Văn hóa đọc giúp thu hẹp khoảng cách thông tin cho người dân vùng sâu, vùng xa

Khơi dậy khát vọng tri thức ở vùng cao

Tại một tỉnh miền núi biên giới còn nhiều khó khăn như Cao Bằng, UBND tỉnh xác định, phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng là nhiệm vụ thường xuyên, thiết thực, góp phần xây dựng con người Cao Bằng phát triển toàn diện, nâng cao dân trí, xây dựng xã hội học tập, thúc đẩy học tập suốt đời, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc trên địa bàn tỉnh.

Kế hoạch Phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng trên địa bàn tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2026-2030 vừa được UBND tỉnh ban hành ngày 6/5 nhấn mạnh mục đích "Tạo chuyển biến rõ nét về nhận thức và trách nhiệm của các cấp, các ngành, cơ quan, đơn vị, địa phương, gia đình và toàn xã hội đối với phát triển văn hóa đọc; từng bước thu hẹp khoảng cách thụ hưởng sách, báo, thông tin và tri thức giữa khu vực trung tâm với vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số".

UBND tỉnh yêu cầu, các nhiệm vụ, giải pháp phải có trọng tâm, trọng điểm, khả thi, ưu tiên địa bàn khó khăn, vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nhóm đối tượng có điều kiện tiếp cận sách và thông tin còn hạn chế.

Giai đoạn 2026-2030, nội dung thông tin được chú trọng bổ sung theo hướng sát sườn với đời sống sản xuất như những tài liệu về kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp, khởi nghiệp và phát triển du lịch cộng đồng... Đây chính là những "đòn bẩy" thực tế giúp người dân vùng cao thoát nghèo về thông tin, tiến tới thoát nghèo về kinh tế.

Việc luân chuyển sách từ Thư viện tỉnh đến tận cơ sở, kết hợp với các mô hình "Gia đình đọc sách - Gắn kết yêu thương" góp phần tạo ra một môi trường văn hóa lành mạnh ngay từ mỗi nếp nhà.

Đặc biệt, Kế hoạch Phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng trên địa bàn tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2026-2030 ưu tiên dành nguồn lực cho các nhóm đối tượng yếu thế, trẻ em và học sinh tại các trường nội trú, bán trú vùng cao; giúp khơi dậy khát vọng học tập, nghiên cứu của thế hệ trẻ, tạo nền tảng vững chắc cho việc xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao tại địa phương trong tương lai.

Hiện đại hóa mạng lưới thư viện gắn với chuyển đổi số

Để văn hóa đọc thực sự bám rễ sâu rộng, cần đổi mới mạnh mẽ phương thức tiếp cận dựa trên nền tảng công nghệ số. Thay vì chỉ dựa vào các thư viện truyền thống, tỉnh Cao Bằng đang đẩy mạnh phát triển tài nguyên số và các dịch vụ đọc trực tuyến. Việc số hóa có trọng tâm các tài liệu địa chí, các giá trị lịch sử và văn hóa đặc trưng của con người Cao Bằng không chỉ phục vụ nhu cầu tra cứu mà còn là cách để quảng bá hình ảnh quê hương trên không gian mạng.

Mạng lưới phục vụ đọc cũng được mở rộng tối đa theo hướng đa dạng và linh hoạt. Bên cạnh hệ thống thư viện công cộng, tỉnh khuyến khích nhân rộng các mô hình tủ sách dòng họ, tủ sách cộng đồng tại nhà văn hóa xóm, tổ dân phố và cả các điểm du lịch cộng đồng.

Sự phối hợp liên ngành giữa ngành văn hóa, giáo dục và các lực lượng vũ trang như bộ đội biên phòng, công an sẽ tạo nên một hệ sinh thái khuyến đọc chặt chẽ, đảm bảo thông tin thông suốt đến từng bản làng.

Một trong những nhiệm vụ then chốt là trang bị kỹ năng số cho người dân để họ có thể tự bảo vệ và khai thác thông tin an toàn trên môi trường số. Thông qua hệ thống truyền thanh cơ sở, mạng xã hội và các lớp tập huấn kỹ năng, người dân vùng sâu, vùng xa sẽ được hướng dẫn cách tìm kiếm tài liệu điện tử hiệu quả. Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa sách in truyền thống và tài nguyên số hiện đại chính là chìa khóa để xóa bỏ "vùng lõm" thông tin.

Khi mỗi người dân đều có cơ hội tiếp cận tri thức công bằng, khoảng cách giữa miền núi và miền xuôi sẽ được thu hẹp, tạo động lực quan trọng cho sự phát triển bền vững của tỉnh biên cương.

"Dân vận 4.0" giải “bài toán” giảm nghèo thông tin ở Cao BằngTỉnh Cao Bằng xác định việc đổi mới phương thức dân vận là giải pháp hữu hiệu giúp giảm nghèo thông tin bền vững tại địa phương, nhất là ở các vùng đồng bào dân tộc thiểu số, đồng bào có đạo.