Ngày này năm xưa: Bi kịch cuộc đời nữ hoàng cuối cùng của Hawaii

Ngày 29/1/1891 ghi dấu thời điểm đăng quang của Liliuokalani, nữ hoàng đầu tiên và cũng là cuối cùng của Hoàng gia Hawaii trước khi hòn đảo bị sáp nhập vào Mỹ.

Dù chỉ trị vì Hawaii trong một thời gian ngắn, nhưng Nữ hoàng Liliuokalani đã dũng cảm đấu tranh cho quyền độc lập của hòn đảo và cuối cùng phải chịu kết cục bi thảm vì những nỗ lực này. Cuộc đời sóng gió của bà khiến người đời sau vừa cảm thương, vừa ngưỡng mộ.

Ngày này năm xưa: Bi kịch cuộc đời nữ hoàng cuối cùng của Hawaii
Nữ hoàng Liliuokalani lúc niên thiếu. Ảnh: Wikimedia

Nữ hoàng Liliuokalani tên đầy đủ là Lydia Liliʻ Loloku Walania Wewehi Kamaka, chào đời năm 1838 tại Honolulu, trong một gia đình có 15 người con và thuộc dòng dõi hoàng tộc trị vì lâu đời nhất đảo quốc Hawaii. Cha mẹ bà đều giữ chức tước cao trong triều đình Hawaii. Đặc biệt, mẹ bà là nữ Thượng thư Analea Keohokālole, cố vấn thân cận của Vua Kamehameha III.

Sinh trưởng trong một gia đình “trâm anh thế phiệt”, nên ngay từ nhỏ Liliuokalni đã theo học tại Trường hướng đạo Hoàng gia. Tại đây, bà được dạy nói tiếng Anh trôi chảy và được học âm nhạc một cách bài bản. Liliuokalni tỏ ra có năng khiếu và rất say mê nhạc, họa. Là con gái của các quan chức cấp cao, bà còn có cơ hội tiếp xúc với nền giáo dục phương Tây.

Ngày này năm xưa: Bi kịch cuộc đời nữ hoàng cuối cùng của Hawaii
Liliuokalani kết hôn với John Owen Dominis năm 862. Ảnh: History.com

Năm 1862, Liliuokalani kết hôn với John Owen Dominis, một quan chức trong triều đình Hawaii và cũng là con trai của một thuyền trưởng Mỹ đã di cư đến Honolulu từ năm 1837. Nhiều người trong hoàng tộc không ủng hộ cuộc hôn nhân của họ. Về sau, dư luận còn xôn xao tin đồn rằng, ông Dominis có quan hệ ngoài luồng.

Năm 1874, anh trai của Liliuokalani là Kalakaua được tấn phong hoàng đế do Đức vua tiền nhiệm Lunalilo băng hà mà không có con kế vị. Vua Kalakaua ngay lập tức phong cho em trai mình - Leleiohoku làm Thái tử, chấm dứt thời kỳ bầu chọn các hoàng đế ở Hawaii. Tuy nhiên, chỉ 3 năm sau đó, Thái tử Leleiohoku qua đời mà chưa kịp sinh con nối dõi, nên Vua Kalakaua đã chọn em gái mình - Liliuokalani là người kế nhiệm.

Ngày này năm xưa: Bi kịch cuộc đời nữ hoàng cuối cùng của Hawaii
Ảnh: Daily Mail

Trong những năm tiếp sau đó, Liliuokalani đã xúc tiến rất nhiều việc đặt nền móng cho di sản của bà sau này, chẳng hạn như nỗ lực thành lập các trường học dành cho trẻ em Hawaii và đóng vai trò nhiếp chính trong thời gian anh trai công du vòng quanh thế giới năm 1881. Và khi dịch đậu mùa bùng phát trên đảo Oahu, bà đã lệnh đóng cửa các cảng. Quyết định đã được nhiều người dân và những ông chủ trồng mía giàu có ở địa phương ca ngợi, nhưng cũng khiến Liliuokalani bị các thương nhân Âu, Mỹ coi là mối đe dọa đối với công việc làm ăn của họ trên các đảo.

