Hai chiếc UAV Ukraine bất ngờ lao vào không phận Latvia, một quả rơi trúng kho nhiên liệu, không gây thương vong nhưng đã khơi dậy lo ngại lớn.
Ukraine cáo buộc Nga sử dụng hệ thống tác chiến điện tử (EW) tinh vi để cố tình ‘bẻ sóng’, dẫn hướng drone lệch khỏi mục tiêu và xuyên biên giới NATO.
Sự cố tháng 5/2026 này không chỉ phơi bày rủi ro an ninh cho các nước Baltic mà còn mở ra một mặt trận mới nguy hiểm: chiến tranh điện từ xuyên quốc gia.
Theo ukrinform.net, ngày 7/5/2026, lực lượng không quân Latvia phát hiện hai vật thể bay không người lái xâm nhập không phận từ hướng biên giới Nga. Một trong số chúng rơi và phát nổ tại kho nhiên liệu ở khu vực Rēzekne, gây hư hỏng một số bồn chứa trống.
Các quan chức Latvia ban đầu mô tả đây là drone lạ, nhưng điều tra sau đó cho thấy chúng rất có thể là UAV tấn công của Ukraine nhắm vào mục tiêu trên lãnh thổ Nga.
Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha khẳng định qua điều tra rằng Nga đã sử dụng tác chiến điện tử (electronic warfare - EW) để cố tình chuyển hướng các drone này, khiến chúng lạc sang không phận NATO.
Sự việc không gây thương vong nhưng nhanh chóng thu hút sự chú ý của toàn châu Âu. Các nước Baltic kêu gọi NATO tăng cường phòng không và khả năng chống drone, đồng thời lo ngại đây là chiến thuật ‘tràn viền’ nhằm thử thách phản ứng của liên minh.
Ukraine đã bày tỏ sẵn sàng xin lỗi nếu drone của mình bị dẫn hướng sai, đồng thời nhấn mạnh chưa từng nhắm mục tiêu vào Latvia hay các nước láng giềng.
Công nghệ tác chiến điện tử Nga và khả năng thao túng drone
Tác chiến điện tử (EW) của Nga đã phát triển mạnh mẽ qua nhiều năm, trở thành một trong những thế mạnh quan trọng trong chiến tranh hiện đại.
Nga sở hữu hàng chục hệ thống EW từ cấp chiến thuật đến chiến lược, có khả năng gây nhiễu, giả mạo tín hiệu (jamming và spoofing) trên nhiều dải tần số.
Trong bối cảnh xung đột Nga-Ukraine, các hệ thống này được triển khai rộng rãi để bảo vệ mục tiêu quan trọng và làm suy giảm hiệu quả của UAV đối phương.
Một trong những hệ thống nổi bật là Krasukha series. Phiên bản Krasukha-2 (1L269) hoạt động ở băng tần S (2.3-3.7 GHz), chuyên gây nhiễu radar trên không của máy bay cảnh báo sớm AWACS với tầm xa lên đến 250 km.
Krasukha-4 (1RL257) mạnh hơn, có khả năng nhiễu radar mặt đất, vệ tinh trinh sát quỹ đạo thấp và các hệ thống liên lạc, với tầm hiệu quả lên đến 300 km. Hệ thống này có thể 'làm mù' radar, gián đoạn kênh điều khiển và tín hiệu dẫn đường của drone.
Theo army-technology.com, Borisoglebsk-2 là hệ thống đa chức năng linh hoạt, tích hợp khả năng thu thập tình báo tín hiệu và gây nhiễu trên dải tần rộng từ 0.003 đến 3 GHz. Nó thường phối hợp với các hệ thống khác để nhắm vào liên lạc vô tuyến, GPS và kênh điều khiển UAV.
Zhitel (R-330Zh) chuyên gây nhiễu GPS, GLONASS và liên lạc di động trong bán kính khoảng 30 km, rất hiệu quả chống drone phụ thuộc vào định vị vệ tinh.
Theo apps.dtic.mil, ngoài ra, Nga còn sử dụng Pole-21 để phủ sóng rộng lớn việc gây nhiễu GNSS (hệ thống định vị vệ tinh) và các hệ thống như Leer-3 hay Murmansk-BN cho tác chiến ở khoảng cách xa hơn, đặc biệt là nhiễu tần số cao tần (HF).
Murmansk-BN có thể triển khai anten cao 32 mét và cung cấp công suất lớn, ảnh hưởng đến khu vực rộng hàng trăm nghìn km².
Theo armyrecognition.com, cơ chế chính gây ra sự cố ở Latvia là GPS spoofing - kỹ thuật giả mạo tín hiệu vệ tinh. Thay vì chỉ gây nhiễu làm mất tín hiệu (jamming), spoofing gửi tín hiệu giả mạnh hơn, khiến drone nhận tọa độ sai lệch và bay theo hướng mới.
UAV/drone Ukraine thường dựa vào GPS để dẫn đường tự động đến mục tiêu xa. Khi bay qua khu vực biên giới Nga, chúng dễ bị các hệ thống tác chiến/chế áp điện tử (EW) đặt gần biên giới như ở Kaliningrad, Leningrad hay Pskov “bắt” và chuyển hướng.
Ý nghĩa chiến lược và thách thức cho NATO
Sự cố này không phải lần đầu. Các nước Baltic đã ghi nhận nhiều vụ nhiễu GPS ảnh hưởng đến hàng không dân sự và quân sự từ năm 2024-2025.
Nga thường triển khai EW từ lãnh thổ mình hoặc Kaliningrad để tạo “vòm che phủ” điện từ, làm lung lay niềm tin vào công nghệ định vị chính xác của phương Tây.
Dù UAV Ukraine có thể được thiết kế chống nhiễu cơ bản, nhưng trong môi trường EW mạnh và liên tục, hiệu quả giảm rõ rệt.
Về mặt khách quan, Nga chưa chính thức thừa nhận vai trò trong vụ việc, nhưng các chuyên gia cho rằng đây là chiến thuật hybrid warfare nhằm tạo căng thẳng giữa Ukraine và NATO mà không trực tiếp xung đột.
Các drone bị chuyển hướng có thể nhằm thử nghiệm phản ứng của lực lượng liên minh, đồng thời bảo vệ cơ sở hạ tầng quan trọng của Nga.
Đối với NATO, sự kiện nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết nâng cấp khả năng chống EW: sử dụng dẫn đường quán tính (INS), hệ thống định vị thay thế, trí tuệ nhân tạo (AI) phát hiện spoofing và tăng cường drone có khả năng hoạt động trong môi trường bị nhiễu.
Các nước Baltic đang thúc đẩy đầu tư phòng không tích hợp và chia sẻ tình báo EW sớm hơn.
Vụ hai UAV ‘lạc’ vào Latvia là minh chứng rõ nét cho sự tiến bộ của tác chiến/tranh điện tử Nga. Nó không chỉ ảnh hưởng cục bộ mà còn cảnh báo rằng biên giới an ninh châu Âu đang bị thử thách trên không gian vô hình của sóng điện từ.
Trong bối cảnh xung đột kéo dài, khả năng kiểm soát và ứng phó với mối đe dọa này sẽ quyết định nhiều đến ổn định khu vực Baltic và an ninh chung của NATO.
(Theo ukrinform.net, army-technology.com, defensenews.com, eutoday.net)
.svg){kind=icon}
