Rồi có bao giờ những rực rỡ tàn phai

Những dịp này, sẽ có những mầu sắc cựa quậy rồi bật mình trên những bức tranh dân gian. Đấy là mầu của những ngày lễ Tết, của những niềm vui, của đời sống rực rỡ.

Bừng trên giấy điệp

Nhà nghiên cứu Phan Ngọc Khuê nói rằng: “Tranh Tết là một cái thú chơi phổ biến của người Việt từ thành thị tới nông thôn”. Điểm trong dòng chảy văn hóa dân tộc, chúng ta có Đông Hồ, Kim Hoàng, tranh Đồ Thế, tranh kính… Trong quá khứ, vùng Thanh Hóa, Nghệ An có những nơi năm nào cũng làm tranh Tết. Vùng Lai Xá (Hà Nội) đã từng in tranh và thậm chí đã từng rất nổi tiếng. Thú chơi ấy, cho dù mai một cũng như nhiều thói quen truyền thống, trong sự ào ạt của hiện đại hóa, vẫn tồn tại, nhẹ nhàng nhưng đủ để người ta nhắc đến như một niềm vui.

Có lẽ Đông Hồ vẫn còn giữ được vẻ hoàng kim của một thời “mầu dân tộc sáng bừng trên giấy điệp”. Tranh Đông Hồ bắt đầu vươn ra thế giới, người Đông Hồ vẫn rộn ràng làm tranh, và các loại hình cũng ngày một đa dạng. Nghệ nhân Nguyễn Đăng Chế, đời thứ 20 của gia đình làm tranh truyền thống Đông Hồ nói rằng cả gia đình ông sống được nhờ tranh dân gian. Từ ba tỷ đồng đầu tư, Trung tâm văn hóa dân gian truyền thống - xưởng tranh của gia đình ông Chế đã thành một điểm du lịch, với những bức tranh từ vài chục nghìn đến cả chục triệu đồng. Bản thân ông Chế đã đi khắp nơi trên thế giới để giới thiệu tranh Đông Hồ. Đông Hồ không chỉ còn là những bức tranh treo đơn giản, Đông Hồ vào lịch treo tường, lịch để bàn, lên postcard, lên bookmark… Sự đa dạng của thể loại sản phẩm khiến “chất Đông Hồ” linh hoạt và sống động hơn.

Một cuộc hồi sinh đáng kể là dòng tranh Kim Hoàng. Hơn 40 năm đứt đoạn, tranh Kim Hoàng tưởng như không còn tồn tại trong dòng tranh Tết. Những bức tranh Kim Hoàng chỉ còn lại trong các hồ sơ của người Pháp và trí nhớ một vài người già Kim Hoàng. Nhưng cùng với một khu trưng bày nho nhỏ, dòng tranh đỏ đã trở lại. Năm Mậu Tuất này có cặp tranh hình con nghê - mẫu vẽ được thợ vẽ về tận làng Đình Bảng (Bắc Ninh) lấy mẫu nghê Việt truyền thống. Từ không còn gì, sau hai năm, hiện tranh đỏ Kim Hoàng đã khôi phục được 30 mẫu, sáng tác thêm mẫu tranh nghê. 

Rồi có bao giờ những rực rỡ tàn phai
Chạm khắc bản gỗ tỉ mỉ - một bước trong quy trình làm tranh Đông Hồ. Ảnh: Đoàn Bổng
 

Một dòng tranh nổi tiếng, gắn liền tín ngưỡng là tranh thờ người Dao. Ông Chảo Sảnh Nhàn (bản Pờ Sình Ngài, xã Trung Chải, Sa Pa, Lào Cai) thường giam mình trong căn nhà riêng mỗi khi nhận làm một bộ tranh. Dòng tranh thờ người Dao có những quy tắc ngặt nghèo, và ông Nhàn được chọn - như một sứ mệnh. Mỗi năm tầm này ông vô cùng bận rộn. Đến cả vợ con cũng rời đi chỗ khác để ông tập trung trong phòng với bốn bức tường treo kín tranh: này là Tam Tượng, này là Đại Đường Quân, để ra đời những bức tranh vừa bảo đảm đẹp, lại vừa có đủ yếu tố tâm linh. Một mình ông Nhàn làm hầu hết các công đoạn: từ chế biến keo để làm chất kết dính bồi giấy, tỉ mẩn từng nét vẽ, từng gương mặt thần linh trên những bức tranh. Cũng vì là nghệ nhân hiếm hoi nên ông Nhàn “đắt khách”. Người từ Trung Quốc cũng sang đặt không ít. Mỗi năm ông nhận làm chỉ vài ba bộ là dừng, làm nhiều quá không đủ sức. Bởi để hoàn thành một bộ tranh là cả nghìn tấm giấy được dụng đến.  

Liệu có bị tàn phai

Có điều, nghệ nhân Chảo Sảnh Nhàn, nhiều năm qua vẫn là người duy nhất làm tranh thờ người Dao ở Lào Cai. Đến cả ba người con của ông cũng không theo nghề. Còn bản thân ông, dù có nhiều học trò nhưng mới chỉ ở mức làm các việc lặt vặt. Cứ đến mùa làm tranh là ông Nhàn lại chỉ một mình lọ mọ.

Dòng tranh Kim Hoàng, theo như bà Nguyễn Thị Hòa, Giám đốc Bảo tàng gốm sứ, người góp công lớn trong việc khôi phục dòng tranh đỏ - thì còn nhiều việc lắm: “Muốn phát triển bắt buộc phải gắn liền du lịch. Nhưng hiện tại khu trưng bày quá bé. Nhiều trường học muốn đưa học sinh về tập in tranh nhưng mặt bằng không đủ. Mặc dù địa phương duyệt xong khu sản xuất 1.500 m² để làm mặt bằng xưởng sản xuất nhưng một năm rồi vẫn chưa có chỗ”. Việc tiêu thụ tranh Kim Hoàng giờ vẫn “chập choạng” như chữ của người trong cuộc.

Giữa cặp tranh con nghê treo trên hai cánh cửa Tết này, và cái frame vô hồn trên avatar facebook, người ta thường chọn facebook - tính viral (phổ biến) cao hơn. Nhưng không vì thế mà tranh dân gian không tồn tại. Bằng cớ là những bức tranh vẫn ra đời, giữa bao nhiêu khó khăn.

Phương Mai/ theoThời naysốXuân Mậu Tuất

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
“Họ nghĩ cấp trên bổ nhiệm tôi cho có… ‘hương hoa’ thôi”
“Họ nghĩ cấp trên bổ nhiệm tôi cho có… ‘hương hoa’ thôi”
Blogicon  25/03/2018 

Còn rất nhiều việc cần làm để Việt Nam có được những thế hệ nữ doanh nhân đầy nội lực, mạnh mẽ, tự tin, những “bông hồng vàng” trở thành nguồn cảm hứng cho tất thảy phụ nữ từ nông thôn đến thành thị.

 
Nếu Việt Nam muốn có thêm "nữ tướng"
Nếu Việt Nam muốn có thêm "nữ tướng"
Blogicon  05/04/2018 

Những câu chuyện như Lê Diệp Kiều Trang mới được bổ nhiệm làm Giám đốc Facebook Việt Nam đang mang đến sự khích lệ rất lớn cho nhiều người Việt, đặc biệt là thế hệ trẻ.

 
Chứng kiến bữa sáng công chức quận giàu, tôi nghĩ mãi
Chứng kiến bữa sáng công chức quận giàu, tôi nghĩ mãi
Blogicon  25/03/2018 

Hình ảnh buổi ăn sáng của vài công chức ở một quận nổi tiếng giàu nhất nước diễn ra theo một "kịch bản" đầy nhiễu động lưu lại trong tôi nhiều suy nghĩ. 

 
Không có con người hạnh phúc không thể có quốc gia hạnh phúc
Không có con người hạnh phúc không thể có quốc gia hạnh phúc
Blogicon  20/03/2018 

Không có con người hạnh phúc sẽ không thể có quốc gia hạnh phúc; không có quốc gia hạnh phúc sẽ không thể có quốc tế hạnh phúc.

 
'Thuận tự nhiên' chớ thành cơn… 'cuồng điên'
'Thuận tự nhiên' chớ thành cơn… 'cuồng điên'
Blogicon  20/03/2018 

“Thuận tự nhiên" không có nghĩa là chúng ta cứ việc sống như thời nguyên thủy để rồi chấp nhận mọi rủi ro hay các yếu tố bất lợi có thể xảy đến cho mình một cách bị động hay rất “tự nhiên”.

 
Khi sự tử tế vẫn bị coi là... chuyện lạ
Khi sự tử tế vẫn bị coi là... chuyện lạ
Blogicon  11/03/2018 

Dường như sự tử tế ngập tràn trong thế giới ảo nhưng lại hiu hắt ngoài đời thực.

Mê tín và chuyện kinh doanh tâm linh
Mê tín và chuyện kinh doanh tâm linh
Blogicon  03/03/2018 

Chưa bao giờ việc "phong thần" lại dễ dàng như hiện nay. Một con cá, rắn, cây cảnh, tảng đá,... đều có thể được thờ cúng, chiêm bái như những bậc thánh thần.

Thắp lên sự tử tế, nhưng ai sẽ là người 'giữ lửa'?
Thắp lên sự tử tế, nhưng ai sẽ là người 'giữ lửa'?
Blogicon  05/03/2018 

Khi một ngọn lửa của sự tử tế được thắp lên, nó sẽ trở thành "trái tim Đan-kô" dẫn lối trong đêm thẳm hay lụi tắt dần, trách nhiệm thuộc về chúng ta. 

Tản mạn về hạnh phúc
Tản mạn về hạnh phúc
Blogicon  20/02/2018 

Có người mô tả hình tượng hơn “hạnh phúc không phải là căn nhà của bạn to lớn bao nhiêu mà tiếng cười trong căn nhà ấy rộn ràng như thế nào”.

Làm chủ đúng lúc để niềm vui được trọn vẹn!
Làm chủ đúng lúc để niềm vui được trọn vẹn!
TuanVietNamicon  15/02/2018 

Một dân tộc nếu bao gồm những công dân khỏe mạnh, trí não minh mẫn thì đó là một dân tộc hùng cường. Một dân tộc mà nhiều công dân say rượu, thể trạng yếu kém, tinh thần sa sút thì đó là một dân tộc nhược tiểu.

Mừng Xuân mới, Bay Lên Việt Nam
Mừng Xuân mới, Bay Lên Việt Nam
TuanVietNamicon  15/02/2018 

Báo VietNamNet phát động cuộc vận động Bay Lên Việt Nam nhằm nêu những giải pháp, những sáng kiến và các chương trình hành động xây dựng Việt Nam văn minh, giàu mạnh.

Giờ bạn bè hỏi tôi: ‘Hôm nay trải chiếu ở đâu đấy?’
Giờ bạn bè hỏi tôi: ‘Hôm nay trải chiếu ở đâu đấy?’
Blogicon  12/02/2018 

Nửa năm làm nghề bán sách rong, bán sách của chính mình dịch hoặc viết, tôi đã có cơ hội nhìn lại bản thân và cuộc sống xung quanh, tránh được “sốc văn hóa ngược’ sau khoảng thời gian dài ở nước ngoài.

Tò mò khai phá ‘đặc sản sức mạnh mềm’ của người Nhật
Tò mò khai phá ‘đặc sản sức mạnh mềm’ của người Nhật
Blogicon  25/02/2018 

Có thể nói khiêm cung là một nét văn hóa rất "đặc sản" của người Nhật, càng tiếp xúc càng thấy mến, tò mò muốn khai phá cái bề sâu của nền văn hóa đó.

Làm quan, làm dân và ‘lằn ranh’ mỏng manh
Làm quan, làm dân và ‘lằn ranh’ mỏng manh
Blogicon  24/02/2018 

Mới thấy, dù làm quan hay làm dân, bản chất vẫn là phải làm mỗi việc cho đúng đắn.

Mang ‘Tâm’ gì đi lễ chùa đầu năm?
Mang ‘Tâm’ gì đi lễ chùa đầu năm?
Blogicon  18/02/2018 

Tâm bình an tỷ lệ thuận với lòng tử tế, nhiều tâm bình an là xã hội bình an, không có thánh thần nào "bảo lãnh" bình an cho bạn được!

Quà Tết ‘hẻo’ liền bị chê ‘Việt kiều rởm’
Quà Tết ‘hẻo’ liền bị chê ‘Việt kiều rởm’
Blogicon  11/02/2018 

Mỗi dịp lễ tết, ai cũng mong ngóng về Việt Nam thăm gia đình. Thế nhưng, cứ về thì lại trăm bề lo lắng.

Đừng thấy cái bóng to trên tường mà tưởng mình vĩ đại
Đừng thấy cái bóng to trên tường mà tưởng mình vĩ đại
Blogicon  08/02/2018 

Có lẽ ít khi nào mà người dân nói chung, giới truyền thông nói riêng lại có một dịp “đại hỉ” (niềm vui lớn) như sau kỳ tích giành ngôi vị á quân tại Giải bóng đá U23 châu Á vừa qua.

Bóng đá và... bóng đá
Bóng đá và... bóng đá
Blogicon  02/02/2018 

Trong sức ép vòng vây truyền thông và sự cuồng nhiệt của công chúng, tuyển thủ U23 có điều ước thật giản dị: Sớm được về nhà, ăn bữa cơm mẹ nấu; được ngủ giấc ngủ thật đẫy...

‘Tốt khoe xấu che’: Người Việt chuộng ‘ăn xổi’?
‘Tốt khoe xấu che’: Người Việt chuộng ‘ăn xổi’?
Blogicon  04/02/2018 

Nếu ngẫm kỹ sẽ không khó nhận ra nhiều nhược điểm của lối tư duy “tốt khoe xấu che”. 

U23 Việt Nam và ‘sân bóng’ thăm thẳm phía trước
U23 Việt Nam và ‘sân bóng’ thăm thẳm phía trước
Blogicon  03/02/2018 

Liệu những chàng trai từng tràn đầy tự tin tự tin, vượt qua cả hiệp chính lẫn hiệp phụ và các cú sút luân lưu cân não của bóng đá, có giữ được bản lĩnh đó trên “sân bóng” cuộc đời thăm thẳm phía trước…?

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN