Nhật Bản vừa chính thức đưa vào biên chế Type 25 Surface-to-Ship Guided Missile (25SSM), phiên bản nâng cấp sâu của tên lửa chống hạm Type 12 truyền thống, đánh dấu bước tiến lớn trong khả năng “counterstrike” (phản công từ xa). 

Với tầm bắn mở rộng lên khoảng 1.000 km, Type 25 SSM không chỉ giữ vai trò chính là tiêu diệt tàu mặt nước mà còn bổ sung khả năng tấn công chính xác các mục tiêu trên bộ, tạo ra mối đe dọa thực sự đối với các lực lượng hải quân và căn cứ ven biển trong khu vực Đông Á. 

Triển khai lần đầu tại Camp Kengun (Kumamoto, Kyushu) vào cuối tháng 3/2026, Type 25 SSM nhanh chóng trở thành tâm điểm chú ý của giới quân sự quốc tế nhờ công nghệ nội địa tiên tiến và tính linh hoạt cao.

Type 25 SSM 1.jpg
Nhật Bản triển khai tên lửa Type 25 SSM và hệ thống HVGP, kích hoạt khả năng phản công tầm xa. Nguồn hình ảnh: Bộ Quốc phòng Nhật Bản/armyrecognition.com

Tên lửa Type 25 SSM ra đời từ chương trình cải tiến Type 12 SSM vốn chỉ có tầm bắn khoảng 200 km, được thiết kế chủ yếu cho phòng thủ bờ biển. 

Mitsubishi Heavy Industries đã thực hiện nâng cấp toàn diện về khí động học, động cơ và hệ thống dẫn đường, biến Type 25 SSM từ vũ khí điểm thành tên lửa hành trình tầm xa đa năng. 

Phiên bản mới sử dụng khung thân được thiết kế lại hoàn toàn với hình dáng tàng hình (stealth shaping), giảm đáng kể tiết diện radar (RCS) để khó bị radar đối phương phát hiện. 

Điểm nổi bật nhất là động cơ turbofan nhỏ gọn, thay thế turbojet cũ, cho phép bay hành trình ở độ cao thấp liên tục với hiệu suất nhiên liệu cao hơn, kéo dài quãng đường bay mà vẫn giữ mức tiêu thụ thấp và giảm dấu nhiệt. 

Nhờ đó, tầm bắn của Type 25 SSM tăng gấp năm lần, đạt khoảng 1.000 km.

Type 25 SSM.jpg
Hệ thống tên lửa chống hạm Type-12 SSM được nâng cấp (Type 25 SSM) được bắn thử nghiệm hồi năm ngoái tại California. Nguồn hình ảnh: ATLA/VIA JIJI/japantimes.co.jp

Hệ thống dẫn đường của Type 25 SSM kết hợp nhiều công nghệ hiện đại, đảm bảo độ chính xác cao ngay cả khi tấn công mục tiêu di động. 

Hệ thống quán tính (INS) và định vị vệ tinh làm nền tảng cho giai đoạn hành trình, kết hợp tham chiếu địa hình (terrain referencing) để bay theo địa hình phức tạp, tránh radar. 

Ở giai đoạn cuối, radar chủ động imaging quét hình ảnh mục tiêu để khóa chính xác tàu chiến hoặc cơ sở mặt đất. 

Đặc biệt, tên lửa Type 25 SSM hỗ trợ cập nhật dữ liệu giữa chừng (mid-course updates) qua liên kết dữ liệu mạng, nhận thông tin thời gian thực từ máy bay tuần tra, radar bờ biển hoặc các tài sản giám sát khác. 

Khởi động từ bệ phóng di động 8x8 bánh lốp cơ động, mỗi xe mang 8 ống chứa đạn, có khả năng bắn loạt nhanh rồi di chuyển ngay lập tức, tăng tính sống sót trước phản công.

Type 12 SSM 1.jpg
Lô tên lửa tấn công tầm xa đầu tiên của Tokyo, có khả năng đánh trúng cả mục tiêu trên bộ lẫn trên biển, đã được đưa vào hoạt động thực chiến, theo thông báo ngày 30/ 3/2026 của Nhật Bản. Ảnh: Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản./news.usni.org

Ưu điểm lớn nhất của Type 25 SSM nằm ở khả năng “stand-off”, tấn công từ khoảng cách an toàn ngoài tầm phòng không đối phương, kết hợp với thiết kế tàng hình và động cơ tiết kiệm giúp tên lửa dễ dàng xuyên thủng mạng lưới phòng thủ hiện đại. 

Tính đa năng (chống hạm lẫn tấn công mặt đất) biến nó thành công cụ linh hoạt cho chiến lược phân tán lực lượng trên chuỗi đảo Nansei, hỗ trợ mạnh mẽ khả năng A2/AD (chống xâm nhập/khu vực). 

Việc hoàn toàn do Nhật Bản tự phát triển còn thể hiện mức độ tự chủ công nghệ cao, giảm phụ thuộc vào đồng minh và tạo nền tảng cho các biến thể phóng từ tàu (dự kiến 2027 trên tàu khu trục) lẫn từ máy bay. 

Tính cơ động cao của bệ phóng giúp hệ thống dễ phân tán, khó bị tiêu diệt trước, đồng thời tích hợp tốt vào mạng lưới chỉ huy liên hợp với các lực lượng khác.

Tuy nhiên, Type 25 SSM vẫn tồn tại một số hạn chế rõ rệt. Là tên lửa hành trình subsonic (tốc độ dưới âm thanh), dù có turbofan hiệu quả, nó vẫn dễ bị hệ thống phòng không tiên tiến chặn bắt hơn so với tên lửa đạn đạo hoặc hypersonic nếu đối phương phát hiện sớm. 

Hệ thống dẫn đường phụ thuộc nhiều vào liên kết dữ liệu và vệ tinh nên dễ bị gây nhiễu điện tử (EW) hoặc tấn công mạng, đặc biệt trong môi trường xung đột cường độ cao. 

Type 12 SSM.jpg
Ảnh: en.wikipedia.org

Chi phí phát triển và sản xuất cao, cộng với nhu cầu xây dựng hạ tầng lưu trữ, huấn luyện và chỉ huy bảo mật, khiến việc mở rộng quy mô còn gặp thách thức. 

Ngoài ra, việc triển khai tại các căn cứ cố định như Kumamoto cũng làm tăng nguy cơ bị trả đũa bằng tên lửa đối phương, dù tính di động đã giảm thiểu phần nào rủi ro này. 

Hiện tại, Type 25 SSM chưa qua thử nghiệm thực chiến nên hiệu quả thực tế vẫn cần thời gian kiểm chứng.

Tên lửa Type 25 SSM đại diện cho bước chuyển mình quan trọng trong học thuyết quốc phòng Nhật Bản, từ phòng thủ thụ động sang khả năng phản công chủ động từ xa. 

Với công nghệ tàng hình, động cơ turbofan tiết kiệm và dẫn đường mạng lưới tiên tiến, hệ thống không chỉ nâng cao sức mạnh răn đe mà còn góp phần thay đổi cán cân lực lượng tại khu vực. 

Dù vẫn còn những điểm yếu cần khắc phục trong tương lai, sự xuất hiện của Type 25 SSM đã khẳng định vị thế của Nhật Bản như một cường quốc tên lửa nội địa hàng đầu châu Á, đồng thời mở ra những tính toán chiến lược mới cho các bên liên quan trong khu vực.