Bản dịch bài thơ 'Nam quốc sơn hà' có phải 'mới'?

- Bài thơ "Nam quốc sơn hà" ("Sông núi nước Nam") với những câu thơ quen thuộc, nay đã được dịch khác đi và in trong SGK Ngữ văn lớp 7 tập 1 khiến nhiều phụ huynh bức xúc.


Tựu trung lại, các ý kiến bức xúc nghiêng về một số luồng nhận định:

- Đây là bản dịch mới.

- Bản dịch mới không hay bằng bản dịch cũ.

- Kéo theo là những than vãn, hoài nghi, chê trách... càng ngày càng đi xa về “cải cách”, “đổi mới” trong giáo dục...
Bản dịch bài thơ 'Nam quốc sơn hà' có phải 'mới'?
Bản dịch trong thơ văn lý trần tập 1, ncb khxh, hn 1977, trang 322

Bản dịch có mới?

Thực ra bản dịch này đã ra đời cách đây đã khá lâu (nhà thơ Nam Trân mất năm 1967), và ít nhất là ngót 40 năm, như xuất xứ trích dẫn cuối bài dịch thơ trong SGK đã ghi rõ: “Theo Lê Thước – Nam Trân dịch, trong Thơ văn Lí Trần, tập I, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 1977”.

Cũng không phải bản dịch thơ này mới được đưa vào sách giáo khoa Ngữ văn 7 gần đây, mà nó đã có mặt trong sách giáo khoa ngay từ lần xuất bản đầu tiên (năm 2003), cách đây cũng đã 12 năm rồi. Từ đó đến nay, các thế hệ thầy trò lớp 7 đều dạy và học theo văn bản này, nhưng không thấy có ý kiến phản hồi gì, không hiểu vì sao đến tận hôm nay dư luận mới rộ lên về vấn đề này.

Như vậy bản dịch thơ trên không phải mới được dịch, cũng không phải mới được đưa vào sách giáo khoa.

Bản dịch mới không hay bằng bản dịch cũ

Người viết bài này cũng như nhiều bạn đọc thuộc thế hệ 6X của thế kỷ trước, thuộc nằm lòng bản dịch thơ cũ, thấy âm hưởng của nó không những quen thuộc, ngôn từ dễ nhớ, mà đồng thời âm vần cũng xuôi tai, thuận miệng hơn bản dịch mới.

Thế nhưng độ sát thực thì phải công nhận bản dịch mới dịch gần sát với nguyên tác hơn là bản dịch cũ.

Hãy thử so sánh, từ câu nguyên văn phiên âm: “Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư” (dịch nghĩa: Chúng mày sẽ xem sự thất bại (mà chúng mày) phải nhận lấy) mà dịch thơ thành:

        Chúng bay sẽ bị đánh tơi bời (1)

và:     Chúng mày nhất định phải tan vỡ (2)

thì rõ ràng câu thơ dịch (2) ở trên sát thực với nguyên văn hơn câu (1).

Cũng cần biết thêm, hai tác giả của “bản dịch mới” là những nhà thơ, nhà nghiên cứu có uy tín trong giới học thuật: Lê Thước (1891 - 1975) là nhà giáo dục, nhà biên khảo quê Hà Tĩnh nổi tiếng Viêt Nam đầu thế kỷ 20, còn Nam Trân (1907- 1967), là cố nhà thơ – dịch giả tên tuổi người Quảng Nam; cả hai nhà nho uyên thâm Hán học đồng đứng tên cho một bản dịch cũng cho ta thấy thái độ hết sức nghiêm túc, cẩn trọng, trách nhiệm trong dịch thuật của hai tác giả.

Thay đổi một thói quen, đặc biệt về mặt nhận thức, rõ ràng là không phải dễ dàng và nhanh chóng. Nhưng thiết nghĩ cũng nên bình tĩnh, sáng suốt và thẳng thắn nhận xét về độ sát thực khi dịch thơ, và nên mạnh dạn chấp nhận thay thế một câu dịch thơ chưa chính xác lắm, bằng một câu dịch thơ mới chính xác, đúng đắn hơn, cho nhiều thế hệ mai sau.

Cuối cùng, chúng tôi cũng có chút băn khoăn về việc nhóm tác giả biên soạn sách trích dẫn bài dịch thơ với xuất xứ rõ ràng như vậy, không hiểu vì sao lại trích không đúng nguyên văn ở câu thơ đầu bài.

Bản dịch thơ trong SGK Ngữ văn 7 hiện hành:

Sông núi nước Namvua Nam ở

Vằng vặc sách trời chia xứ sở

Giặc dữ cớ sao phạm đến đây

Chúng mày nhất định phải tan vỡ.


Trong lúc bản dịch thơ nguyên văn trong “Thơ văn Lí Trần, tập I, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 1977” lại là:

Núi sông Nam Việt vua Nam ở

Vằng vặc sách trời chia xứ sở

Giặc dữ cớ sao phạm đến đây

Chúng mày nhất định phải tan vỡ
.

Một số bản dịch thơ khác

Bên cạnh bản dịch thơ vần bằng của Trần Trọng Kim quen thuộc với nhiều người:

Sông núi nước Nam vua Nam ở
Rành rành định phận tại sách trời
Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm ?
Chúng bay sẽ bị đánh tơi bời!


và bản dịch vần trắc của tác giả Lê Thước – Nam Trân đang gây tranh luận trên, còn nhiều bản dịch thơ của các tác giả khác - cả vần bằng và vần trắc, cả thể thơ thất ngôn lẫn lục bát - xin cung cấp để bạn đọc tham khảo, so sánh đối chiếu:

1.Sông núi nước Nam vua Nam ở
Sách trời phân định đã rạch ròi
Cớ sao giặc trời xâm phạm tới
Chúng bay thất bại hãy chờ coi.


2. Đất nước Đại Nam, Nam đế ngự
Sách trời định phận rõ non sông
Cớ sao nghịch tặc sang xâm phạm?
Bay hãy chờ coi, chuốc bại vong.


                                                (Ngô Linh Ngọc dịch)

3. Sông núi nước Nam, Nam đế cư
Rành rành phận định tại thiên thư
Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm
Chúng bay rồi sẽ chuốc bại chừ


 
4. Vua Nam riêng ngự nước Nam
Sách trời định vậy dễ làm khác đâu
Bọn người xâm lược mưu sâu
Chúng bay rồi sẽ chuốc sầu bại vong.


                                               (Nguyễn Thiếu Dũng dịch)

5. Nước non Nam Đế Nam hùng cứ!
Phân định sách trời xưa tỏ nay,
Lỗ mãng! cớ sao sang lấn phạm,
Ngữ bây thất bại chắc trong tay !
                               


6. Đất nước Nam, Đế Nam, hùm ngự !
Sách trời phân định tỏ xưa nay.
Cớ sao lỗ mãng sang xâm lược!
Chống mắt xem Ta " tẩn" lũ mày!
                                       (Laiquangnam dịch)


7. Sông núi nước Nam vua Nam coi
Rành rành phân định ở sách trời
Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm
Bay sẽ tan tành chết sạch toi.
                                      (Hoa Bằng dịch)

  • Đỗ Thành Dương(Trường Dự bị ĐH Dân tộc trung ương Nha Trang)
 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
Thí sinh Sơn La "tốp 3" đầu vào Trường ĐH Y Hà Nội được nâng 15,3 điểm
Thí sinh Sơn La "tốp 3" đầu vào Trường ĐH Y Hà Nội được nâng 15,3 điểm
Tuyển sinhicon  11/04/2019 

Nam sinh Sơn La thuộc "tốp 3" điểm trúng tuyển Trường ĐH Y Hà Nội sau khi chấm thẩm định thực chất chỉ đạt 13,1 điểm.

 
Cậu học trò mồ côi, 2 năm giành 3 giải nhất học sinh giỏi tỉnh
Cậu học trò mồ côi, 2 năm giành 3 giải nhất học sinh giỏi tỉnh
Gương mặt trẻicon  10/04/2019 

Mất cha từ khi mới lên 3, người mẹ đau yếu liên miên, nhưng trong 2 năm học THPT, em Trần Việt Hoàng (học sinh Trường THPT Can Lộc) đã giành 3 giải nhất tỉnh môn Văn.

 
Dân mạng bức xúc khi cô giáo mầm non nhờ học trò 'thả thính hộ'
Dân mạng bức xúc khi cô giáo mầm non nhờ học trò 'thả thính hộ'
Góc phụ huynhicon  10/04/2019 

Hình ảnh các cô giáo mầm non nhờ học trò cầm tấm bảng ghi dòng chữ "Chú có yêu cô giáo của con không?" nhận được nhiều ý kiến trái chiều từ dân mạng.

 
Thầy giáo bị tố dâm ô 7 nam sinh, công an Hà Nội vào cuộc xác minh
Thầy giáo bị tố dâm ô 7 nam sinh, công an Hà Nội vào cuộc xác minh
Người thầyicon  10/04/2019 

-Vụ việc thầy giáo dâm ô 7 học sinh nam ở Trường THCS Trần Phú đang được các cơ quan chức năng quận Hoàng Mai làm rõ.

 
Kiểm điểm cô giáo Bình Thuận vào nhà nghỉ với học sinh lớp 10
Kiểm điểm cô giáo Bình Thuận vào nhà nghỉ với học sinh lớp 10
Người thầyicon  10/04/2019 

Sở GD-ĐT tỉnh Bình Thuận cho biết đã xử lý bằng hình thức kiểm điểm đối với cô giáo P.T.V.H. ở thị xã La Gi tỉnh Bình Thuận, người bị chồng tố cáo có quan hệ bất chính với học trò. 

 
Thầy giáo trẻ trả lại ví tiền nhặt được cho kỹ sư nông nghiệp
Thầy giáo trẻ trả lại ví tiền nhặt được cho kỹ sư nông nghiệp
Người thầyicon  10/04/2019 

Thầy giáo trẻ ở miền Tây nhặt được chiếc ví có tiền cùng nhiều giấy tờ bên trong liền đến công an nhờ tìm chủ nhân.

Thầy giáo dạy Toán bị tố dâm ô 7 nam sinh giỏi ở Hà Nội
Thầy giáo dạy Toán bị tố dâm ô 7 nam sinh giỏi ở Hà Nội
Góc phụ huynhicon  10/04/2019 

Một phụ huynh phản ánh con trai của chị cùng với 6 nam sinh khác bị thầy giáo ôn luyện toán học sinh giỏi cho nhóm học sinh này dâm ô nhiều tháng.

Phó Chủ tịch huyện có con được nâng điểm thi THPT quốc gia: “Tôi không quan tâm”
Phó Chủ tịch huyện có con được nâng điểm thi THPT quốc gia: “Tôi không quan tâm”
Góc phụ huynhicon  10/04/2019 

- Trao đổi với VietNamNet, ông D., phó chủ tịch một huyện của tỉnh Sơn La, cho hay bản thân không quan tâm đến việc con bị hạ điểm thi THPT quốc gia vì “đường đường chính chính”.

Làm mất điểm thi, trường đại học gọi sinh viên lên... tự khai lại
Làm mất điểm thi, trường đại học gọi sinh viên lên... tự khai lại
Tuyển sinhicon  10/04/2019 

Làm mất hết dữ liệu điểm thi và kiểm tra, Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM gọi sinh viên lên tự khai lại để ghi vào sổ.

Tiết lộ thân thế của "con nhà giàu" được nâng điểm ở Sơn La
Tiết lộ thân thế của "con nhà giàu" được nâng điểm ở Sơn La
Tuyển sinhicon  10/04/2019 

Trong số 44 thí sinh được nâng sửa điểm thi THPT quốc gia 2018 ở Sơn La, nhiều thí sinh là con em của cán bộ ngành giáo dục, công an, lãnh đạo ngành thuế và một số gia đình buôn bán “có tiếng”.

Thí sinh có điểm đánh giá năng lực cao nhất đạt 1.078/1.200 điểm
Thí sinh có điểm đánh giá năng lực cao nhất đạt 1.078/1.200 điểm
Tuyển sinhicon  10/04/2019 

- Trung tâm Khảo thí và Đánh giá chất lượng đào tạo ĐHQG TP.HCM vừa công bố kết quả kỳ thi đánh giá năng lực đợt 1 do đơn vị này tổ chức vào sáng nay ngày 10/4. 

Không quá 3 người một trường đại học tham gia hội đồng giáo sư ngành
Không quá 3 người một trường đại học tham gia hội đồng giáo sư ngành
Khoa họcicon  10/04/2019 

- Bộ trưởng Bộ GD- ĐT Phùng Xuân Nhạ vừa ký Quy chế tổ chức và hoạt động của Hội đồng Giáo sư nhà nước, các Hội đồng Giáo sư ngành, liên ngành và Hội đồng Giáo sư cơ sở.

Cô giáo người Anh với bài kiểm tra gây “sốt”
Cô giáo người Anh với bài kiểm tra gây “sốt”
Người thầyicon  10/04/2019 

Erin Castillo - một giáo viên trung học - đã thiết kế bảng đánh giá để từng học sinh mô tả cảm xúc, qua đó kiểm tra sức khỏe tâm thần của các em.

Cô giáo bị tố nhét chất bẩn vào vùng kín của trẻ: "Tôi không làm như vậy"
Cô giáo bị tố nhét chất bẩn vào vùng kín của trẻ: "Tôi không làm như vậy"
Góc phụ huynhicon  10/04/2019 

Trao đổi trực tiếp với VietNamNet chiều ngày 9/4, cô M. – giáo viên bị tố nhét nhét chất bẩn vào bộ phận sinh dục của trẻ mầm non - khẳng định không làm như vậy.

Bị cột sắt cắm vào đầu trong giờ thể dục, nam sinh đi viện cùng chiếc cột
Bị cột sắt cắm vào đầu trong giờ thể dục, nam sinh đi viện cùng chiếc cột
Góc phụ huynhicon  09/04/2019 


-Nam sinh lớp 6 ở Hải Dương trong giờ thể dục đã bị trọng thương do cột nhảy cao đổ vào đầu.  Nạn nhân phải đi cấp cứu cùng chiếc cột do không thể tách rời những chiếc răng.

Đón đầu ngành ‘hot’: Thiết kế và Lập trình Game
Đón đầu ngành ‘hot’: Thiết kế và Lập trình Game
Giáo dụcicon  09/04/2019 

Trong bối cảnh ngành công nghiệp game trên toàn thế giới đang bùng nổ và dự đoán trong những năm tới sẽ có sự tăng trưởng mạnh mẽ về nhu cầu tuyển dụng, lần đầu tiên Việt Nam đào tạo đại học ngành Thiết kế và Lập trình Game.

Trường mầm non bị phản ánh đuổi trẻ do thiếu tiền học
Trường mầm non bị phản ánh đuổi trẻ do thiếu tiền học
Góc phụ huynhicon  09/04/2019 

Cho rằng phụ huynh nợ gần 40 triệu tiền ăn, học của trẻ, một trường mầm non ở Nghệ An đã thông báo ngừng nhận và dạy trẻ.

TP.HCM công bố chỉ tiêu vào lớp 10 các trường công lập
TP.HCM công bố chỉ tiêu vào lớp 10 các trường công lập
Tuyển sinhicon  09/04/2019 

Ngày 9/4, Sở GD-ĐT TPHCM vừa công bố cụ thể chỉ tiêu vào lớp 10 các trường THPT công lập trên địa bàn. Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 công lập sẽ diễn ra vào ngày 2 - 3/6 sắp tới.

Bộ Công an trả về Hoà Bình 28 thí sinh gian lận điểm thi
Bộ Công an trả về Hoà Bình 28 thí sinh gian lận điểm thi
Tuyển sinhicon  09/04/2019 

Thông tin từ Cục Đào tạo (Bộ Công an) ngày 9/4 cho biết đã có phương án xử lý chính thức với thí sinh gian lận điểm thi ở Hòa Bình.

13 phụ huynh giàu có đối diện án 20 năm tù vì chạy trường cho con
13 phụ huynh giàu có đối diện án 20 năm tù vì chạy trường cho con
Du họcicon  09/04/2019 

13 phụ huynh nằm trong đường dây chạy trường của Rick Singer đã nhận tội. Họ hy vọng nhận được sự khoan hồng từ tòa án.

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN