉ duy trì vai trò then chốt mà còn trở nên linh hoạt và nguy hiểm hơn trước.
Kalibr là dòng tên lửa hành trình đa năng do Cục Thiết kế Novator (Nga) phát triển, được đưa vào biên chế từ năm 2015.
Phiên bản chính 3M-14 (NATO: SS-N-30A) chuyên tấn công mặt đất, trong khi gia đình Kalibr còn có các biến thể chống hạm (3M-54) và chống ngầm.
Tên lửa Kalibr được phóng từ tàu mặt nước, tàu ngầm và có thể thích ứng với nhiều nền tảng khác nhau, mang lại tính cơ động chiến lược cao cho Hải quân Nga.
Theo missilethreat.csis.org, về thông số kỹ thuật cơ bản, tên lửa Kalibr có chiều dài từ 6,2 đến 8,9 mét tùy biến thể, đường kính khoảng 0,533 mét, trọng lượng khởi động dao động 1.300-2.300kg.
Bộ phận chiến đấu nặng khoảng 450kg, có thể mang đầu đạn nổ cao thông thường, phân mảnh, hoặc thậm chí đầu đạn hạt nhân ở một số phiên bản đặc biệt.
Tên lửa Kalibr tầm bắn 2500km ‘lưỡi hái tử thần’ Nga khiến lá chắn phương Tây bất lực. Ảnh: Topwar
Tầm bắn của phiên bản nội địa dùng tấn công mặt đất đạt 1.500-2.500km, cho phép Nga triển khai từ khoảng cách an toàn sâu trong lãnh thổ hoặc trên biển.
Tên lửa Kalibr có tốc độ hành trình cận âm (subsonic) khoảng Mach 0,8 (800-900 km/h), bay ở độ cao siêu thấp: 10-20 mét trên mặt biển và 50-150 mét trên đất liền, giúp khó bị radar phát hiện.
Hệ thống dẫn đường là điểm mạnh nổi bật của tên lửa Kalibr. Tên lửa kết hợp dẫn đường quán tính (INS), so sánh địa hình (TERCOM), định vị vệ tinh GLONASS/GPS và đầu dò radar chủ động ở giai đoạn cuối. Nhờ đó, độ chính xác cao với CEP (circular error probable) chỉ vài mét ở phiên bản nội địa.
Động cơ gồm giai đoạn tăng tốc ban đầu (booster) và động cơ turbojet cho hành trình dài, cho phép tên lửa Kalibr duy trì bay xa với hiệu suất nhiên liệu tối ưu.
Thiết kế mô-đun giúp dễ dàng thay đổi đầu đạn và nhiệm vụ, từ tấn công cơ sở hạ tầng cố định đến mục tiêu phân tán.
Theo missiledefenseadvocacy.org, những nâng cấp gần đây nhất (2026) càng làm tăng sức mạnh thực chiến của tên lửa Kalibr.
Theo phân tích từ các mảnh vỡ thu được, Nga đã chuyển sang sử dụng bộ phận chiến đấu cassette (cluster warhead) thay vì đầu đạn phân mảnh-nổ cao thông thường dùng từ 2022 đến đầu 2026.
Đầu đạn mới chứa hàng nghìn yếu tố sát thương, tăng đáng kể diện tích phủ sóng, đặc biệt hiệu quả với mục tiêu phân tán như sân bay, kho tàng, hoặc lực lượng dàn trải.
Đồng thời, sau giai đoạn thử nghiệm linh kiện nội địa (2023-2024) dẫn đến giảm độ chính xác, Nga đã quay lại sử dụng linh kiện điện tử nhập khẩu chất lượng cao, giúp khôi phục và cải thiện độ tin cậy của hệ thống dẫn đường.
Theo euromaidanpress.com, những thay đổi này phản ánh bài học thực tiễn từ chiến trường: ưu tiên tấn công diện rộng và duy trì độ chính xác cao dưới áp lực trừng phạt công nghệ.
Tên lửa Kalibr không phải là phiên bản Kalibr-M (dự án tầm xa hơn 4.500km với đầu đạn nặng 1 tấn đang phát triển), mà là nâng cấp “field upgrade” linh hoạt, phù hợp với sản xuất hàng loạt và nhu cầu chiến đấu cấp bách.
Theo jamestown.org, tên lửa Kalibr đại diện cho triết lý vũ khí Nga: kết hợp tầm xa, chi phí hợp lý, tính đa năng và khả năng cải tiến liên tục.
Dù đối mặt với hệ thống phòng không hiện đại, tên lửa Kalibr vẫn là công cụ răn đe và tấn công chiến lược quan trọng, buộc đối phương phải phân bổ nguồn lực lớn để phòng thủ.
Với các nâng cấp mới, tên lửa Kalibr tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những tên lửa hành trình đáng gờm nhất thế giới hiện nay.
(Theo missilethreat.csis.org, missiledefenseadvocacy.org, euromaidanpress.com, jamestown.org)
.svg){kind=icon}
