Muốn tạo niềm tin xã hội, báo chí phải tạo niềm tin cho chính mình

 - Chỉ số hài lòng của công chúng dành cho báo chí càng cao, thì chứng tỏ bản lĩnh chính trị, phẩm chất nghề nghiệp, trách nhiệm xã hội của nhà báo càng lớn.

LTS: Câu chuyện về báo chí tạo dựng niềm tin cho xã hội không phải bây giờ mới được nhắc đến, nhưng khi tân Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh: “Báo chí tạo niềm tin xã hội, thì phóng viên chúng ta phải là người được tin cậy nhất trong xã hội” tại buổi khai giảng lớp “Bồi dưỡng nâng cao kiến thức quản lý nhà nước về báo chí” diễn ra vào sáng 13-11-2018 tại Hà Nội, khiến những ai nặng lòng với nghề cầm bút không thể không suy ngẫm một cách nghiêm túc.

Bộ trưởng quả quyết, muốn lấy lại thương hiệu cho những người làm báo thì phải có những hành động thiết thực để tăng niềm tin của xã hội vào chính đội ngũ những người làm nghề báo chúng ta. 

Muốn tạo niềm tin xã hội, báo chí phải tạo niềm tin cho chính mình
Muốn lấy lại thương hiệu cho những người làm báo thì phải có những hành động thiết thực để tăng niềm tin của xã hội vào chính đội ngũ những người làm nghề báo. Ảnh:hcmussh.edu.vn

Báo chí tồn tại nhờ niềm tin xã hội

Niềm tin là một tình cảm tự nhiên, thể hiện sự xác tín thiêng liêng vào những điều tốt đẹp mà con người luôn nâng niu, trân trọng và hướng tới. Người xưa từng đúc kết, có niềm tin là có tất cả, thế nên mới có lời khuyên răn mà cũng hàm ý cảnh báo: “Nhất độ thất tín, vạn sự bất tin” (Một lần không giữ lời hứa, vạn sự không thể tin tưởng).

Con người xưa nay vẫn lấy đức tín làm trọng trong quan hệ ứng xử. Vì đức tín nằm trong “ngũ thường” (nhân, lễ, nghĩa, trí, tín) của đạo làm người, đồng thời luôn giữ một vai trò thiết yếu trong việc góp phần làm lành mạnh hóa các mối quan hệ xã hội. Nói về chữ tín với mình và với người, tiền nhân có câu: “Nhân vô tín bất lập” (người mà không tự trọng đức tín của chính mình thì không làm được việc gì ra hồn), và: “Tín giả nhân nhập” (người có đức tín sẽ được nhiều người khác làm theo).

Không ngẫu nhiên mà từ rất lâu rồi, dân ta có câu “Nói hay như đài”, hay “Báo đăng đây này”. Câu nói mộc mạc ấy có hàm ý tích cực: Đã là đài nói, báo đăng thì chỉ có đúng, trung thực, chính xác. Thế nên có một thời người dân từng động viên, cổ vũ nhau học tập, làm theo những điều đài nói, báo đăng. Niềm tin mà đông đảo thính giả, khán giả, độc giả dành cho các cơ quan báo chí từng là niềm vinh dự, tự hào của những người cầm bút chân chính!

Từ khi bước vào thế giới mở cửa, hội nhập, trước trào lưu “ngành ngành ra báo, nghề nghề ra báo”, báo chí bỗng dưng “trăm hoa đua nở”. Thực tế đó có mặt tích cực là góp phần làm cho thông tin đời sống xã hội sôi động hẳn lên, công chúng có thêm cơ hội lựa chọn “món ăn tinh thần” phù hợp với nhu cầu, sở thích của mình và môi trường thông tin cũng đa dạng, phong phú hơn.

Nhưng trước guồng quay nghiệt ngã của cơ chế thị trường, nhiều cơ quan báo chí, nhất là các báo có xu hướng chạy theo thị trường, các báo điện tử muốn tồn tại đòi hỏi phải lao vào cuộc chạy đua tìm kiếm thông tin - thậm chí là “cuộc chiến” cạnh tranh thông tin - vô cùng quyết liệt.

Trong cuộc chạy đua đó, có người tỉnh táo, minh mẫn, biết giữ “đạo cầm bút” và “lòng thẳng dạ ngay” nên vẫn còn đủ sức bền để bước tiếp con đường đã chọn. Tuy nhiên, cũng có người hấp tấp, vội vàng, lại thiếu kiên tâm giữ “lửa nghề” và bị chuếnh choáng, liêu xiêu bởi “cái bả” vật chất, danh lợi nên đã “sa chân, lỡ bước”, tự đào thải chính mình và “phản bội” cái nghiệp đã một thời từng thiết tha say đắm. Thật lòng mà nói, nghề báo tuy có tổn thất dăm bảy người cầm bút vì bản lĩnh non, phẩm chất kém, trách nhiệm tồi... cũng chả sao. Nhưng mất mát lớn hơn, đấy chính là niềm tin của công chúng với giới báo bị lung lay, chao đảo!

Có một đặc điểm thông tin thời nay rất khác thời xưa mà những người cầm bút đừng bao giờ xem nhẹ: Tốc độ truyền tải thông tin cực nhanh, lan tỏa cực mạnh, đến với rất nhiều đối tượng trong cùng một lúc và không dễ “lấp lỗ hổng”, khắc phục cái sai ngay tức khắc. Thế nên, một thông tin sai có thể tạo ra những hệ lụy khó lường. Khi ấy, không chỉ một độc giả (thính giả, khán giả), mà hàng nghìn, hàng vạn độc giả cũng sẽ vợi bớt tình cảm, niềm tin nơi báo chí.

Nói ra điều ấy không phải là “nâng quan điểm” hay “phức tạp hóa vấn đề”, mà sự thật từng có những thông tin sai trái trên báo chí, do không được ngăn chặn kịp thời, đã “nhân bản, tăng tốc” chóng mặt khiến có lúc, có nơi rơi vào tình trạng khủng hoảng truyền thông, làm rối ren, phân tâm dư luận xã hội.

Nâng cao chỉ số hài lòng của công chúng dành cho báo chí

 

Đề cập đến sự lợi hại của ngôn từ, thông tin, xưa nay người ta thường nói: “Bút sa gà chết”, “Lời nói, đọi máu”, “Nhất ngôn ký xuất, tứ mã nan truy” (Một lời nói ra, bốn con ngựa đuổi không kịp). Vậy nên, những người gắn bó với nghiệp chữ nghĩa như nhà báo, không bao giờ được phép vô tâm, “đùa giỡn” với câu chữ. Nói rộng hơn, người cầm bút phải luôn trung thực, thận trọng và có trách nhiệm về những thông tin của mình đưa ra trước công chúng.

Theo nhận định của Ban Kiểm tra Trung ương Hội Nhà báo Việt Nam, một trong 4 cái sai nổi cộm nhất của báo chí trong thời gian qua là đưa tin không tôn trọng sự thật, bóp méo sự thật bằng cố ý cách bỏ qua hoặc nhấn mạnh những tình tiết phục vụ ý đồ của nhà báo.

Sự thật thường được hiểu là diễn biến đúng như thật, trạng thái chân thực của sự việc diễn ra hay trạng thái đúng như thật của hành động diễn ra. Hiểu đơn giản hơn, sự thật là bản chất cốt lõi của sự vật hiện tượng. Báo chí ngay từ khi ra đời đã mang trong mình sứ mệnh cao cả là thông tin, phản ánh đúng sự thật. Vì vậy, sức mạnh của báo chí trước hết là ở sự thật, nằm trong sự thật. Không thông tin, phản ánh những gì sự thật vốn có, báo chí không còn lý do để tồn tại.

Tuy vậy, sự thật trong hoạt động báo chí cần hiểu một cách biện chứng. Bởi không phải sự thật nào cũng công khai, nhất là những sự thật liên quan đến bí mật an ninh quốc gia, bí mật quân sự- quốc phòng và những vấn đề có ảnh hưởng mật thiết, tác động trực tiếp đến vận mệnh của cộng đồng nói chung, của mỗi số phận con người nói riêng.

Đối với báo chí cách mạng, những sự thật được thông tin, tuyên truyền chỉ có ý nghĩa, giá trị khi sự thật ấy mang lại lợi ích chính đáng cho đại đa số người dân, vì sự phát triển ổn định của đất nước và vì những phẩm giá tốt đẹp của con người. Xem nhẹ, hạ thấp hay xem thường điều căn bản đó sẽ làm cho báo chí đi “chệch hướng” và tự gây tổn hại đến chính mình.

Đừng ai đơn giản nghĩ rằng, làm báo chỉ là một nghề thuần túy, mà hơn thế, đó là một sứ mệnh. Sứ mệnh đó thể hiện ở chỗ: Thông tin báo chí có tác động, ảnh hưởng tích cực (hoặc tiêu cực) đến dư luận xã hội, tâm thế xã hội. Thông tin báo chí thuộc phạm trù tinh thần nhưng có thể biến thành “lực lượng vật chất” nếu nó khơi thông đúng dòng chảy xã hội, kết nối sức mạnh cộng đồng thông qua việc thường xuyên gieo trồng, nuôi dưỡng, bồi đắp niềm tin cho công chúng.

Khi báo chí chủ động định hướng dư luận, tạo dựng “bệ đỡ tinh thần” cho công chúng có niềm tin tích cực, đồng thuận về tư tưởng và hành động, sẽ góp phần thúc đẩy xã hội phát triển tiến lên. Điều này hoàn toàn có cơ sở vì thực tế đã cho thấy, hầu hết công chúng tìm đến báo chí là tìm đến thông tin, muốn cậy nhờ thông tin, hưởng thụ thông tin để mong muốn sống hữu ích hơn, học tập tốt hơn, lao động sản xuất hiệu quả hơn, được “tắm mình” trong “bầu khí quyển thông tin” trong lành, văn minh hơn.

Những người làm báo cần nhận thức thấu đáo vấn đề này để bảo đảm những thông tin mình đưa ra đủ sức lôi cuốn, hấp dẫn công chúng ở những điều nhân văn, tốt đẹp ấy. Thông tin báo chí đưa ra chính xác, kịp thời, bổ ích bao nhiêu sẽ mang lại sự hài lòng cho công chúng bấy nhiêu. Hay nói cách khác, chỉ số hài lòng của công chúng dành cho báo chí càng cao, thì chứng tỏ bản lĩnh chính trị, phẩm chất nghề nghiệp, trách nhiệm xã hội của nhà báo càng lớn.

Một khi nhà báo bền bỉ, thành tâm nuôi dưỡng niềm tin, ngày ngày tháng tháng- thông qua những tác phẩm báo chí tốt đẹp của mình- để gieo trồng niềm tin cho công chúng, vun đắp niềm tin cho xã hội, thì nhất định sẽ được công chúng và xã hội dành trọn tình cảm mến yêu và tạo điều kiện, môi trường thuận lợi cho báo chí hoạt động. Lúc đó, giới báo Việt Nam tự tin trở lại với niềm hãnh diện từ lời đánh giá “Nói hay như đài”, “Báo đăng đây này” mà công chúng từng cất lên từ tấm lòng chân thật, niềm tin hồn hậu của mình.

Thiện Văn

Báo chí không thể luôn ‘chạy theo’ điều công chúng muốn biết

Báo chí không thể luôn ‘chạy theo’ điều công chúng muốn biết

Sự thật là điều công chúng luôn muốn biết, nhưng báo chí không phải lúc nào cũng “chạy theo” những điều mà công chúng muốn biết. 

Facebook và báo chí

 Mỗi buổi sáng, công việc đầu tiên của ông X. - một nhà quản lý doanh nghiệp - là đăng nhập tài khoản Facebook rồi trong lúc vừa nhấm nháp ly cà phê vừa “duyệt tin” trên chiếc điện thoại di động.

Xem báo chí, tư lệnh ngành sẽ đoán được chất vấn

Xem báo chí, tư lệnh ngành sẽ đoán được chất vấn

Chất lượng, uy tín của mỗi cơ quan truyền thông cũng phần nào phụ thuộc vào chất lượng, độ nóng, độ tin cậy của những tin bài mà cả cử tri và đại biểu đều thấy cần cho mình.

Báo chí trong vòng xoáy kinh tế

Báo chí trong vòng xoáy kinh tế

Câu chuyện cơ quan chủ quản của tờ Thế giới mới xin giải thể tờ tạp chí này vì khó khăn tài chính đã gián tiếp đặt ra nhiều vấn đề cho nền báo chí Việt Nam trong giai đoạn hiện nay, nhất là ở góc cạnh kinh tế.

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
Một vấn đề cấp bách hà cớ gì phải lẩn tránh?
Một vấn đề cấp bách hà cớ gì phải lẩn tránh?
Thông tin đa chiềuicon12/11/2018  
Việc phản ứng với những cái tên không vừa ý, như với Hiệp hội Nhà vệ sinh Việt Nam, phần nào phản ánh tâm lý phòng vệ vô thức của một số người.
“Nỗi khổ trẻ con, nỗi nhục người lớn”
“Nỗi khổ trẻ con, nỗi nhục người lớn”
Thông tin đa chiềuicon11/11/2018  
Cũng không phải vô lý khi một bài báo mới đây đã miêu tả tình trạng thiếu nhà vệ sinh như một “nỗi khổ trẻ con, nỗi nhục người lớn”.
Quyền chính đáng của Hiệp hội Nhà vệ sinh
Quyền chính đáng của Hiệp hội Nhà vệ sinh
Thông tin đa chiềuicon10/11/2018  
Ở Việt Nam, ước tính vẫn còn khoảng 20 triệu người chưa tiếp cận với điều kiện vệ sinh hợp chuẩn.
Vinasun kiện Grab: Bước phát triển của nền kinh tế thị trường
Vinasun kiện Grab: Bước phát triển của nền kinh tế thị trường
Thông tin đa chiềuicon03/11/2018  
Với các diễn biến cho đến thời điểm này có thể nói vụ kiện Vinasun và Grab là một vụ kiện thú vị. Nó thể hiện một bước phát triển của nền kinh tế thị trường.    
Thưa đại biểu, có thật ‘văn hóa xuống cấp’?
Thưa đại biểu, có thật ‘văn hóa xuống cấp’?
Thông tin đa chiềuicon02/11/2018  
Trong 30 năm Đổi mới, văn hóa Việt Nam thực ra có rất nhiều thành tựu đáng khen, mà có lẽ những người làm trong ngành văn hóa có thể thay tôi liệt kê.    
Phải học đại học mới có tiền và địa vị?
Phải học đại học mới có tiền và địa vị?
Thông tin đa chiềuicon31/10/2018  
Câu hỏi lớn nhất là liệu Bộ Giáo dục và cả hệ thống chính trị có ủng hộ và có đủ quyết tâm theo đuổi những mục tiêu này cho toàn bộ hệ thống giáo dục hay không?
“Mở” để người học tự do thể hiện quan điểm
“Mở” để người học tự do thể hiện quan điểm
Thông tin đa chiềuicon30/10/2018  
Một nền giáo dục đúng hướng vừa phải coi trọng chất lượng ở các trường, vừa phải coi trọng giáo dục công dân mang tính xã hội.
Từ cú đấm của bác xe ôm đến câu hỏi khó phải đối mặt
Từ cú đấm của bác xe ôm đến câu hỏi khó phải đối mặt
Thông tin đa chiềuicon28/10/2018  
Công nghệ đã tạo ra những lợi ích không thể chối cãi cho tất cả chúng ta, nhưng những hình thức kinh doanh dựa trên công nghệ rõ ràng vẫn còn nhiều khoảng trống cần phải xem xét.      
Đừng ‘dội nước lạnh’ vào tâm huyết cải cách
Đừng ‘dội nước lạnh’ vào tâm huyết cải cách
Thông tin đa chiềuicon28/10/2018  
Các sự việc xảy ra đan xen cho thấy môi trường kinh doanh, pháp lý, tính chuyên nghiệp... những yếu tố cấp thiết của môi trường khởi nghiệp, cho Cách mạng 4.0 ở nước ta còn lộn xộn, tự phát.    
Vinasun kiện Grab: Không phải chuyện của con trâu và máy cày
Vinasun kiện Grab: Không phải chuyện của con trâu và máy cày
Thông tin đa chiềuicon27/10/2018  
Một nhà nước kiến tạo thì cần phải kiến tạo cả luật lệ, nếu cần thiết, chứ không thể chỉ bám vào quy định cũ và buộc xã hội phải đi theo tốc độ xây dựng, sửa đổi luật của mình.
Đừng nghĩ Việt Nam đang đánh đuổi công nghệ nước ngoài
Đừng nghĩ Việt Nam đang đánh đuổi công nghệ nước ngoài
Thông tin đa chiềuicon26/10/2018  
Tôi ủng hộ ứng dụng công nghệ để kinh doanh, nhưng tôi cũng phản đối việc “bán phá giá” vi phạm pháp luật cạnh tranh và thương mại.      
Ám ảnh đàn bà say rượu sau vụ tông xe ở Hàng Xanh
Ám ảnh đàn bà say rượu sau vụ tông xe ở Hàng Xanh
Thông tin đa chiềuicon23/10/2018  
Người ta ép nhau uống đến say để vui ư? Tôi không thể hiểu niềm vui ấy, cũng như chưa từng nhìn thấy ở đâu người ta có cái văn hóa ép nhau uống rượu như ở xứ xở này.  
Cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung: Con bài lợi hại của Bắc Kinh
Cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung: Con bài lợi hại của Bắc Kinh
Thông tin đa chiềuicon23/10/2018  
Trung Quốc hiện nắm giữ hơn 1.000 tỷ USD trái phiếu của Mỹ và điều này thường được gọi là “phương án vũ khí hạt nhân” của Trung Quốc trong cuộc chiến tranh thương mại với Mỹ.
Đòn trừng phạt ư? Ông Putin tận dụng chúng để Nga mạnh hơn
Đòn trừng phạt ư? Ông Putin tận dụng chúng để Nga mạnh hơn
Thông tin đa chiềuicon19/10/2018  
Washington nghĩ rằng các biện pháp trừng phạt sẽ thay đổi các tính toán của Moscow, nhưng nền kinh tế Nga vẫn vận hành tốt.    
Khi người ta cố gắn mào cho xe Grab
Khi người ta cố gắn mào cho xe Grab
Thông tin đa chiềuicon15/10/2018  
Các phần mềm ứng dụng gọi xe điện tử sẽ phải đáp ứng tất cả các quy định kinh doanh như một hãng taxi truyền thống.    
Hơn 10 năm nữa, người Việt có rời xa được xe máy?
Hơn 10 năm nữa, người Việt có rời xa được xe máy?
Thông tin đa chiềuicon15/10/2018  
Xe máy sẽ ở đâu trong bức tranh giao thông Việt Nam 2030 và những năm tiếp theo?
Làm nhà cho đường
Làm nhà cho đường
Thông tin đa chiềuicon12/10/2018  
Những người có trách nhiệm với chất lượng công trình bàn tay không sạch và cái đầu không sáng, thì đường cũng sẽ hỏng, mà nhà rồi cũng sẽ nát, không lâu sau đó.
Dự án Nhà hát 1500 tỷ tại Thủ Thiêm:  Tiếng oan cho Nhà hát giao hưởng?
Dự án Nhà hát 1500 tỷ tại Thủ Thiêm:  Tiếng oan cho Nhà hát giao hưởng?
Thông tin đa chiềuicon12/10/2018  
Vấn đề ở chỗ, không phải tại cái nhà hát 1500 tỷ. Nó bị oan. Nó cần cho sự phát triển đời sống tinh thần của người dân như các công trình dân sinh khác.
Đã có nhà nước lo, cứ yên tâm mà… nghèo?
Đã có nhà nước lo, cứ yên tâm mà… nghèo?
Thông tin đa chiềuicon08/10/2018  
Trên bình diện rộng hơn, tâm lý yên vị với cái nghèo vì đã có nhà nước hỗ trợ không chỉ dừng lại ở cấp độ cộng đồng.    
Chương trình hàng ngàn tỷ: Vì sao bị phản ứng?
Chương trình hàng ngàn tỷ: Vì sao bị phản ứng?
Thông tin đa chiềuicon02/10/2018  
Có thể nói, người dân Hà Nội không chống lại việc triển khai chương trình Sữa học đường, mà cái họ cần là sự minh bạch và giám sát chặt chẽ.    
 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN