Biên giới phía bắc năm 1979: Bài học nằm lòng

 40 năm đã trôi qua, song những bài học rút ra từ cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc của Tổ quốc tháng 2/1979 vẫn vô cùng quý giá, đặc biệt trong bối cảnh hiện nay.

Ngày 17/2 đúng 40 năm trước, 600.000 quân Trung Quốc đã tràn sang Việt Nam. Cuộc chiến này tuy ngắn nhưng để lại thương vong nặng nề cho cả đôi bên và đẩy quan hệ hai nước vào tình trạng đóng băng trong một thời gian rất dài sau đó.

Mặc dù vậy, trải nghiệm đau thương này cũng giúp chúng ta đúc kết được nhiều bài học qúy giá, đặc biệt trong bối cảnh tranh chấp lãnh thổ ở Biển Đông vẫn còn căng thẳng và tiềm ẩn nhiều bất ổn.

Có lẽ bài học đầu tiên và lớn nhất có thể rút ra từ cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc của tổ quốc tháng 2/1979 là không được phép đánh giá thấp nỗi lo sợ của một cường quốc. Các cường quốc vẫn có những mối lo ngại về an ninh và một khi lo sợ, rất có thể họ sẽ chủ động dùng vũ lực để trấn an bản thân.

Ở thời điểm Trung Quốc tấn công bành trướng chúng ta, tuy không mạnh như Mỹ hay Liên Xô nhưng nước này vẫn có thể được coi là một nước lớn ở khu vực Châu Á. Hơn nữa, Trung Quốc khi đó đã phát triển thành công vũ khí hạt nhân, đồng nghĩa với việc họ có thể răn đe mọi đối thủ có ý định tấn công lãnh thổ của mình.

Với lãnh thổ rộng lớn, Trung Quốc gần như là một “pháo đài bất khả xâm phạm” trước kẻ địch. Vì vậy trên lý thuyết, Trung Quốc có ít lý do để lo sợ trước Liên Xô, bất chấp căng thẳng giữa hai nước.

Thế nhưng từ góc nhìn của các nhà lãnh đạo Bắc Kinh khi đó thì mọi chuyện hoàn toàn khác. Điều duy nhất họ thấy là Liên Xô đang tìm cách vây hãm mình từ tứ phía và Việt Nam sẽ là cái chốt cuối cùng giúp Liên Xô hoàn thành “vòng kim cô” siết chặt Trung Quốc. 

Biên giới phía bắc năm 1979: Bài học nằm lòng
Ngày 17/2 đúng 40 năm trước, Trung Quốc đã tràn quân sang tấn công Việt Nam.

Lịch sử cho thấy người Trung Quốc đã không ít lần phải đối mặt với kẻ địch hùng mạnh nhưng không bị khuất phục. Dưới triều đại nhà Thanh, Trung Quốc thậm chí còn bị các cường quốc phương Tây đô hộ và chia năm xẻ bảy song dân tộc này vẫn tìm được lối thoát.

Nhưng đối với những nhà lãnh đạo Trung Quốc, bản thân việc bị bao vây chiến lược như vậy đã là một mối đe doạ an ninh nghiêm trọng. Đó là một mối lo sợ vô hình, vốn chỉ tồn tại trong tâm trí các nhà lãnh đạo Trung Quốc.

Cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc của Tổ quốc tháng 2/1979 cho thấy Trung Quốc không chỉ dùng đến vũ lực khi họ muốn bành trướng lãnh thổ, mà họ còn phát động vũ lực để trấn an bản thân trước các mối đe doạ. Có ý kiến hiện nay cho rằng Trung Quốc nhiều khả năng sẽ không sử dụng vũ lực để giải quyết tranh chấp Biển Đông bởi dùng vũ lực để chiếm đảo vô cùng rủi ro mà lại có thể “lợi bất cập hại”.

Điều này tuy có thể đúng nhưng rút kinh nghiệm từ quá khứ, để duy trì được hoà bình, Việt Nam cần tính đến cả trường hợp Trung Quốc tiến hành xung đột vũ trang chớp nhoáng ở quy mô hạn chế để “dạy các nước khác một bài học” hay giành lợi thế trên bàn đàm phán ở các thời điểm nhạy cảm. 

 

Bài học thứ hai rất đơn giản: một nước nhỏ như Việt Nam cần làm mọi cách để không bị coi là quân cờ trên bàn cờ nước lớn.

Năm 1965, quân đội Mỹ vượt Thái Bình Dương để đến Việt Nam với niềm tin rằng Việt Nam chịu sự chỉ đạo trực tiếp của Liên Xô và Trung Quốc. Dưới ảnh hưởng của “học thuyết domino”, người Mỹ cho rằng Việt Nam là đạo quân tiên phong của khối xã hội chủ nghĩa và rằng nếu không đánh chặn chủ nghĩa cộng sản ở Việt Nam, toàn bộ Đông Nam Á sẽ ngả theo Liên Xô.

Trong khi, thực chất Việt Nam là một nước độc lập và chúng ta nhận viện trợ từ các nước xã hội chủ nghĩa đơn thuần để phục vụ mục tiêu thống nhất đất nước chứ không phải để giúp cho Liên Xô giành lợi thế trong Chiến tranh Lạnh ở Châu Á.

Năm 1979, Trung Quốc sử dụng vũ lực bành trướng sang biên giới chúng ta cũng vì họ nghĩ rằng Việt Nam đưa quân sang Campuchia để lật đổ chế độ Khơ Me đỏ diệt chủng chỉ để giúp Liên Xô kiểm soát Đông Dương. Trong khi thực chất đây hoàn toàn là hành động tự vệ chứ không nhằm bao vây họ.

Hết lần này đến lần khác, chúng ta đều chịu thiệt bởi các nước không nhận ra rằng người Việt Nam chiến đấu vì lợi ích của dân tộc Việt Nam chứ không phải bất kỳ thế lực nào khác.

Nhìn vào vấn đề Biển Đông hiện nay, Việt Nam có lợi ích trong việc thắt chặt quan hệ quốc phòng với Mỹ và tất cả các nước muốn duy trì hoà bình cũng như tự do hàng hải trong khu vực. Nhưng cần tránh để bị hiểu lầm rằng Việt Nam đang ngầm phối hợp với nước này để kiềm chế nước kia. Để làm được điều này, chúng ta cần những sự hợp tác thực chất nhưng không khoa trương và đặc biệt tránh những tuyên bố dễ gây hiểu lầm về lập trường đối ngoại – quốc phòng của ta.

Cuối cùng, cách Trung Quốc chuẩn bị cho cuộc bành trướng biên giới cho thấy họ tuy sẵn sàng sử dụng vũ lực nhưng vẫn hết sức cẩn trọng. Trước khi đưa quân sang Việt Nam, lãnh đạo cao cấp của Trung Quốc đã đích thân sang Mỹ, Nhật Bản và các nước láng giềng chủ chốt để vận động ngoại giao và cô lập Việt Nam. Bắc Kinh đã chuẩn bị hết sức kĩ lưỡng cho cuộc chiến này và họ chỉ tấn công chúng ta khi đã chắc rằng cộng đồng quốc tế sẽ không lên án hay phản ứng một cách mạnh mẽ. Nói cách khác, việc cô lập chúng ta về mặt ngoại giao có thể xem như một trong những điều kiện cần để họ phát động cuộc bành trướng vào năm 1979.

Người Trung Quốc đặc biệt quan tâm tới dư luận quốc tế nên có lý do để tin rằng ngày nào Việt Nam còn được sự ủng hộ ngoại giao của cộng đồng quốc tế, đặc biệt là Mỹ và các nước phương Tây, ngày đó Trung Quốc còn động lực để hành xử kiềm chế. Để tránh rơi vào tình trạng cô lập, Việt Nam cần chứng minh rằng mình là một thành viên tích cực của cộng động quốc tế trong nhiều vấn đề dù không trực tiếp ảnh hưởng tới lợi ích của ta, đồng thời hành xử kiềm chế trong các cuộc khủng hoảng như sự kiện giàn khoan HD-981 năm 2014.

Những bài học trên có thể giúp Việt Nam tránh một cuộc đụng độ với Trung Quốc trong tương lai nhưng nó không thể giúp ta có được một môi trường thực sự hoà bình. Một dạng “hoà bình nóng” vốn chưa bao giờ là một trạng thái ổn định. Là nước nhỏ cạnh một nước lớn, chìa khoá để chúng ta có thể đảm bảo an ninh về lâu dài vẫn là quan hệ hữu hảo với láng giềng phương Bắc. Điều này chỉ đạt được khi hai bên có thể cùng nhau xây dựng lòng tin chiến lược, trước hết qua việc dám nhìn thẳng vào lịch sử, chấp nhận quá khứ nhưng bàn về tương lai.

Ngô Di Lân

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
Biên giới tháng 2/1979: Bài học xương máu cho hậu thế
Biên giới tháng 2/1979: Bài học xương máu cho hậu thế
Tiêu điểmicon13/02/2019  
 Nguyên nhân nào đã dẫn đến việc Trung Quốc vốn “vừa là đồng chí vừa là anh em” đã đột ngột tấn công Việt Nam như vậy? Và bài học kinh nghiệm của Việt Nam từ cuộc chiến này?
Biên giới tháng 2/1979: Sòng phẳng với lịch sử
Biên giới tháng 2/1979: Sòng phẳng với lịch sử
Tiêu điểmicon12/02/2019  
 - Sau khi thống nhất đất nước, Việt Nam đã cố gắng hết sức để giữ quan hệ tốt với cả Liên Xô lẫn Trung Quốc, kiên quyết không để bên nào lôi kéo đưa ra những phát ngôn làm mất lòng bên kia.
Cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc năm 1979
Cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc năm 1979
Tiêu điểmicon11/02/2019  
Nguyên nhân sâu xa của việc tấn công Việt Nam ở biên giới phía Bắc đầu năm 1979 có phải là nhằm làm suy yếu một nước Việt Nam thống nhất?
Việt Nam không thể nằm mãi ở đáy của chuỗi giá trị
Việt Nam không thể nằm mãi ở đáy của chuỗi giá trị
Tiêu điểmicon11/02/2019  
 - Việt Nam vẫn nằm ở dưới chuỗi giá trị và ngày càng xuống thấp hơn, vì thế Việt Nam cần tăng cường liên kết với doanh nghiệp FDI để nâng cao giá trị cho doanh nghiệp trong nước.
Các thành phố ở ta giống như một cái làng to
Các thành phố ở ta giống như một cái làng to
Tiêu điểmicon09/02/2019  
“Bản thân các thành phố ở ta giống như một cái làng to, cư dân ở đó chưa hẳn là công dân, mà mới là người làng ra phố, sinh hoạt, thói quen vẫn như người nông dân”, nhà văn hóa Phan Cẩm Thượng cho biết.
Ông Trần Đình Thiên: “Đã đến lúc không thể cơi nới”
Ông Trần Đình Thiên: “Đã đến lúc không thể cơi nới”
TuanVietNamicon07/02/2019  
 - Nhà kinh tế Trần Đình Thiên đặt câu hỏi về động lực tăng trưởng và cho rằng cần tháo gỡ những tắc nghẽn, méo mó ở 5 thị trường để nền kinh tế phát triển lành mạnh hơn.
Từ câu hỏi đầy trăn trở của Thủ tướng
Từ câu hỏi đầy trăn trở của Thủ tướng
Tiêu điểmicon06/02/2019  
- Rõ ràng, chúng ta vẫn đang dùng tư duy cũ để quản lý những mô hình kinh doanh mới. Kinh doanh thông minh nhưng quản lý nhà nước vẫn thủ công.
Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ: “Chính phủ luôn gắn lời nói với hành động”
Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ: “Chính phủ luôn gắn lời nói với hành động”
Tiêu điểmicon05/02/2019  
- Nhiều người hỏi tôi, bứt phá như thế nào? Thực ra, đường hướng điều hành năm 2019 đã vạch ra từ năm ngoái để phấn đấu tiếp tục chu kỳ tăng trưởng nhanh, chất lượng hơn, bền vững hơn và toàn diện hơn.
Việt Nam khát vọng vươn lên
Việt Nam khát vọng vươn lên
Tiêu điểmicon05/02/2019  
 - Một đất nước không thể phát triển, không thể có tương lai nếu không có khát vọng của cả dân tộc, quyết không chịu đói nghèo, lạc hậu và tụt hậu.
Nào ai có nghĩa có tình, lại đây!
Nào ai có nghĩa có tình, lại đây!
Tiêu điểmicon05/02/2019  
- Lại đây, dân tộc này, khát vọng hùng cường từ nội lực tự cường. Lại đây, những ai “có nghĩa có tình”, xin đừng “khoanh tay”, đừng “ngoảnh mặt bó gối”...Lại đây, cùng “liên hiệp lại”.
Khát vọng mãnh liệt về “Việt Nam hùng cường”
Khát vọng mãnh liệt về “Việt Nam hùng cường”
Tiêu điểmicon04/02/2019  
Trong xu thế phát triển của công nghệ 4.0 hiện nay, Việt Nam nhất định sẽ phát triển hùng cường nhờ sức mạnh cộng hưởng từ việc Đảng tự chỉnh đốn, làm sạch, từ việc người dân sống tự do, hạnh phúc.
Dân ơn Đảng! Đảng ơn Dân!
Dân ơn Đảng! Đảng ơn Dân!
Tiêu điểmicon03/02/2019  
Có ở quốc gia nào mà nhân dân tin tưởng, nghĩa tình với đảng cầm quyền như ở Việt Nam?
Đại gia có thể khoe siêu xe biệt phủ, đảng viên thì sao?
Đại gia có thể khoe siêu xe biệt phủ, đảng viên thì sao?
Tiêu điểmicon02/02/2019  
Người cán bộ, đảng viên nhất là lãnh đạo không thể hãnh diện sống trong những tòa biệt thự nguy nga khi đồng bào mình còn nhiều nơi thiếu đói.  
Có thứ đáng bỏ tù không kém… quan chức biến chất
Có thứ đáng bỏ tù không kém… quan chức biến chất
Tiêu điểmicon01/02/2019  
Thay thế cơ chế lạc hậu, quy trình thiếu minh bạch, loại trừ cán bộ yếu kém... mới mong “giữ lửa” niềm tin và lan truyền nó trong toàn dân!  
Cần cấp lại hàng triệu giấy chứng nhận đất nông nghiệp cho dân
Cần cấp lại hàng triệu giấy chứng nhận đất nông nghiệp cho dân
Tiêu điểmicon31/01/2019  
 - Muốn đất nước giàu mạnh thì quyền tài sản của người dân, trong đó đặc biệt là quyền liên quan đến đất đai, phải được bảo vệ.
Ông vua con, ‘ông chống lưng’ thời @
Ông vua con, ‘ông chống lưng’ thời @
Tiêu điểmicon30/01/2019  
Bước sang năm 2019, người dân trông đợi có bước đột phát để không một ông vua con nào còn tồn tại trong đời sống chính trị - kinh tế - xã hội đất nước.  
Đảng viên trừ, đảng viên sạch và chuyện ‘thà ít mà tốt’
Đảng viên trừ, đảng viên sạch và chuyện ‘thà ít mà tốt’
Tiêu điểmicon29/01/2019  
Việc có công cụ để đo đếm, thanh lọc những “đảng viên trừ”, “đảng viên sạch” làng nhàng là quan trọng và cần thiết để đội ngũ đảng viên dù ít nhưng mà tốt.  
Việt Nam hùng cường: Những luận điểm đá tảng
Việt Nam hùng cường: Những luận điểm đá tảng
Tiêu điểmicon28/01/2019  
Các luận điểm đá tảng về quản lý và phát triển kinh tế nhằm giúp lựa chọn hướng phát triển mang tính cột sống của quốc gia
Đổi mới quản trị quốc gia để Việt Nam thịnh vượng
Đổi mới quản trị quốc gia để Việt Nam thịnh vượng
Tiêu điểmicon24/01/2019  
- “Đổi mới hệ thống quản trị quốc gia” là một trong những vấn đề rất quan trọng góp phần thúc đẩy hay kìm hãm phát triển đất nước.
Sự nổi lên của các nhân vật bảo thủ làm cho giới cấp tiến tỉnh giấc
Sự nổi lên của các nhân vật bảo thủ làm cho giới cấp tiến tỉnh giấc
Tiêu điểmicon22/01/2019  
 - Việc tranh cãi giữa Tổng thống và phe đối lập chỉ là bề mặt của sự chia rẽ trầm trọng trong lòng nước Mỹ.
 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN