PISA: Những con số...buồn cười hoặc đau lòng

Theo TS Lê Thị Mỹ Hà, Giám đốc Quốc gia PISA Việt Nam, con số của Việt Nam "nhỏ bé đến mức...buồn cười hoặc đau lòng".

- Tham gia PISA, chi phí cho mỗi học sinh tại Cộng hòa Slovak là hơn 53.000 USD, Mỹ 115.000 USD, Anh là 98.023 USD.  Còn theo TS Lê Thị Mỹ Hà, Giám đốc Quốc gia PISA Việt Nam, con số của Việt Nam "nhỏ bé đến mức...buồn cười hoặc đau lòng".

Xem phần 1: "Ngoại soi" giáo dục

{keywords}

TS Lê Thị Mỹ Hà, Giám đốc Quốc gia PISA Việt Nam

Mang mục đích riêng gắn vào PISA là không phù hợp

Bà Diane Ravitch, một sử gia giáo dục, một nhà phân tích chính sách giáo dục có tiếng, cựu trợ lý Bộ trưởng Giáo dục Mỹ, sau khi có kết quả PISA đã có bài viết trong đó phân tích và kết luận: "Điểm số là vô nghĩa" cũng như “vị trí trong bảng xếp hạng là vô nghĩa”. Bà có ý kiến gì về nhận định này không?

-Kết quả PISA đã cho thấy một điều là học sinh sung sướng trong môi trường giáo dục Mỹ, nhưng chênh lệch bất bình đẳng, phân hóa giai tầng là có.

Nói kết quả PISA chẳng để làm gì hay vô dụng cũng là cực đoan. Cái gì cũng có mặt mạnh để khai thác. Các quốc gia trước khi công bố kết quả PISA đều hồi hộp, kết quả cao hay thấp đều có cách lý giải.

Sau khi công bố, các quốc gia đều tìm nguyên nhân điểm mạnh, yếu để cải tiến các chính sách giáo dục, nâng cao chất lượng giáo dục hơn nữa. Nhiều nước đã tiến hành cải cách giáo dục, thay đổi chương trình, sách giáo khoa.

Tôi cho rằng, nếu Việt Nam đạt kết quả thấp trong kỳ thi PISA này, đương nhiên mọi người sẽ đau khổ hơn.

Còn bài viết của bà Diane Ravitch, tôi muốn hỏi lại bạn, liệu kết quả của học sinh Mỹ rất cao trong kỳ thi PISA này, liệu bà ấy có viết như vậy không?

Vẫn là bà Diane Ravitch: “Tôi thích đánh cược vào sự sáng tạo, vào tinh thần dám làm của người Mỹ, vào tính cách, sự kiên trì, tham vọng, đức tính cần cù và những ước mơ lớn của người Mỹ. Chúng ta chưa từng đo lường những phẩm chất này và cũng không thể đo được trong những bài kiểm tra tiêu chuẩn hóa như PISA”…

-Theo tôi, có những thứ quan trọng vẫn có thể đo được qua PISA, dù không được đánh giá bằng điểm số.

Ví dụ như ở môn toán, Việt Nam có 13% đạt mức 5, 6 – tức là vận dụng được kiến thức trong mọi tình huống, 14% đạt dưới mức 2 – tức là không nắm vững kiến thức. Số còn lại biết kiến thức toán, vận dụng được. Điều này chứng tỏ năng lực của học sinh Việt Nam tương đối đồng đều, đa số các em được trang bị kiến thức cơ bản. Ngược lại, ở nhiều nước khác có sự chênh lệch, phân hóa cực lớn, chứng tỏ có sự bất bình đẳng trong giáo dục.

Với kết quả đa số học sinh ở mức trung bình của OECD, Việt Nam chứng tỏ một thế mạnh khác là giúp cho học sinh được học trong môi trường bình đẳng không phân biệt giàu nghèo, vùng sâu vùng xa… và khá đều giữa các bậc THPT, dạy nghề, giáo dục thường xuyên.

Khả năng độc lập sáng tạo của học sinh thể hiện qua việc vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

Khát vọng hội nhập cũng đo được ở sự nỗ lực làm bài kiểm tra, đó là các em muốn chứng tỏ bản thân, danh dự quốc gia, khát vọng vươn lên phát triển giàu mạnh… nên đã cố gắng chứng tỏ mình trung thực, học tốt.

Khi đã hội nhập nếu quốc gia nào chịu đầu tư cho giáo dục sẽ có lợi vô cùng.

Còn ông Keith Baker – cựu nghiên cứu viên của Bộ Giáo dục Mỹ từng có một bài viết với tựa đề “Kiểm tra quốc tế có ý nghĩa gì không?”. Bà nhận định như thế nào trước quan điểm của ông Keith Baker cho rằng yếu tố quan trọng nhất cho thành công về kinh tế, công nghệ và văn hóa của nước Mỹ là “tinh thần” – cái mà ông định nghĩa là “tham vọng, khát vọng học hỏi, độc lập và có lẽ quan trọng nhất là ngừng đánh giá dựa trên điểm số và các bài kiểm tra”?

-Mỗi đất nước có khát vọng phát triển đất nước hùng mạnh theo mục đích chính trị riêng của quốc gia.

Có nước muốn con người có tham vọng, độc lập…, nhưng cũng có quốc gia hướng con người phát triển toàn diện, chân thiện mỹ…

Triết lý giáo dục của Việt Nam nằm trong Luật Giáo dục, chiến lược phát triển giáo dục.

Mục đích của OECD là muốn đưa ra thang đo chung của quốc tế, đánh giá độc lập, khuyến nghị các nước phát triển về giáo dục. Tham gia là để soi xét theo chuẩn chung, nếu mang mục đích riêng gắn vào PISA là không phù hợp.

Nhân lực chỉ là một mặt để phát triển đất nước. Chính sách còn quan trọng hơn nhiều để phát huy tối đa sức mạnh của con người.

Giáo dục không phải là tất cả, mà là một trong những yếu tố để phát triển con người và đất nước.

Chúng ta chỉ thiếu tiền, chứ không còn e ngại

{keywords}
Ảnh minh họa

Sự quan tâm của dư luận đối với PISA chứng tỏ một điều Việt Nam thiếu những thông tin đánh giá đáng tin cậy?

-Những đánh giá trước đây về giáo dục của chúng ta đều do chúng ta tự thực hiện, nên có thể chúng ta đã nghiêm khắc với những gì mình có. Chúng ta thường kỳ vọng, khát khao một thực tế tốt đẹp hơn, nên cảm thấy phiền muộn, hay chê, không thấy tin cậy vào những kết quả đạt được.

Tôi cho rằng, với một đánh giá khách quan như PISA, chúng ta thấy được mặt mạnh nhất định để vững tin hơn mà tiếp tục làm việc.

Có phải kết quả ở bậc cao hơn như đại học, chúng ta không bằng phổ thông, nên có sự né tránh việc khảo sát?

- Do chúng ta không có đủ tiền để tham gia tất cả các cuộc đánh giá quốc tế nên cần cân nhắc xem chọn tham gia chương trình nào trước.

PISA đánh giá giáo dục phổ thông và có nhiều lợi ích như trên đã phân tích, nên trước tiên chọn PISA, sau này nhà nước có đầu tư nhiều hơn cho giáo dục, chúng ta nên thực hiện thêm các chương trình đánh giá học sinh như TIMSS, PIRLS; sinh viên AHELO, giáo viên TALIS như các nước phát triển đang thực hiện.

Trong công bố của OECD có đề cập chi phí cho mỗi học sinh tại Cộng hòa Slovak là hơn 53.000 USD, Mỹ 115.000 USD/học sinh, Anh là 98.023 USD… trong khi mức trung bình của OECD là 83.382 USD. Bà có thể cho biết con số đầu tư của Việt Nam là bao nhiêu?

-Nếu để ý sẽ thấy OECD chỉ công bố số liệu của các nước đầu tư lớn cho giáo dục tính trên đầu học sinh. Còn những nước kinh tế thấp, họ không công bố.

Theo tôi nghĩ, đây cũng là một sự tế nhị của OECD. Bởi nếu công bố, con số của Việt Nam sẽ quá nhỏ bé, đến mức… buồn cười hoặc đau lòng, tùy cảm nhận của từng người, trước những nước như Mỹ, Anh,...

Với riêng bà, là Giám đốc Quốc gia PISA Việt Nam, bà kỳ vọng gì sau PISA?

- Tôi cũng hy vọng chính sách giáo dục quốc gia sẽ có sự thay đổi để mạnh hơn lên, tốt hơn lên. Chính sách tốt sẽ có giáo dục tốt. Giáo dục tốt nhân lực sẽ tốt, xã hội sẽ tốt.

Xin cảm ơn bà.

  • Hạnh Ngân thực hiện

Có các chương trình đánh giá quốc tế khác ở bậc cao hơn hoặc thấp hơn không, thưa bà?

-Hiện nay, trên thế giới có các chương trình đánh giá lớn cho nhiều lứa tuổi với các mục đích đo khác nhau. Hầu hết các nước tham gia PISA đều tham gia các chương trình này. Nếu Việt Nam có tiền dành cho giáo dục nhiều hơn, chúng ta nên tham gia, rất nhiều lợi ích. Ví dụ:

Chương trình Đánh giá Quốc tế Năng lực của Người trưởng thành - PIAAC (Programme for the International Assessment of Adult Competencies). Đây là một chương trình quốc tế đa chu kỳ đánh giá kỹ năng và năng lực dành cho người trưởng thành được khởi xướng bởi OECD.

Chương trình đánh giá quốc tế về Dạy và Học - TALIS (Teaching and Learning International Survey). Đây là chương trình đánh giá giáo viên, được khởi xướng bởi OECD.

Chương trình đánh giá Sinh viên và các trường Đại học toàn cầu - AHELO (Testing student and university performance globally). Mục đích của nghiên cứu này là để xem việc đánh giá những gì sinh viên trong giáo dục đại học biết và có thể làm sau khi tốt nghiệp, có khả thi và có thực tế hay không.

Chương trình Nghiên cứu xu hướng Toán học và Khoa học Quốc tế - TIMSS (Trends in International Mathematics and Science Study). Đây là một đánh giá quốc tế về toán học và kiến thức khoa học của học sinh lớp 4 và lớp 8 trên khắp thế giới; chu kỳ 4 năm 1 lần.

Chương trình nghiên cứu tiến bộ trong năng lực đọc hiểu của học sinh - PIRLS (Progress in International Reading Literacy Study). Vào năm 2011, PIRLS đã thay đổi chu kỳ tổ chức từ 5 năm 1 lần xuống 4 năm 1 lần.

TIMSS và PIRLS được phát triển bởi Hiệp hội Quốc tế về Đánh giá các thành tựu giáo dục (IEA)có trụ sở tại Boston, Mỹ.

Muốn tham dự chương trình nào, quốc gia cần đăng ký với OECD hoặc IEA, khi họ đồng ý, chúng ta nộp lệ phí và chịu trách nhiệm chi toàn bộ kinh phí cho các hoạt động và hội thảo tập huấn trong nước, quốc tế.

Vậy thì tại sao chúng ta lại chọn PISA?

- PISA là chương trình đánh giá học sinh tuổi 15 khi kết thúc một chương trình giáo dục bắt buộc nhà nước đầu tư, và cũng là chương trình giáo dục cung cấp cho học sinh các kiến thức nền tảng quan trọng để học sinh có thể bước vào đời hoặc học lên cao hơn. Đây là đánh giá quan trọng nhất vì đánh giá được đứa trẻ đủ điều kiện “ra đời” bước vào cuộc sống hay chưa.

Còn đánh giá ở bậc tiểu học, THCS như TIMSS và PIRLS là đánh giá trong quá trình phát triển của học sinh. Nếu chúng ta có tiền, Việt Nam nên tham gia TIMSS và PIRLS để giám sát được quá trình học tập phát triển của trẻ từ tiểu học lên THCS, và kết thúc là PISA.


tin nổi bật

Cầu học thông, thi đạt trong Lễ khai bút tại đền thờ Chu Văn An

Hôm nay tại đền thờ thầy giáo Chu Văn An (Hải Dương) đã diễn ra Lễ khai bút, thu hút đông đảo học sinh, phụ huynh về dự.

Xếp hàng dài xin chữ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám

Văn Miếu - Quốc Tử Giám là địa điểm mỗi dịp Tết đến, Xuân về, người dân lại tới xin chữ đầu năm. Đó là nét văn hoá truyền thống tốt đẹp của người Việt, bắt nguồn từ sự hiếu học, trọng chữ và trọng tri thức.

Nuôi cún cưng mang lại lợi ích không tưởng cho trẻ nhỏ

Nghiên cứu chỉ ra việc sở hữu một chú chó có lợi cho sự phát triển thể chất và tương tác xã hội của trẻ nhỏ.

Thầy giáo Nhật phải trả giá đắt khi tát học sinh

Một thầy giáo trường THCS Ichigao, Nhật Bản bị đình chỉ công tác 6 tháng vì bạo hành thể chất và tinh thần học sinh trong CLB bóng ném.

Vị tướng nào của Việt Nam từng sở hữu chiến mã đặc biệt có bộ lông màu hồng?

Vị tướng này nổi tiếng với chiến mã có tên Song Vỹ Hồng (hay ngựa hồng hai đuôi). Cùng với Song Vỹ Hồng, ông đã lập nhiều chiến công hiển hách giúp bảo vệ và mở mang bờ cõi.

Cô giáo trẻ đẹp đau đầu vì bị các ông bố của học trò theo dõi

Diana Laura Castañeda, 26 tuổi, là giáo viên trường cấp 1 ở Guadalajara, Mexico. Cô thường xuyên bị các ông bố của học trò theo dõi và phải chặn họ trên mạng xã hội vì sự phiền toái này.

Cao Ung Hàm trở thành thần đồng có IQ cao nhất như thế nào?

Cao Ung Hàm - thần đồng của Trung Quốc sở hữu IQ 146 thuộc nhóm 2% thế giới nhờ vào phương pháp giáo dục của bố mẹ để duy trì khả năng tư duy logic và trí thông minh.

Tiền không làm tăng hạnh phúc theo cách chúng ta nghĩ

Lớp học trực tuyến miễn phí kéo dài 10 tuần có tên là “Khoa học về Hạnh phúc” của giáo sư Đại học Yale Laurie Santos giúp thay đổi nhận thức về mối quan hệ tiền-hạnh phúc.

Lịch tổ chức các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy năm 2023

Đến thời điểm này, các kỳ thi đánh giá tư duy, đánh giá năng lực để tuyển sinh đại học năm 2023 ngoài kỳ thi tốt nghiệp THPT đã được các trường công bố thời gian dự kiến diễn ra.

Đào tạo nhân lực bằng công nghệ số mở ra cơ hội mới cho Trường In

Bộ trưởng Bộ TT&TT Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng, nếu định nghĩa Trường Cao đẳng Công nghệ In là trường in thì khi nghề in biến mất, trường cũng sẽ biến mất, nhưng nếu là trường dạy nghề thì sẽ trường tồn.

Hà Nội: Có lớp chỉ 3 học sinh, trường tư linh động cho học sinh nghỉ bù

Hôm qua (27/1) là ngày đầu học sinh Hà Nội quay lại trường sau kỳ nghỉ Tết kéo dài. Tuy nhiên, theo ghi nhận vẫn còn nhiều học sinh trường công chưa quay lại trường.

Thương cảng nào được xây dựng đầu tiên tại Việt Nam, có tuổi đời gần 1 thiên niên kỷ?

Được xây dựng từ năm 1149, tính đến hiện tại, thương cảng này đã có tuổi đời lên đến 874 năm. Đây được coi là cảng biển quốc tế đầu tiên trong lịch sử Việt Nam.

Hàng triệu người muốn được học về ‘hạnh phúc’

Ba năm sau đại dịch COVID-19, khóa học về 'hạnh phúc' của giáo sư tại đại học danh tiếng Yale (Mỹ) đang trở nên phổ biến.

Hạ chuẩn trình độ đào tạo với giáo viên để giải bài toán thiếu nhân lực?

Để giải bài toán thiếu giáo viên, nhất là ở miền núi, vùng sâu vùng xa, có ý kiến đề xuất khi tuyển dụng, nên hạ tiêu chuẩn về trình độ đào tạo đối với ứng viên. Tuy nhiên, điều này lại "vướng" Luật Giáo dục.

Nhật Bản: Bắt giữ hiệu trưởng trường THCS vì bị nghi ngờ gạ tình nữ sinh 15 tuổi

Ngày 27/1, tờ Japan Today đưa tin, hiệu trưởng trường THCS Fujimi, Nhật Bản bị cảnh sát bắt giữ hôm 26/1. Ông bị nghi ngờ về tội gạ gẫm một nữ sinh 15 tuổi quan hệ tình dục vào năm ngoái.