Năm 1887, Liliuokalani tháp tùng chị dâu - vợ Vua Kalakaua tới Anh dự đại lễ sinh nhật của Nữ hoàng Victoria. Trong lúc công cán nước ngoài, bà hay tin, Vua Kalakaua đã bị quân vũ trang, dưới sự hậu thuẫn của các thế lực nước ngoài đe dọa phế truất, buộc ông phải ký vào Hiến pháp 1887 của Vương quốc Hawaii (về sau còn được biết đến với tên gọi Hiến pháp Bayonet). Hiến pháp mới do những người Hawaii, Mỹ và châu Âu chống chế độ quân chủ soạn thảo, có nội dung tước đoạt phần lớn quyền lực của Hoàng gia và trao chúng cho các doanh nhân người Mỹ và châu Âu da trắng. Những người ủng hộ hiến pháp mới coi đây là bước đầu tiên hướng tới việc lật đổ vương triều Hawaii và sáp nhập đảo quốc vào Mỹ.

Ngày 20/1/1891, Vua Kalakaua qua đời sau một cơn bạo bệnh kéo dài. Trước khi mất, ông dặn dò: "Hãy nói với các thần dân rằng tôi đã cố gắng". Liliuokalani kế vị anh trai và trở thành người phụ nữ đầu tiên bước lên ngôi báu ở Hawaii.

Ngày này năm xưa: Bi kịch cuộc đời nữ hoàng cuối cùng của Hawaii
Ảnh: Daily Mail

Tin tưởng rằng mình có được sự ủng hộ của các thành viên nội các, Nữ hoàng Liliuokalani tìm cách vô hiệu hóa Hiến pháp 1887 và bắt tay soạn thảo một hiến pháp mới nhằm khôi phục quyền phủ quyết cho Hoàng gia cũng như quyền bỏ phiếu cho các cư dân bản địa và gốc Á ở Hawaii, bị tước đoạt lợi ích kinh tế.

 

Khi được mật báo về hiến pháp mới của Nữ hoàng Liliuokalani, các doanh nhân Mỹ và châu Âu bắt đầu lên kế hoạch phế truất bà. Họ muốn sáp nhập Hawaii vào Mỹ để các doanh nghiệp của họ có thể hưởng lợi từ việc kinh doanh mía đường như các nhà sản xuất địa phương. Để hiện thực hóa âm mưu này, năm 1893, họ thành lập Ủy ban An toàn, do Sanford B. Dole đứng đầu, nhằm xúc tiến một vụ đảo chính dưới sự hậu thuẫn của Bộ trưởng Mỹ John Stevens và một đơn vị lính thủy đánh bộ Mỹ. Ông Stevens đã công nhận chính quyền mới của ông Dole và tuyên bố Hawaii là một vùng đất thuộc sự bảo hộ của Mỹ.

Ngày này năm xưa: Bi kịch cuộc đời nữ hoàng cuối cùng của Hawaii
Ảnh:  Liliuokalani Trust

Do không muốn chứng kiến người dân Hawaii phải đổ máu vì xung đột, Nữ hoàng Liliuokalani chấp nhận từ bỏ ngai vàng, nhưng sau đó cầu khẩn Tổng thống Mỹ Grover Cleveland khôi phục quyền lực cho bà. Bất chấp sự cảm thông của người đứng đầu Chính phủ Mỹ, bà Liliuokalani rốt cuộc vẫn không được cứu giúp.

Ông Dole đệ trình một hiệp ước xin sáp nhập lên Thượng viện Mỹ, nhưng bị hầu hết các nghị sĩ Dân chủ phản đối, đặc biệt sau khi họ nhận được thông tin phần lớn người Hawaii không ủng hộ quyết định này.

Tổng thống Cleveland sau đó cử một vị bộ trưởng Mỹ mới tới Hawaii nhằm khôi phục quyền lực cho Nữ hoàng Liliuokalani theo Hiến pháp 1887. Song, ông Dole từ chối rút lui và tuyên bố Hawaii trở thành một nước cộng hòa độc lập vào ngày 4/7/1894. Ông Dole tự xưng là tổng thống đầu tiên của Cộng hòa Hawaii.

Đến tháng 1/1895, chính quyền Dole ra lệnh bắt giữ Nữ hoàng Liliuokalani cùng một nhóm người trung thành với cáo buộc phản quốc vì liên quan đến một kế hoạch nổi dậy. Ngày 24/1/1895, Nữ hoàng bị buộc phải ký một chiếu thư tuyên bố thoái vị để đổi lấy tự do và sự ân xá cho những người ủng hộ.

Chính phủ mới sau đó kết án bà Liliuokalani 5 năm tù giam và đày đi lao động khổ sai. Tiếp sau quá trình kháng cáo, bà được giảm án nhưng bị giam lỏng trong một căn gác nhỏ tại Cung điện Hoàng gia Iolani và không được phép gặp bất kỳ ai tới thăm.

Suốt thời gian bị giam cầm trong cô độc, người phụ nữ từng nắm giữ vị trí quyền lực nhất đảo quốc Hawaii chỉ biết làm bạn với thơ ca và âm nhạc. Bà đã sáng tác khoảng 165 bài hát ca ngợi cuộc sống, con người ở Hawaii cũng như phản ánh những thăng trầm của bản thân kể từ khi lên ngôi báu cho đến lúc bị tống giam. Nổi tiếng nhất trong số đó là tác phẩm "Aloha Oe".

Năm 1896, chính phủ Hawaii chính thức trả tự do và khôi phục quyền công dân cho bà Liliuokalani. Sau nhiều nỗ lực khởi kiện đòi nhà chức trách bồi thường về số tài sản bị tịch thu cùng các tổn thất khác, bà Liliuokalani rốt cuộc được Chính phủ Cộng hòa Hawaii phê chuẩn khoản lương hưu trị giá 4.000USD mỗi năm, cũng như cho phép bà nhận lợi tức từ một đồn điền trồng mía nhỏ.

Ngày này năm xưa: Bi kịch cuộc đời nữ hoàng cuối cùng của Hawaii
Ảnh: Time

Ở tuổi xế chiều, bà phải chứng kiến Hawaii rốt cuộc bị sáp nhập thành một bang của Mỹ vào tháng 7/1898, sau cuộc chiến tranh Mỹ - Tây Ban Nha. Cựu nữ hoàng trải qua những năm tháng còn lại ở tư dinh có tên Cung điện Washington Place cho đến khi qua đời vì đột quỵ vào ngày 11/11/1917, thọ 79 tuổi. Bà được tổ chức lễ tang cấp nhà nước và được an táng tại khu Lăng mộ Hoàng gia ở Mauna 'Ala.

Tài sản của bà Liliuokalani sau khi mất đã được bán đi để thành lập Quỹ Nữ hoàng Liliuokalani nhằm giúp đỡ trẻ em mồ côi, nghèo khó ở Hawaii. Quỹ này vẫn tồn tại và hoạt động tới tận ngày nay.

Tuấn Anh

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
Ngày này năm xưa: Thảm kịch ám ảnh NASA
Ngày này năm xưa: Thảm kịch ám ảnh NASA
Hồ sơicon  28/01/2019 

Tàu con thoi Challenger của Cơ quan hàng không vũ trụ Mỹ (NASA) nổ tung ngày 28/1/1986 sau 73 giây rời bệ phóng để bay vào không gian. Toàn bộ 7 phi hành gia thiệt mạng.

 
Ngày này năm xưa: Michael Jackson cháy như đuốc trên sân khấu
Ngày này năm xưa: Michael Jackson cháy như đuốc trên sân khấu
Hồ sơicon  27/01/2019 

Ngày 27/1/1984, khi đang quay quảng cáo cho Pepsi, ông hoàng nhạc Pop bị bỏng nặng vì bị pháo hoa bắn vào đầu, khiến tóc cháy rực như ngọn đuốc.

 
Khủng hoảng chính trị trầm trọng xảy ra ở Venezuela thế nào?
Khủng hoảng chính trị trầm trọng xảy ra ở Venezuela thế nào?
Hồ sơicon  26/01/2019 

Venezuela đang lún sâu vào khủng hoảng chính trị trầm trọng chưa từng thấy khi lãnh đạo phe đối lập Juan Guaido bất ngờ tự xưng là tổng thống lâm thời của nước này.

 
Ngày này năm xưa: Lần đầu tiên trong lịch sử, Mỹ có nữ ngoại trưởng da màu
Ngày này năm xưa: Lần đầu tiên trong lịch sử, Mỹ có nữ ngoại trưởng da màu
Hồ sơicon  26/01/2019 

Ngày 26/1/2005, Tổng thống Mỹ George W. Bush đã bổ nhiệm bà Condoleezza Rice vào vị trí ngoại trưởng, đưa bà trở thành người phụ nữ gốc Phi đầu tiên có chức vụ cao nhất trong chính phủ Mỹ.

 
Ngày này năm xưa: Lộ diện viên kim cương lớn nhất thế giới
Ngày này năm xưa: Lộ diện viên kim cương lớn nhất thế giới
Hồ sơicon  25/01/2019 

Ngày 25/1/1905, tại mỏ Premier ở Pretoria, Nam Phi, một viên kim cương nặng 3.106 carat (0,6kg) đã được phát hiện.

 
Ngày này năm xưa: Tàn sát tại sân bay lớn nhất Moscow
Ngày này năm xưa: Tàn sát tại sân bay lớn nhất Moscow
Hồ sơicon  24/01/2019 

Ngày 24/1/2011, một vụ đánh bom khủng bố xảy ra tại sân bay lớn nhất ở thủ đô Moscow, Nga làm 37 người thiệt mạng và 180 người khác bị thương.

Chuyện ít biết về hãng hàng không mang tên ông Trump
Chuyện ít biết về hãng hàng không mang tên ông Trump
Hồ sơicon  23/01/2019 

Donald Trump từng sở hữu một hãng hàng không mang tên mình vào cuối thập niên 1980, đầu thập niên 1990. Song, Tổng thống Mỹ hiện có thể muốn giấu nhẹm chuyện đó.

Hé lộ nguồn gốc biến động địa chính trị Trung Đông ngày nay
Hé lộ nguồn gốc biến động địa chính trị Trung Đông ngày nay
Hồ sơicon  24/01/2019 

Con tin người Mỹ bịt mắt bị dẫn giải trên đường phố Iran, Ai Cập-Israel ký thỏa thuận hòa bình sau nhiều năm đối đầu, Liên Xô đưa quân đến “láng giềng” Afghanistan… là những thời khắc lịch sử của năm 1979 đã định hình Trung Đông hiện đại.

Ngày này năm xưa: Triều Tiên 'bắt sống' tàu do thám Mỹ
Ngày này năm xưa: Triều Tiên 'bắt sống' tàu do thám Mỹ
Hồ sơicon  23/01/2019 

Vụ Triều Tiên bắt giữ tàu tình báo Mỹ USS Pueblo đến nay vẫn là một trong những sự cố đáng xấu hổ nhất trong lịch sử quân sự của cường quốc số 1 thế giới.

Ngày này năm xưa: Máy bay chở tín đồ Hồi giáo gặp nạn thảm khốc
Ngày này năm xưa: Máy bay chở tín đồ Hồi giáo gặp nạn thảm khốc
Hồ sơicon  22/01/2019 

Ngày 22/1/1973, một chiếc máy bay chở các tín đồ Hồi giáo trở về từ thánh địa Mecca đã rơi tại Kano, Nigeria, khiến 176 người trên khoang thiệt mạng. Đây là thảm họa hàng không tồi tệ nhất vào thời điểm bấy giờ.

Ngày này năm xưa: Hải quân Hàn Quốc tấn công cướp biển
Ngày này năm xưa: Hải quân Hàn Quốc tấn công cướp biển
Hồ sơicon  21/01/2019 

Ngày 21/1/2011, các đặc nhiệm Hải quân Hàn Quốc đã bất ngờ đột kích tàu chở hàng Samho Jewelry, bị cướp biển bắt giữ trên biển Ả Rập, và giải cứu toàn bộ thủy thủ đoàn.

Ngày này năm xưa: Tổng thống Philippines Joseph Estrada bị lật đổ
Ngày này năm xưa: Tổng thống Philippines Joseph Estrada bị lật đổ
Chân dungicon  20/01/2019 

Tổng thống Philippines Joseph Estrada bị lật đổ ngày 20/1/2001 sau một cuộc cách mạng phi bạo lực kéo dài 4 ngày.

Bi hài chuyện nữ công an TQ 'thăng quan trên giường'
Bi hài chuyện nữ công an TQ 'thăng quan trên giường'
Hồ sơicon  21/01/2019 

Ủy ban Kiểm tra kỷ luật thành ủy - Ủy ban Giám sát thành phố Phật Sơn, tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc, hôm 11/1, ra thông báo điều tra đảng ủy viên, Phó Cục trưởng Công an thành phố vì vi phạm kỷ luật và pháp luật nghiêm trọng.

Ngày này năm xưa: “Đồ tể Lyon” sa lưới
Ngày này năm xưa: “Đồ tể Lyon” sa lưới
Hồ sơicon  19/01/2019 

Ngày 19/1/1983, một trong những nhân vật khét tiếng nhất thời Đức Quốc xã, “đồ tể Lyon” Klaus Barbie bị bắt ở Bolivia vì tội ác chống lại loài người trong bốn thập niên trước đó.

Ngày này năm xưa: Ly kỳ thám hiểm quần đảo 'thiên đường'
Ngày này năm xưa: Ly kỳ thám hiểm quần đảo 'thiên đường'
Hồ sơicon  18/01/2019 

Ngày 18/1/1778, nhà thám hiểm nổi tiếng người Anh James Cook đã khám phá ra Hawaii, quần đảo được mệnh danh "thiên đường dưới hạ giới" nằm ở Thái Bình Dương.

Lời nguyền chết chóc của viên kim cương Hy vọng
Lời nguyền chết chóc của viên kim cương Hy vọng
Hồ sơicon  19/01/2019 

Không giống tên gọi “Hy vọng”, viên kim cương đẹp mê hồn Hope còn gắn với lời nguyền bí ẩn khiến bất cứ ai sở hữu nó cũng sẽ sớm lìa đời.

Ngày này năm xưa: Nhật Bản rung chuyển, hơn 6.400 người chết
Ngày này năm xưa: Nhật Bản rung chuyển, hơn 6.400 người chết
Hồ sơicon  17/01/2019 

Ngày 17/1/1995, một trận động đất 7,2 độ richter tấn công Kobe, Nhật Bản. Trận động đất gây thương vong cực lớn do xảy ra gần trung tâm thành phố.

Ngày này năm xưa: Chiến tranh Vùng Vịnh bùng nổ
Ngày này năm xưa: Chiến tranh Vùng Vịnh bùng nổ
Hồ sơicon  16/01/2019 

Đúng nửa đêm 16/1/1991, khi qua hạn chót của Liên Hợp Quốc buộc Iraq rút quân khỏi Kuwait, liên quân do Mỹ dẫn đầu xúc tiến chiến dịch tấn công chống Baghdad.

Gái điếm, gián điệp, giao tranh: Lịch sử rắc rối tại biên giới Mỹ-Mexico
Gái điếm, gián điệp, giao tranh: Lịch sử rắc rối tại biên giới Mỹ-Mexico
Hồ sơicon  17/01/2019 

Khi Tổng thống Mỹ Donald Trump yêu cầu số tiền 5,7 tỷ USD để xây tường biên giới với Mexico, lịch sử rắc rối biên giới phía nam lại được bổ sung thêm một chương phức tạp nữa.

Ngày này năm xưa: Nông dân Trung Quốc đếm tiền thưởng Tết mỏi tay
Ngày này năm xưa: Nông dân Trung Quốc đếm tiền thưởng Tết mỏi tay
Hồ sơicon  15/01/2019 

Ngày 15/1/2014, những người nông dân tại làng Jianshe, tỉnh Tứ Xuyên, phía tây nam Trung Quốc đã trở nên nổi tiếng sau khi dựng một "bức tường" cao hơn 2m từ 13 triệu NDT (45 tỷ đồng) tiền thưởng Tết.

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN