Trong bối cảnh ngòi nổ xung đột Trung Đông năm 2026 đang rực cháy giữa bộ ba Iran, Mỹ và Israel, hệ thống pháo phản lực phóng loạt (MLRS) Fajr-5 Iran đã không còn là cái tên xa lạ trên các bản đồ tác chiến.
Trong bối cảnh căng thẳng leo thang tại Trung Đông năm 2026, khi Mỹ và Israel liên tục nhắm vào hạ tầng tên lửa đạn đạo của Iran, một hệ thống vũ khí ít được nhắc đến nhưng vẫn giữ vai trò chiến lược quan trọng là Fajr-5 MLRS.
Đây không phải tên lửa đạn đạo tầm xa mà là pháo phản lực đa nòng cỡ lớn, được thiết kế để hỗ trợ hỏa lực diện rộng, tấn công mục tiêu cố định và tạo ra các mối đe dọa bất đối xứng trên biển.
Với khả năng triển khai nhanh, chi phí thấp và biến thể dẫn đường hiện đại, Fajr-5 tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những sản phẩm tự sản xuất thành công nhất của chương trình vũ khí Iran.
Hệ thống pháo phản lực phóng loạt MLRS Fajr-5 Iran. Ảnh: en.wikipedia.org
Fajr-5 MLRS, hay còn gọi là Fadjr-5 MLRS, được Iran phát triển từ những năm 1990 bởi Shahid Bagheri Industries thuộc Tổ chức Công nghiệp Hàng không Vũ trụ.
Hệ thống này thuộc dòng pháo phản lực đa nòng (MLRS) cỡ 333mm, được lắp trên khung gầm xe tải 6x6 (thường dựa trên khung gầm (chassis) Mercedes-Benz), cho phép di chuyển linh hoạt với tốc độ lên đến 60 km/h.
Toàn bộ bệ phóng khi không tải nặng khoảng 15 tấn, chiều dài bệ phóng (launcher) khoảng 10 mét, rộng 2,5 mét và cao 3,34 mét.
Mỗi bệ mang 4 ống phóng đơn, có khả năng nâng góc bắn từ 0 đến 57 độ và xoay ngang 45 độ hai bên, giúp bao quát khu vực rộng mà không cần di chuyển nhiều.
MLRS Fajr-5 Iran. Ảnh: en.wikipedia.org
Về thông số kỹ thuật cốt lõi, mỗi rocket Fajr-5 dài 6,48 mét, nặng 915kg, mang đầu đạn phân mảnh nặng 175kg (trong đó chứa 90kg chất nổ cao).
Phiên bản tiêu chuẩn có tầm bắn tối đa 75km, tốc độ bay cực đại 1.100 m/s và được trang bị ngòi nổ chạm hoặc gần.
Iran đã liên tục nâng cấp hệ thống: đến năm 2025, các cuộc tập trận của Lục quân Iran đã thử nghiệm thành công biến thể với tầm bắn vượt 110km, đồng thời giới thiệu rocket dẫn đường Fajr-5C sử dụng kết hợp hệ thống quán tính (INS) và định vị vệ tinh (GNSS).
Phiên bản dẫn đường này giảm độ lệch vòng tròn xác suất (CEP) xuống còn khoảng 50 mét khi dùng GNSS và 250 mét với INS, giúp Fajr-5 chuyển từ vũ khí diện rộng sang khả năng tấn công chính xác hơn, phù hợp với các mục tiêu giá trị cao như sân bay, căn cứ quân sự hoặc cụm mục tiêu ven biển.
Hệ thống phóng rocket đa nòng Fadjr-5 cỡ 333mm, một trong những vũ khí pháo binh tầm xa quan trọng của Iran. Ảnh: armyrecognition.com
Một trong những cải tiến đáng chú ý nhất năm 2025 là biến thể chuyên dùng rải mìn biển.
Trong các cuộc tập trận hải quân của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), Fajr-5 đã được điều chỉnh để phóng rocket mang mìn biển, thay vì đầu đạn thông thường.
Cách tiếp cận này cho phép Iran nhanh chóng phong tỏa các tuyến hàng hải chiến lược mà không cần tàu chuyên dụng, tạo lợi thế bất đối xứng trong kịch bản xung đột với Mỹ và các đồng minh.
Rocket mang mìn có thể được bắn từ bờ hoặc từ xe di động, sau đó thả mìn vào vị trí đã định trước, đe dọa nghiêm trọng đến an ninh hàng hải toàn cầu, đặc biệt tại eo biển Hormuz, nơi chiếm phần lớn lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển.
Ảnh: armenpress.am
Về mặt công nghệ, Fajr-5 thể hiện rõ chiến lược “tự lực” của Iran: sử dụng động cơ đẩy nhiên liệu rắn đơn giản, dễ sản xuất hàng loạt, kết hợp khung gầm thương mại để giảm chi phí.
Hệ thống có tốc độ bắn nhanh, một rocket mỗi 4-8 giây và có thể bắn đơn lẻ hoặc loạt. Sau khi khai hỏa, xe phóng di chuyển ngay lập tức để tránh phản kích, đồng thời được nạp đạn lại bằng cần cẩu.
Dù không phải là vũ khí dẫn đường chính xác cao như một số tên lửa đạn đạo hiện đại, Fajr-5 lại nổi bật ở tính cơ động, khả năng sống sót cao và chi phí thấp, khiến nó trở thành lựa chọn lý tưởng cho lực lượng ủy nhiệm như Hezbollah hay Hamas trong các cuộc xung đột bất đối xứng.
Trong bối cảnh xung đột Mỹ-Israel-Iran nổ ra từ cuối tháng 2/2026, Fajr-5 không nằm trong trọng tâm các cuộc không kích của liên quân Mỹ-Israel, vốn tập trung tiêu diệt hàng trăm bệ phóng tên lửa đạn đạo tầm xa.
Hệ thống pháo phản lực Fajr-5 333mm của Iran ra mắt khả năng mới. Trong cuộc tập trận hải quân, lực lượng Tehran đã dùng Fajr-5 để rải mìn biển, tạo mối đe dọa nghiêm trọng cho an ninh hàng hải khu vực. Ảnh: Iranian TV/armyrecognition.com
Tuy nhiên, hệ thống này vẫn đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phòng thủ đa tầng của Iran. Nó được sử dụng để hỗ trợ hỏa lực ven biển, tạo mối đe dọa phong tỏa hàng hải và cung cấp khả năng hỗ trợ cho các nhóm đồng minh khu vực.
Các chuyên gia quân sự nhận định rằng, dù Iran mất nhiều bệ phóng (launcher) tên lửa đạn đạo, Fajr-5 với thiết kế di động và dễ ngụy trang vẫn là công cụ hiệu quả để duy trì áp lực lên tuyến hậu phương và các tuyến đường biển quan trọng, góp phần vào chiến lược “phong tỏa bất đối xứng” mà Tehran theo đuổi.
Fajr-5 MLRS là minh chứng rõ nét cho khả năng thích ứng công nghệ của Iran dưới áp lực cấm vận. Từ một hệ thống pháo phản lực không dẫn đường cơ bản, nó đã tiến hóa thành nền tảng đa năng với biến thể dẫn đường và chuyên dụng hải quân.
Trong khi cuộc xung đột Mỹ-Israel-Iran 2026 tiếp tục làm suy giảm năng lực tên lửa đạn đạo tầm xa của Iran, Fajr-5 vẫn giữ vị thế là “con ngựa chiến thầm lặng”, sẵn sàng hỗ trợ cả tác chiến trên bộ lẫn trên biển trong bất kỳ kịch bản leo thang nào tiếp theo.
Indonesia trở thành quốc gia Đông Nam Á đầu tiên sở hữu và vận hành tên lửa đạn đạo chiến thuật Khan ITBM-600, tốc độ Mach 5, độ chính xác 10 mét, ‘bắn rồi chạy, không thể cản phá’.
Tên lửa Etemad Iran tầm bắn 1.700km, công nghệ đầu đạn MaRV, mang trong mình những thay đổi cốt lõi về khí động học và khả năng tàng hình, biến nó thành một trong những vũ khí khó đánh chặn nhất của Tehran hiện nay.
.svg){kind=icon}
