Đi tìm tung tích người giàu thứ tư Sài Gòn xưa

Chú Hỏa (Hứa Bổn Hòa) được đồn thổi là người giàu thứ tư của Sài Gòn xưa, song theo học giả Vương Hồng Sển, chú Hỏa không được xếp trong tứ đại hào phú mà là bá hộ Định.

Chúng tôi quyết định đi tìm tung tích của bá hộ Định, người giàu thứ tư của Sài Gòn xưa và cả Nam kỳ lục tỉnh từ những thông tin ít ỏi mà học giả Vương Hồng Sển đã viết trong cuốn biên khảo “Sài Gòn năm xưa”: “Bá hộ Định họ Trần, làm Hộ trưởng ở Chợ Lớn, nhà ở khoảng giữa đường Trần Thanh Cần, gần dốc cầu Palikao và chợ Quách Đàm (nay là chợ Bình Tây).

Tìm tung tích Bá hộ Định

Ngôi nhà năm căn trệt chạm trổ thật khéo, cột cẩm lai bóng ngời ngó thấy mặt; trong nhà vật dụng từ cái bàn, cái ghế, cái đôn sành đều có vẻ cũ xưa...”.

Lân la hỏi chuyện người bạn đang làm việc ở Sở Giao thông Vận tải TPHCM, anh thú nhận không biết con đường Trần Thanh Cần trước giải phóng nằm ở đâu, nhưng cầu Palikao thì được làm từ thời Pháp vắt qua con kênh Hàng Bàng (quận 6).

Đi tìm tung tích người giàu thứ tư Sài Gòn xưa

Chợ Lớn những năm giữa thế kỷ XX. Ảnh tư liệu.

Kênh Hàng Bàng vừa được nạo vét, trả lại hiện trạng cũ. Nước kênh trong xanh nhưng không còn cây cầu nào soi bóng.

Theo ông Nguyễn Văn Bảy (74 tuổi) ngụ tại địa phương thì ngày trước có ba cây cầu bắc qua kênh Hàng Bàng gồm cầu Ba Cẳng, cầu Palikao... Cầu Palikao được người Pháp đặt tên bởi hình dáng của nó gợi nhớ hình ảnh cầu Bát Lý Kiều bên Trung Quốc. Cầu bị tháo dỡ năm 2003 sau khi con kênh bị lấp, vị trí cầu cũ nay là đường Ngô Nhân Tịnh, đoạn từ đường Bãi Sậy đến đường Phan Văn Khỏe.

Nếu đúng như cụ Vương Hồng Sển mô tả thì căn nhà cũ của Bá hộ Định nằm ở vị trí mặt tiền đường Phan Văn Khỏe, đoạn từ đường Ngô Nhân Tịnh đến đường Chu Văn An vì trước năm 1975 Rạch Bãi Sậy (tức kênh Hàng Bàng) chạy từ rạch Lò Gốm (phía bên trái) ngang qua chợ Bình Tây. Sau này, đoạn kênh bị lấp để làm đường.

Hơn 100 năm dâu bể, vật đổi sao dời, phố xá bây giờ đã đổi khác, sầm uất và nhộp nhịp hơn. Các dãy phố lầu, nhà kiến trúc cổ mai một dần, nhường chỗ cho những căn nhà ống.

Hỏi thăm nhiều cụ cao niên sinh sống ở Chợ Lớn từ trước năm 1975, không mấy ai biết đích xác ngôi nhà 5 căn trước kia từng là đại bản doanh của Bá hộ Định ở đâu. Đơn giản là vì vị đệ tứ hào phú Sài Gòn lúc sinh thời sở hữu hàng nghìn căn nhà, chủ yếu là ở khu Chợ Lớn. Sau này con cháu bán hết, kể cả căn nhà hương hỏa.

“Huyết chiến” với “ông chủ Chợ Lớn”

 

Theo một số nhà nghiên cứu, Chợ Lớn hồi ấy là một tỉnh, được Pháp chia thành 20 hộ để dễ quản lý. Là một nhân vật có “máu mặt” ở địa phương, bá hộ Định được chính quyền Pháp cho làm Hộ trưởng. Danh xưng bá hộ Định là do người dân thấy ông giàu có nên gọi trại ra như vậy.

Bá hộ Định tên thật là Trần Hữu Định. Ông khởi nghiệp từ một tiệm cầm đồ nhỏ ở Chợ Lớn và phất lên như diều nhờ mua lại điền sản và nhà đất giá rẻ của những người vay mượn, cầm cố nhưng mất khả năng trả nợ. Cũng như nhiều hào phú ở Sài Gòn, có nhà đất trong tay, bá hộ Định chuyển sang kinh doanh đất đai.

Ông vung tiền mua hàng nghìn mẫu đất hoang hoá dọc kênh Tàu Hũ, Lò Gốm (nay thuộc các quận 5, 6, 8) đóng thuế cho chính quyền để làm giấy tờ rồi cất nhà phố cho thuê. Chợ Lớn là nơi kinh doanh buôn bán sầm uất nên giá thuê cao hơn những nơi khác. Vì lẽ đó có người bảo Bá hộ Định giàu lên nhanh chóng là nhờ Quách Đàm xây Chợ Lớn.

Đi tìm tung tích người giàu thứ tư Sài Gòn xưa

Một dãy phố lầu ở khu vực Chợ Lớn, tương truyền trước kia là của bá hộ Định.

Một rừng hai con hổ, tránh sao khỏi những trận huyết chiến. Quách Đàm cũng là một đại hào phú khét tiếng ở Sài Gòn, nhiều mưu mẹo và giàu không kém bá hộ Định. Nhiều giai thoại lưu truyền đến ngày nay trong giới kinh doanh ở Chợ Lớn kể lại rằng có lần bá hộ Định và Quách Đàm tranh mua khu nhà đất rộng hàng chục mẫu gần nhà đèn chợ Quán của một thương gia xuất nhập khẩu.

Là người đến trước, nhận thấy món hời trước mắt, Quách Đàm nhanh chóng đặt cọc, đến lúc hai bên ra chính quyền làm giấy thì thương gia nọ bất ngờ hủy bán, đồng ý đền tiền cọc.

Sau này Quách Đàm cay đắng biết được kẻ phá bĩnh phi vụ làm ăn của ông chính là bá hộ Định. Ông Định bày mưu cho thương gia nọ vay tiền trả nợ, đền cho Đàm và khôi phục kinh doanh. Đương nhiên, để vay được tiền, vị thương gia phải cầm cố khu đất cho Định làm tài sản đảm bảo. Mấy năm sau, khu đất trên về tay Định vì thương gia nọ không còn khả năng hồi phục sau khủng hoảng.

Có nhiều nhà đất ven sông rạch, tận dụng lợi thế giao thông thủy và hoạt động mua bán “trên bến, dưới thuyền”, bá hộ Định lấn sang lĩnh vực thương mại, xuất nhập khẩu mà mặt hàng chủ lực là vải sợi. Ông thuê tàu biển ra Hải Phòng, Hội An và sang tận Trung Quốc gom hàng đưa về Nam Kỳ lục tỉnh và Sài Gòn bỏ mối cho các cửa hiệu lớn.

Nhiều giai thoại còn cho rằng bá hộ Định là người phát triển nghề làm lu, làm gốm truyền thống ở Sài Gòn với nhiều địa danh còn lưu truyền đến hôm nay như rạch Lò Lu, kênh Lò Gốm, Lò Siêu... Cái tên Phú Định được đặt cho một con đường và cảng sông ở quận 8. Tuy nhiên, Phú Định có phải là bá hộ Định hay không thì đến nay chưa có cơ sở khẳng định.

Cũng theo một số giai thoại, gần cuối đời, cơ nghiệp của bá hộ Định bắt đầu sa sút do ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới. Người xưa nói “mưu sự tại nhân, thành sự tại thiên” quả không sai. Vận rủi ập đến khi chiếc tàu chở đầy hàng hóa đang trên đường từ Trung Quốc về Việt Nam gặp trận bão lớn đánh chìm. Bá hộ Định phải bán nhà, bán đất trả nợ và cấp tiền nuôi dưỡng cha mẹ những người bỏ mạng ngoài biển. Nghe nói sau cú sốc này, bá hộ Định quyết định giải nghệ, phó mặc chuyện kinh doanh cho con cháu.

Sau khi ông mất, con cháu không biết làm ăn, cơ nghiệp to lớn tiêu tan.

Giới kinh doanh ở Chợ Lớn nhiều người vẫn răn dạy con cái bằng câu chuyện có thực của tỷ phú Trần Thành, được xem là hậu duệ của Bá hộ Định, chủ nhân hãng bột ngọt Vị Hương tố nổi tiếng ở Sài Gòn trước năm 1975. Có trong tay tiền muôn, bạc vạn, vì “say nắng” một nữ diễn viên điện ảnh Đài Loan, ông bỏ bê công việc, không tiếc tiền mua nhẫn kim cương, đồng hồ vàng, thời trang hàng hiệu cho người tình, hậu quả là công việc kinh doanh sa sút, lúc tỉnh ra đã muộn.

Thuộc thế hệ Millennials (17-37 tuổi), những F2 dưới đây ngoài nổi tiếng với việc là người kế thừa sản nghiệp khổng lồ của gia đình còn nổi tiếng với các thú chơi xa xỉ.

(Theo Tiền Phong)

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
Lật cờ, bà Lê Hoàng Diệp Thảo tố Trung Nguyên làm giả tài liệu
Lật cờ, bà Lê Hoàng Diệp Thảo tố Trung Nguyên làm giả tài liệu
Doanh nhânicon  02/12/2018 

Bà Lê Hoàng Diệp Thảo cho rằng Trung Nguyên đã làm giả biên bản cuộc họp đại hội đồng cổ đông nên yêu cầu toà phải giám định các tài liệu này.

 
Vũ 'nhôm' giỏi xoay tiền: 30 ngày có ngay 13 triệu USD trả nợ
Vũ 'nhôm' giỏi xoay tiền: 30 ngày có ngay 13 triệu USD trả nợ
Doanh nhânicon  02/12/2018 

Trần Bắc Hà bị bắt, Vũ Nhôm tiếp tục hầu toà và hàng loạt biến động của các tỷ phú Việt trên sàn chứng khoán là những thông tin đáng chú ý tuần qua.

 
Bà chủ 8X Vũ Thị Hoan và mối lương duyên cùng 'Út trọc'
Bà chủ 8X Vũ Thị Hoan và mối lương duyên cùng 'Út trọc'
Doanh nhânicon  02/12/2018 

Công ty Yên Khánh của bà chủ 8X Vũ Thị Hoan, nữ đại gia lĩnh vực hạ tầng giao thông bị bắt mới đây và Công ty Thái Sơn của ông Đinh Ngọc Hệ (Út trọc) đã từng gắn bó như “hình với bóng”.

 
Những 'ông trùm tài chính' vướng vòng lao lý
Những 'ông trùm tài chính' vướng vòng lao lý
Doanh nhânicon  30/11/2018 

Việc bắt tạm giam ông Trần Bắc Hà đã nối dài danh sách các “ông trùm tài chính” một thời lừng lẫy, đang vướng vòng lao lý như: Nguyễn Đức Kiên (Ngân hàng ACB), Trần Phương Bình (DongABank), Hà Văn Thắm (Oceanbank)...

 
Dự án 'bánh vẽ nghìn tỷ' tại Hà Tĩnh: Nốt trầm sự nghiệp ông Trần Bắc Hà
Dự án 'bánh vẽ nghìn tỷ' tại Hà Tĩnh: Nốt trầm sự nghiệp ông Trần Bắc Hà
Doanh nhânicon  30/11/2018 

Trước thời điểm ông Trần Bắc Hà nghỉ hưu 1 năm, BIDV chi nhánh Hà Tĩnh ký hợp đồng tín dụng lên tới trên 2.000 tỷ đồng cho dự án chăn nuôi bò giống và bò thịt của Công ty CP Chăn nuôi Bình Hà.

 
Trần Lục Lang, cánh tay phải bị bắt cùng Trần Bắc Hà là ai?
Trần Lục Lang, cánh tay phải bị bắt cùng Trần Bắc Hà là ai?
Doanh nhânicon  29/11/2018 

Được xem là cánh tay phải của ông Trần Bắc Hà, cựu Chủ tịch HĐQT BIDV, ông Trần Lục Lang từng giữ vị trí Phó tổng giám đốc nhà băng và còn là lãnh đạo của nhiều doanh nghiệp khác.

Trần Bắc Hà hư thực lời đồn: Náo động tỷ USD, cuối đời xộ khám
Trần Bắc Hà hư thực lời đồn: Náo động tỷ USD, cuối đời xộ khám
Doanh nhânicon  30/11/2018 

Ông Trần Bắc Hà - cựu chủ tịch HĐQT Ngân hàng BIDV là một trong số rất ít các đại gia trong lĩnh vực ngân hàng nhưng nổi tiếng rộng khắp và có ảnh hưởng rất lớn đến thị trường tài chính Việt Nam.

Bỏ việc trăm triệu làm túi Việt chuẩn châu Âu
Bỏ việc trăm triệu làm túi Việt chuẩn châu Âu
Doanh nhânicon  30/11/2018 

Từ bỏ công việc nhiều người mơ ước với thu nhập trăm triệu, đôi bạn thân du học sinh Nhật Bản chuyên ngành cơ khí - tự động hóa đã quyết tâm khởi nghiệp thực hiện ước mơ lớn

Giải thưởng Sao vàng Đất Việt: tôn vinh thương hiệu Việt
Giải thưởng Sao vàng Đất Việt: tôn vinh thương hiệu Việt
Doanh nhânicon  29/11/2018 

Sao Vàng đất Việt (SVĐV) là giải thưởng tôn vinh doanh nghiệp và thương hiệu Việt Nam trong hội nhập kinh tế quốc tế. Năm 2018 đánh dấu 15 năm của giải thưởng này.

Trần Phương Bình chuyển 13,4 triệu USD cho Vũ Nhôm thế nào?
Trần Phương Bình chuyển 13,4 triệu USD cho Vũ Nhôm thế nào?
Doanh nhânicon  29/11/2018 

Trần Phương Bình đã chỉ đạo nhân viên xuất quỹ chi hơn 294 tỷ đồng mua 13,9 triệu USD. Sau đó, ông Bình chuyển 13,4 triệu USD cho Vũ "nhôm", còn 500.000 USD dùng cho DAB.

Dính đến Vũ Nhôm: Sếp nữ quyền lực 1 thời tàn tạ không thể tin nổi
Dính đến Vũ Nhôm: Sếp nữ quyền lực 1 thời tàn tạ không thể tin nổi
Doanh nhânicon  28/11/2018 

Nhìn hình ảnh người phụ nữ lầm lũi cúi đầu bước vào phòng xử với gương mặt hốc hác và mái tóc bạc phơ, nhiều người ngỡ ngàng không nhận ra cựu Phó tổng giám đốc Ngân hàng Đông Á Nguyễn Thị Kim Xuyến.

'Bảo bối' trong tay Vũ Nhôm, đi lại 132 quốc gia không cần visa
'Bảo bối' trong tay Vũ Nhôm, đi lại 132 quốc gia không cần visa
Doanh nhânicon  28/11/2018 

Theo quy định, người có quốc tịch Antigua sẽ được đi lại 132 quốc gia không cần visa.

Công ty của nữ đại gia Dương Thị Bạch Diệp nợ thuế 35,5 tỷ đồng
Công ty của nữ đại gia Dương Thị Bạch Diệp nợ thuế 35,5 tỷ đồng
Doanh nhânicon  26/11/2018 

Trong danh sách nợ thuế tháng 11/2018 vừa được Cục thuế TP. HCM công bố, Công ty TNHH Bất động sản Diệp Bạch Dương của bà Dương Thị Bạch Diệp nợ tới 35,5 tỷ đồng.

Vũ Thị Hoan, sếp lớn 8X liên quan đến vụ Út Trọc vừa bị bắt là ai?
Vũ Thị Hoan, sếp lớn 8X liên quan đến vụ Út Trọc vừa bị bắt là ai?
Doanh nhânicon  25/11/2018 

Liên quan đến vụ án Út Trọc, nhân vật đáng chú ý trong số các bị can vừa bị khởi tố, bắt tạm giam là bà Vũ Thị Hoan, nguyên Giám đốc Công ty Yên Khánh, một cái tên được chú ý đặc biệt trong thời gian qua.

Lời cuối trước toà, Phan Sào Nam nói thật về 3,5 triệu USD gửi ở Singapore
Lời cuối trước toà, Phan Sào Nam nói thật về 3,5 triệu USD gửi ở Singapore
Doanh nhânicon  25/11/2018 

Phan Sào Nam nói lời cuối tại tòa, phi vụ mua lại cổ phần của Vinaconex của đại gia ngầm, nữ đại gia Trương Thị Lệ Khanh với nghìn tỷ và cựu Thứ trưởng không còn cổ đông lớn ở Điện Quang là những tin đáng chú ý tuần qua.

Hai người mẹ nghìn tỷ giàu nhất Việt Nam của đại gia ngân hàng Việt
Hai người mẹ nghìn tỷ giàu nhất Việt Nam của đại gia ngân hàng Việt
Doanh nhânicon  24/11/2018 

Do sở hữu khối lượng lớn cổ phiếu nơi công ty con trai giữ vị trí lãnh đạo, 2 người phụ nữ này trở thành những người mẹ giàu nhất Việt Nam.

Đại gia Nguyễn Xuân Đông chi hơn 7.300 tỷ mua cổ phần của Vinaconex là ai?
Đại gia Nguyễn Xuân Đông chi hơn 7.300 tỷ mua cổ phần của Vinaconex là ai?
Doanh nhânicon  23/11/2018 

Chỉ với vốn điều lệ 500 tỷ đồng, nhưng công ty An Quý Hưng của ông Nguyễn Xuân Đông đã chi 7.366 tỷ đồng để sở hữu 254,9 triệu cổ phần, tương đương 57,71% vốn cổ phần tại Vinaconex.

Người phụ nữ bỏ việc nhà nước dựng 'đế chế' riêng, giàu gấp đôi bầu Đức
Người phụ nữ bỏ việc nhà nước dựng 'đế chế' riêng, giàu gấp đôi bầu Đức
Doanh nhânicon  23/11/2018 

Nghỉ việc nhà nước ra ngoài làm riêng, từ số vốn ban đầu 70 triệu đồng và hơn 70 công nhân, người phụ nữ này đã gây dựng nên một tập đoàn thủy sản hàng đầu, nắm trong tay khối tài sản cổ phiếu hơn 4.300 tỷ đồng.

Thiếu gia Cường đôla rời công ty của mẹ để lập sự nghiệp riêng ở tuổi 36?
Thiếu gia Cường đôla rời công ty của mẹ để lập sự nghiệp riêng ở tuổi 36?
Doanh nhânicon  23/11/2018 

Ông Nguyễn Quốc Cường không đề cập đến lý do rời Quốc Cường Gia Lai, song nhiều người cho rằng, vị thiếu gia có biệt danh “Cường đôla” rút khỏi công ty riêng của mẹ là để cùng bạn gái Đàm Thu Trang xây dựng sự nghiệp riêng.

Khối tài sản của 3 mẹ con đại gia vàng Cao Thị Ngọc Dung ‘khủng’ cỡ nào?
Khối tài sản của 3 mẹ con đại gia vàng Cao Thị Ngọc Dung ‘khủng’ cỡ nào?
Doanh nhânicon  22/11/2018 

Đại gia vàng Cao Thị Ngọc Dung – bà chủ của thương hiệu vàng, trang sức nổi tiếng PNJ hiện sở hữu khối tài sản hơn 1,4 nghìn tỷ đồng.

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN