Trong bối cảnh căng thẳng leo thang, Nga vừa hoàn tất đợt tập trận hạt nhân lớn quy mô từ ngày 19-21/5/2026 với sự tham gia của Belarus.
Một trong những điểm nhấn thu hút sự chú ý toàn cầu là việc phóng thử tên lửa Zircon siêu vượt âm từ tàu frigate trên Biển Barents.
Đây không chỉ là bài kiểm tra khả năng sẵn sàng hạt nhân mà còn khẳng định vị thế công nghệ tiên phong của Nga trong lĩnh vực vũ khí siêu thanh.
Theo Bộ Quốc phòng Nga và các nguồn tin quân sự quốc tế, tập trận lần này huy động hơn 64.000 quân nhân, hơn 200 bệ phóng tên lửa, 140 máy bay và hàng chục tàu ngầm, tàu mặt nước.
Bên cạnh tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) Yars, Sineva, Kinzhal và Iskander, việc phóng tên lửa Zircon khẳng định khả năng tấn công nhanh chóng, khó bị đánh chặn của lực lượng hạt nhân chiến lược Nga.
Tên lửa 3M22 Zircon (hay Tsirkon, NATO gọi là SS-N-33) là sản phẩm tự hào của NPO Mashinostroyeniya, được thiết kế như một tên lửa hành trình siêu thanh có khả năng mang đầu đạn hạt nhân.
Đây là loại vũ khí đầu tiên trên thế giới sử dụng động cơ scramjet (siêu thanh ramjet) trên nền tảng hải quân, khác biệt rõ rệt với các tên lửa siêu thanh bay theo quỹ đạo đạn đạo như Avangard.
Tên lửa Zircon có chiều dài khoảng 8-9,5 mét, đường kính 0,6 mét và trọng lượng phóng ước tính 3.000-4.000 kg. Đầu đạn thông thường nặng 300-400 kg, có thể thay bằng đầu đạn hạt nhân.
Tầm bắn của tên lửa Zircon được Nga tuyên bố lên đến 1.000 km, dù một số phân tích độc lập cho rằng tầm bắn hiệu quả thực tế ở độ cao thấp khoảng 500-700 km để duy trì tốc độ cao.
Tên lửa Zircon có thể bay ở độ cao 28-40 km trong giai đoạn hành trình, sau đó lao xuống sát mặt biển hoặc mặt đất ở giai đoạn cuối để né radar.
Điểm nổi bật nhất của tên lửa Zircon nằm ở công nghệ đẩy scramjet. Sau khi rocket booster đẩy tên lửa đạt tốc độ siêu thanh ban đầu (khoảng Mach 4-5), động cơ scramjet kích hoạt, sử dụng oxy trong không khí để duy trì đốt cháy nhiên liệu ở tốc độ siêu thanh.
Nhờ đó, tên lửa Zircon đạt tốc độ tối đa Mach 8-9 (khoảng 9.000-11.000 km/h), nhanh gấp nhiều lần so với các tên lửa hành trình thông thường như Tomahawk hay Kalibr.
Tốc độ cực cao này rút ngắn thời gian phản ứng của đối phương xuống chỉ còn vài phút, khiến hệ thống phòng không hiện tại như Aegis hay Patriot gặp rất nhiều khó khăn trong việc phát hiện và đánh chặn.
Theo rusi.org, hệ thống dẫn đường của tên lửa Zircon kết hợp quán tính, định vị vệ tinh và đầu dò radar chủ động/passive ở giai đoạn cuối, cho phép tên lửa thực hiện các động tác cơ động phức tạp để né tránh.
Khả năng tấn công cả mục tiêu trên biển lẫn trên bộ tăng tính linh hoạt chiến thuật. Tên lửa Zircon được thiết kế tương thích với hệ thống phóng thẳng đứng UKSK trên nhiều nền tảng: tàu frigate lớp Gorshkov, tàu ngầm lớp Yasen và có thể triển khai trên đất liền trong tương lai.
Nga tập trận hạt nhân quy mô lớn, triển khai 64.000 binh sĩ và 7.800 khí tài. Video: Kompas.com
So với tên lửa Kinzhal (tên lửa siêu thanh phóng từ máy bay), tên lửa Zircon có lợi thế về tính bất ngờ khi phóng từ biển và khả năng sống sót cao hơn nhờ bay thấp ở giai đoạn cuối.
Tuy nhiên, một số chuyên gia phương Tây nghi ngờ một phần thông số do thiếu dữ liệu độc lập xác nhận đầy đủ. Dù vậy, việc Nga liên tục thử nghiệm và triển khai tên lửa Zircon trong các cuộc tập trận cho thấy Moscow đang đẩy mạnh hiện đại hóa để duy trì lợi thế răn đe hạt nhân.
Đợt tập trận hạt nhân lần này không chỉ gửi thông điệp mạnh mẽ tới NATO mà còn khẳng định Nga đang sở hữu một kho vũ khí siêu thanh ngày càng trưởng thành.
Trong bối cảnh xung đột kéo dài và cạnh tranh chiến lược toàn cầu, tên lửa Zircon đại diện cho bước tiến công nghệ có thể thay đổi cục diện chiến tranh hiện đại, đặc biệt trên mặt trận hải quân.
Khả năng đánh chặn hiệu quả tên lửa Zircon vẫn là thách thức lớn đối với các cường quốc phương Tây trong những năm tới.
(Theo rusi.org, nbcnews.com, forbes.ru, interfax.ru, svoboda.org)
.svg){kind=icon}
