Từng được kỳ vọng là lá chắn thép bảo vệ biên đội tàu chiến Hoàng gia Anh thời Chiến tranh Lạnh, tên lửa Sea Slug lại gây thất vọng vì tốc độ chậm chạp đến mức bị ví như sên biển và bất đắc dĩ trở thành vũ khí bắn mục tiêu mặt đất.
Trong lịch sử phát triển vũ khí phòng không hải quân thế giới, hiếm có hệ thống tên lửa nào mang cái tên phản ánh chính xác nhược điểm chí mạng của chính nó như tổ hợp tên lửa Sea Slug của Hải quân Hoàng gia Anh.
Câu chuyện kỹ thuật đầy trớ trêu của tên lửa Sea Slug cùng lớp tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường County lại một lần nữa thu hút sự quan tâm lớn của giới nghiên cứu quân sự.
Được phát triển từ cuối thập niên 1940 và chính thức biên chế vào đầu thập niên 1960, tên lửa Sea Slug là nỗ lực đầu tiên của người Anh nhằm đối phó với các biên đội máy bay ném bom phản lực mang tên lửa chống hạm của Liên Xô.
Tuy nhiên, quá trình kéo dài hơn một thập kỷ nghiên cứu đã biến tổ hợp này thành một quái vật cồng kềnh, lạc hậu ngay từ thời điểm vừa bước ra ánh sáng.
Thiết kế dị biệt và tốc độ chậm kỷ lục của tên lửa Sea Slug (Sên Biển)
Về cấu trúc kỹ thuật, tên lửa Sea Slug sở hữu ngoại hình độc dị bậc nhất trong lịch sử tên lửa phòng không hạm tàu. Thay vì gắn động cơ tăng tốc ở phần đuôi như thông lệ, các kỹ sư Anh lại bố trí 4 động cơ đẩy phụ nhiên liệu rắn ôm sát quanh phần mũi tên lửa nhằm đưa quả đạn thoát khỏi bệ phóng đôi đồ sộ chiếm trọn boong sau của tàu khu trục lớp County.
Toàn bộ tổ hợp đạn tên lửa phiên bản đầu tiên Sea Slug Mk 1 có chiều dài lên tới 6,01 mét, đường kính thân 0,41 mét và trọng lượng phóng xấp xỉ 1.980kg.
Dù mang kích thước khổng lồ như vậy, sức mạnh động cơ hành trình của biến thể Mk 1 chỉ đủ đưa tên lửa đạt vận tốc tối đa ở ngưỡng cận âm, khoảng Mach 0.9, với tầm bắn hiệu quả vỏn vẹn 27km và trần bay dưới 17.000 mét.
Phải đến khi phiên bản nâng cấp tên lửa Sea Slug Mk 2 ra đời vào giữa thập niên 1960 với động cơ cải tiến và bổ sung ngòi nổ cận đích hồng ngoại, vận tốc của tên lửa mới được đẩy lên ngưỡng siêu âm nhẹ, đạt khoảng Mach 1.8 cùng tầm bắn mở rộng ra 32km.
Ngay cả ở biến thể hoàn thiện nhất này, tên lửa Sea Slug vẫn giữ kỷ lục là dòng tên lửa phòng không hạm tàu hạng nặng chậm nhất thế giới từng được đưa vào biên chế.
Khi đặt lên bàn cân với các hệ thống cùng thời của Mỹ như RIM-2 Terrier đạt vận tốc Mach 3, RIM-8 Talos đạt Mach 2.5 hay tổ hợp M-1 Volna của Liên Xô đạt vận tốc gần Mach 2.3 với trọng lượng chỉ bằng một nửa, sự thua kém về động năng của vũ khí Anh lộ rõ.
Nguyên nhân sâu xa nằm ở cơ chế dẫn đường bám chùm radar Type 901 lạc hậu, buộc tên lửa phải bay theo đường thẳng đơn giản bên trong chùm sóng hẹp từ tàu mẹ chiếu tới mục tiêu, khiến nó gần như bất lực trước các tiêm kích phản lực cơ động cao hoặc mục tiêu bay bám mặt biển.
Từ lá chắn phòng không thất bại đến vũ khí bắn mục tiêu mặt đất bất đắc dĩ
Sự hạn chế về tốc độ và khả năng cơ động đã khiến học thuyết tác chiến của tàu khu trục lớp County rơi vào thế bị động nghiêm trọng trước các máy bay chiến đấu thế hệ mới.
Trong môi trường tác chiến thực tế, mỗi tàu khu trục lớp County chỉ mang theo cơ số 30 đến 36 quả đạn nằm trong khoang chứa chạy dọc thân tàu, đòi hỏi quy trình nạp đạn cơ khí phức tạp và tốn nhiều thời gian lên giàn phóng đôi phía đuôi.
Tốc độ phản ứng chậm chạp kết hợp với góc chết của radar dẫn bắn khiến tên lửa Sea Slug không thể đánh chặn hiệu quả các đòn tập kích tên lửa chống hạm tốc độ cao, buộc Hải quân Hoàng gia Anh phải gấp rút phát triển hệ thống Sea Dart để thay thế.
Cái kết trớ trêu và đáng nhớ nhất của dòng tên lửa mang biệt danh Sên Biển diễn ra trong cuộc chiến tranh Falklands năm 1982, nơi nó được nhớ đến như một loại tên lửa đạn đạo tầm ngắn nhiều hơn là vũ khí phòng không.
Trong suốt chiến dịch này, các tàu khu trục lớp County của Anh gần như không lập được chiến công đánh chặn máy bay đối phương nào bằng tên lửa Sea Slug.
Thay vào đó, tận dụng đầu đạn nổ phá mảnh nặng tới 91kg cùng quỹ đạo bay ổn định theo chùm sóng radar định sẵn, các chỉ huy tàu chiến Anh đã khai hỏa hàng loạt quả tên lửa Sea Slug ở chế độ tấn công mặt đất để oanh tạc sân bay Port Stanley và các trận địa phòng thủ của Argentina trên đảo.
(Theo navylookout.com, twz.com)
.svg){kind=icon}
