Chẳng lẽ “bó tay” với những người đang đầu độc cả dân tộc

Lê Quang Bình Viện trưởng Viện nghiên cứu Môi trường và Xã hội Isee

Người dân không thể đòi hỏi chính quyền trừng phạt những người “đầu độc” cả một nòi giống. Quan trọng là làm sao để hàng triệu người sản xuất, hàng chục triệu người tiêu dùng tự điều chỉnh hành vi của mình.

Người dân không thể đòi hỏi chính quyền trừng phạt những người “đầu độc” cả một nòi giống. Quan trọng là làm sao để hàng triệu người sản xuất, hàng chục triệu người tiêu dùng tự điều chỉnh hành vi của mình.

Hơi nóng về thực phẩm độc hại từ bên ngoài xã hội đã được truyền vào nghị trường trong phần trả lời chất vấn của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNN) Cao Đức Phát hôm 17/11.

Năm 2014 đã có đến 150.000-200.000 người mắc bệnh ung thư, 82.000 người chết vì bệnh ung thư, trong đó 75-95%  trường hợp mắc do yếu tố môi trường và an toàn thực phẩm như Đại tá Trần Trọng Bình, Phó Cục trưởng C49 (Bộ Công an) đưa ra. Đây là một trong những nguyên nhân gây tử vong cao nhất ở Việt Nam, gấp 9 lần so với số người chết do tai nạn giao thông cùng năm 2014.

  {keywords}
Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tại Quốc hội.

Bộ trưởng Cao Đức Phát đã nói đúng về sự bất lực của bộ máy quản lý vì Bộ NN&PTNT không đủ sức kiểm tra, giám sát hàng triệu hộ sản xuất nông lâm thủy sản. Và cũng không thể chỉ đạo hàng chục triệu hộ gia đình mua gì, ăn gì, uống gì để tránh khỏi bị độc hại. Hiện mỗi tỉnh chỉ có khoảng 10 người làm công tác quản lý chất lượng, và dù có tăng biên chế lên 10 lần, thậm chí 100 lần thì cũng không thể giải quyết được vấn đề, chưa nói đến ngân sách eo hẹp.

Hãy tưởng tượng hàng ngày có hàng triệu người sản xuất, buôn bán thực phẩm sẽ ra những quyết định “nho nhỏ” với họ, nhưng quan trọng với người tiêu dùng: tôi có phun thuốc tăng trưởng thực vật để rau lớn nhanh, xanh tươi dù có chút độc hại với gia đình người mua không? Tôi có cho thêm ít chất Salbutamol vào thức ăn gia súc để tạo nạc cho lợn dù người tiêu dùng có thể bị ngấm độc dần dần không? Tôi có cho phân ure vào cá để cho cá tươi dù một số gia đình khách hàng của tôi đang dần dần tích tụ chất độc trong người?

Hiệp hội: Lộ trình tới đạo đức kinh doanh

Một xu hướng sản xuất hiện nay là nông nghiệp hữu cơ. Người sản xuất sẽ tuân thủ quy trình chặt chẽ, không sử dụng thuốc diệt sâu hóa học hoặc kích thích tăng trưởng.

Tuy nhiên, để đảm bảo quy trình được áp dụng giống nhau họ phải tập hợp thành một hội. Tổ chức này sẽ giúp các thành viên điều chỉnh hành vi theo nội quy và giá trị đạo đức như: không gian dối trong việc sử dụng hóa chất, không đầu độc khách hàng vì lợi ích riêng của mình. Nếu vi phạm sẽ bị phạt, thậm chí đuổi khỏi Hội.

Để không bị lối làm ăn gian dối cạnh tranh bất bình đẳng tổ chức này cần có sự hỗ trợ của hội người tiêu dùng và hội của những nhà bán lẻ. Dĩ nhiên những hội này cũng xây dựng hành lang hoạt động theo nguyên tắc đạo đức.

Sự kết nối thường xuyên giữa các tổ chức này sẽ thúc đẩy giá trị tốt đẹp, thay vì cùng nhau thực hành các hành vi phạm pháp. Nếu làm được như vậy, người tiêu sẽ được hưởng lợi nhờ thông tin rõ ràng về cửa hàng thực phẩm an toàn. Vai trò của người tiêu dùng chính là tăng cầu, và kích thích hành vi sản xuất, chế biến, và buôn bán sản phẩm sạch.

Có một vấn đề đặt ra là, để tổ chức cho hàng triệu người sản xuất và hàng chục nghìn người bán lẻ tham vào Hội như vậy không đơn giản. Vì nếu không có tinh thần hiệp hôi, thì việc tổ chức giúp người dân thành lập Hội sẽ chỉ là cái vỏ, sẽ chết yểu như mô hình Hợp tác xã ngày trước.

{keywords}
"75-95% trường hợp mắc bệnh ung thư là do yếu tố môi trường và an toàn thực phẩm".

Vai trò của nhà nước là xây dựng môi trường, cổ vũ cho tinh thần hiệp hội, tinh thần làm ăn tập thể, tinh thần hợp tác để chung tay giải quyết vấn đề chung. Đây là cơ sở để chúng ta thoát khỏi vỏ vị kỷ.

Tinh thần hiệp hội, nếu được phát huy trong tất cả các ngành nghề từ sản xuất nông nghiệp đến kinh doanh hóa chất, từ dịch vụ làm đẹp đến giảng dạy đại học, từ ngành y đến ngành luật thì nó sẽ sẽ lan tỏa và kết tinh thành tinh thần của xã hội.

Một xã hội khi phải đối mặt với một vấn đề chung không chạy đến cầu cứu nhà nước giải quyết, một khi mọi người cùng nhau chia sẻ ý tưởng, cung nhau xây dựng giải pháp thì sẽ hữu hiệu hơn. Nhà nước vẫn đóng vai trò quan trọng trong quản lý xã hội, nhưng chỉ làm những cái từng người dân, cộng đồng và hiệp hội chưa thể tự làm được. Đó là việc thi hành nghiêm túc luật cấm buôn bán và sử dụng hóa chất độc hại để tạo sân chơi công bằng cho những người sản xuất, chế biến và cung cấp thực phẩm sạch.

Và cũng cần, nhà nước đảm bảo một không gian bất cứ người dân nào cũng có thể tìm đến nhau để tự giải quyết vấn đề mà họ quan tâm. Chỉ khi đó, mới mong giảm thiểu được những vấn đề như thực phẩm bẩn, tệ nạn trong bệnh viện, trường học.

* Lê Quang Bình

tin nổi bật

Về nơi ‘nằm sấp thấy cá, nằm ngửa thấy ong’

Tương Dương - Nghệ An cùng với Hương Khê - Hà Tĩnh và Đông Hà - Quảng Trị là ba điểm nắng nóng nhất miền Trung. Nhưng ít ai biết rằng, ở ngay cạnh “rốn nóng” Tương Dương lại là một điểm đến lý thú bậc nhất ở miền tây Nghệ An.

Lý do khiến nữ Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức

Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc Park Soon-ae buộc phải từ chức ngày 8/8 do thất bại trong việc thuyết phục người dân chấp nhận việc bắt đầu bậc tiểu học từ 5 tuổi.

Singapore - bậc thầy về tuyển chọn, cử người ra nước ngoài học tập

Để cử người ra nước ngoài học sau đó về làm cho khu vực công, đảo quốc sư tử làm rất bài bản từ khâu tuyển chọn đến khâu sử dụng.

Người tài không bỏ việc, chỉ rời bỏ sếp kém

Không ít người tài được đưa đi đào tạo, sau khi tốt nghiệp được bố trí công việc thì xin nghỉ hoặc chuyển ra ngoài cơ quan nhà nước. Họ không rời bỏ công việc mà chỉ rời bỏ người quản lý yếu kém.

Những tín hiệu sau cuộc gặp của Ngoại trưởng Mỹ - Trung

Đây là lần hội đàm đầu tiên giữa lãnh đạo ngoại giao Mỹ - Trung kể từ cuộc tiếp xúc tháng 10/2021 trong bối cảnh hai cường quốc tăng cường tương tác khi phương Tây đang tập trung vào xung đột Nga - Ukraine.

Chuyên gia kinh tế Võ Trí Thành: Cơ sở nào để nói CPI sai?

Có người nói với tôi họ có cảm giác CPI không đúng. Tôi trả lời, lấy cơ sở nào để nói CPI là sai? Về mặt khoa học thì không chứng minh được - chuyên gia kinh tế Võ Trí Thành chia sẻ.

Đưa cán bộ đi nước ngoài: Khát vọng học thành tài trong thời đại 4.0

Kết luận 39 có đề cập tới việc bồi dưỡng cán bộ về khoa học công nghệ và cách mạng công nghiệp lần thứ 4. Đây là chủ trương rất đúng và trúng.

Người Do Thái dạy trẻ con làm nông nghiệp, trở thành những thanh niên biết làm giàu

Israel nổi tiếng là một quốc gia phát triển về nông nghiệp công nghệ cao (agtech). Bằng trí tuệ và lao động, họ đã biến vùng đất với hơn 60% diện tích là sa mạc thành những nông trại trù phú.

Minh Trị Thiên Hoàng với quyết tâm canh tân nước Nhật, học bên ngoài để vươn lên

Minh Trị Thiên Hoàng (1852-1912) trị vì từ năm 1867 cho đến khi qua đời. Ông được coi là một minh quân có công lớn nhất trong lịch sử Nhật Bản.

Vị vua cải trang làm thợ ở Hà Lan để học đóng tàu

Mỗi quốc gia có con đường riêng để phát triển, đi lên. Tuy nhiên, lịch sử nhân loại đã cho thấy trong quá trình phát triển “riêng” của từng quốc gia, dường như có một điểm “chung“ cho các nước…

Hơi thở hiện đại và cảm hứng giá trị bền vững từ ly cà phê hòa tan cao cấp Starbucks® mới

Vừa là lựa chọn lý tưởng và tiện lợi để thưởng thức cà phê cao cấp ngay tại nhà, cà phê hòa tan cao cấp Starbucks® mới vừa là một lời gợi mở từ Nestlé và Starbucks về xu hướng tiêu dùng sản phẩm cà phê bền vững, hạn chế tác động môi trường.

Thí sinh ngủ quên: Đúng, sai giám thị?

Dư luận xôn xao về vụ một học sinh ngủ quên không làm bài dẫn đến bị điểm liệt và trượt tốt nghiệp THPT. Chưa có xem xét trách nhiệm của giám thị thì người ta đã khẳng định là giám thị làm đúng quy chế.

Ứng xử với tiền tệ và tài khóa khi lạm phát Việt Nam thấp bậc nhất thế giới

Chính sách tiền tệ và tài khóa dường như được thắt chặt để chống lạm phát - được báo cáo thấp bậc nhất thế giới - thay vì để phục hồi sản xuất, thúc đẩy tăng trưởng như doanh nghiệp và nền kinh tế cần sau mấy năm dịch bệnh.

Cho cán bộ yếu kém từ chức, Hà Nội có nói và làm

Kế hoạch số 205/KH-UBND vừa được UBND TP Hà Nội ban hành yêu cầu các cơ quan, quận huyện kịp thời miễn nhiệm, cho từ chức, thay thế cán bộ có năng lực hạn chế, uy tín thấp, mắc sai phạm mà không chờ hết nhiệm kỳ, hết thời hạn bổ nhiệm.

Bóng dáng Trung Quốc trong thảm họa kinh tế của Sri Lanka

Sri Lanka trải qua cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất 7 thập kỷ qua, khi Tổng thống bỏ đi lánh nạn giữa làn sóng biểu tình chống đối và gửi email xin từ chức từ nước ngoài, buộc quốc hội phải bầu người thay thế.