Triết học trong giáo dục Pháp qua kỳ thi tú tài năm nay

 - Pháp quan niệm bằng tú tài vừa là bằng tốt nghiệp trung học phổ thông, vừa là cấp bậc đại học đầu tiên (“premier grade universitaire”, người có bằng tú tài đương nhiên được quyền ghi danh ở các đại học, chỉ trừ một số ngành như kỹ sư, bác sĩ mới có thi tuyển).

Vì thế, sự có mặt của môn triết từ lâu được coi như phần không thể thiếu trong nền tảng giáo dục của thanh niên “có học” Pháp, có thể coi như một quan niệm về giáo dục đại học tương đương với quan niệm về các môn “liberal arts” trong hai năm đầu của đại học Mỹ.

Đây là một nền tảng văn hoá, được dạy ở tất cả các lớp, bên cạnh các môn chuyên môn như toán, lý hoá, sinh học, văn chương, sử địa, v.v. mà các thí sinh sẽ học khác nhau tuỳ theo phân ban mình chọn.

Triết học trong giáo dục Pháp qua kỳ thi tú tài năm nay
Foucault, một triết gia hiện đại - tác phẩm của ông được trích để đưa vào đề thi tú tài

Môn triết luôn luôn được tổ chức thi vào ngày đầu tiên của kỳ thi và được chí đưa tin rộng rãi (đề tài, phỏng vấn học sinh và nhà giáo…).

Đề tài cho mỗi ban một khác, nhưng cách ra đề thì giống nhau: thí sinh sẽ chọn một trong ba đề, làm trong 4 giờ:

Hai đề đầu tiên thường rất ngắn, chỉ gồm một câu hỏi về một chủ đề khoa học, nghệ thuật, kinh tế…, thuộc loại vấn đề được đề cập trong chương trình môn triết lớp 12, để thí sinh tự do bình luận.

Đề thứ ba là một kiểu khác: một đoạn văn (thường là trích từ một tác phẩm cổ điển, một suy nghĩ về một vấn đề xã hội, khoa học…) được đưa ra để học sinh giải thích. Yêu cầu không phải là “thử” xem HS chọn đề tài này đã đọc tác phẩm ấy chưa, có biết gì về tác giả đoạn văn hay không, mà chỉ là HS hiểu rõ ý tưởng trong đó hay không thôi, để kiểm tra trình độ đọc, hiểu của học sinh về một văn bản có tính triết lý.

Dưới đây là các đề thi năm nay.

Ban Khoa học:

Đề 1. Bảo vệ quyền của mình có đồng nghĩa với bảo vệ lợi ích của mình?

Đề 2. Người ta có thể thoát khỏi văn hoá của mình không?

Đề 3. Giải thích đoạn văn sau của Foucault, trong tác phẩm “Những điều đã nói và viết” (1978):

Nói cho cùng, cuộc sống, là cái gì có khả năng sai lầm. Và có lẽ phải trở lại dữ kiện đó hay đúng hơn, cái khả năng cơ bản đó, nếu ta muốn tìm lời giải cho thực tế là vấn đề dị dạng xuyên suốt toàn bộ ngành sinh học. Cũng vậy, nếu ta muốn tìm lời giải cho những đột biến và những quá trình tiến hoá mà nó (cái khả năng cơ bản đó – ND) dẫn tới. Phải hỏi nó lời giải thích cho sự đột biến cá biệt ấy, cái "sai lầm di truyền" khiến cho cuộc sống đã đúc kết con người thành một sinh vật chẳng bao giờ hoàn toàn tìm được chỗ đứng của mình, một sinh vật sinh ra để "nhầm lẫn" và số phận cuối cùng là "sai lầm". Và nếu ta chấp nhận rằng khái niệm, là câu trả lời của cuộc sống cho sự tình cờ ấy, thì phải chấp thuận rằng sai lầm là gốc của điều làm nên tư duy và lịch sử của con người. Đối lập giữa cái đúng và cái sai, những giá trị mà chúng ta gán cho cái này hay cái khác, những hệ quả của quyền lực mà các xã hội khác nhau và các định chế khác nhau kết nói với sự phân chia ấy, tất cả rất có thể chỉ là lời đáp tới trễ nhất của cái khả năng sai lầm nội tại (1) của cuộc sống. Nếu lịch sử khoa học là gián đoạn, nghĩa là nếu người ta chỉ có thể phân tích nó như một chuỗi những "sửa sai", như một phân bổ mới của cái đúng và cái sai vốn không bao giờ đạt tới được sự giải phóng cuối cùng và vĩnh viễn cho chân lý, thì chính là vì, một lần nữa, "sai lầm" không phải là sự quên đi hay sự chậm trễ của một chân lý, mà là chiều kích đặc thù cho cuộc sống của con người và cho thời gian của chủng loại.

Chú thích: (1). nội tại: chỉ điều gì đến từ chính cuộc sống.

Ban Văn

Đề 1/ Có phải chỉ quan sát là đủ để biết?

Đề 2/ Có phải tất cả những điều tôi có quyền làm đều là đúng?

 

Đề 3/ Giải thích một đoạn văn của Rousseau trong Diễn văn về nguồn gốc và cơ sở của sự bất bình đẳng giữa người với người, 1755

Một tác giả nổi tiếng (*), tính toán rồi so sánh những cái tốt và cái xấu của đời người, và thấy rằng cái xấu vượt xa cái tốt và tính gom lại thì cuộc sống là một quà tặng khá tệ cho con người. Tôi không ngạc nhiên tí nào về kết luận của ông ấy; ông ta đã rút ra toàn bộ lập luận của mình từ thể chất của con người Dân sự ; Nếu ông đi ngược lên tới con người Tự nhiên, ta có thể đoán rằng ông ta đã tìm thấy những kết quả rất khác, rằng ông hẳn đã nhận thấy là con người chả có tật xấu nào hơn là những cái mà nó tự tạo ra, mà Tự nhiên đã được biện minh. Không phải dễ dàng gì mà chúng ta đã thành công trong việc tự làm cho mình khổ đau. Khi người ta xét tới, một bên là những công trình to lớn của con người, bao nhiêu là Khoa học đã được đào sâu, bao nhiêu là nghệ thuật được sáng tạo, những núi non được vạt phẳng, những tảng đá được đập vỡ, những con sông được chế ngự cho thuyền bè đi lại, đất đai được khẩn hoang, những hồ nước được đào ra, đầm lầy được làm khô ráo, những toà nhà vĩ đại mọc lên trên trái đất, biển thì đầy những Tàu thuyền và Thuỷ thủ ; và bên kia với một chút suy ngẫm người ta tìm kiếm những thuận lợi thực sự mà tất cả những thứ đó mang lại cho hạnh phúc của loài người, người ta chỉ có thể ngạc nhiên bởi sự mất quân bình lạ lùng giữa những thứ đó, và chỉ có thể tiếc nuối cho sự mù quáng của con người khiến cho nó, để nuôi dưỡng cái kiêu ngạo điên cuồng và cái chất tự mãn vô vọng khó hiểu của mình mà hăm hở chạy theo tất cả những khổ đau mà nó có thể trải qua, mà thiên nhiên tốt lành đã cố gắng tránh đi cho nó.

Chú thích: một tác giả nổi tiếng : ở đây là Maupertius, triết gia và toán gia (1698-1759)

Ban Kinh tế - Xã hội:

Đề 1/ Lý trí có thể trả lời mọi chuyện hay không?

Đề 2/ Một tác phẩm nghệ thuật có nhất thiết là đẹp hay không?

Đề 3/ Giải thích một đoạn văn của Hobbes trong tác phẩm Léviathan (1651).

"Xét rằng […] không có nền Cộng hoà nào trên thế giới thiết lập được đủ các quy tắc điều khiển tất cả các hành động và lời nói của con người (vì đó là điều bất khả), kết luận tất yếu là, trong mọi lĩnh vực hoạt động mà luật pháp không đề cập tới, người dân có quyền tự do để làm điều gì mà lý trí của họ chỉ cho họ rằng đó là điều có lợi nhất. Bởi nếu ta xem xét tự do trong nghĩa hẹp của tự do thân thể, nghĩa là việc không bị kìm kẹp, giam cầm, thì thật vô lý khi có những người phải la lên để có được tự do mà hiển nhiên là họ được hưởng đó. Mặt khác, nếu ta hiểu tự do trong nghĩa là không bị luật pháp cản trở, thì cũng không kém phần vô lý khi có người phải đòi hỏi cái tự do cho phép tất cả những người khác được làm chủ đời sống của mình. Thế mà, dù vô lý thế nào, thì đó vẫn là điều mà họ đòi hỏi; mà không biết rằng luật pháp không có quyền gì để che chở cho họ nếu không có một thanh gươm trong tay một (hay nhiều) người, để bắt buộc thi hành các đạo luật đó. Tự do của người dân như vậy chỉ nằm trong phạm vi những gì mà nhà vua đã không nói tới khi quy định các hoạt động của họ, chẳng hạn tự do mua, bán, thoả thuận các hợp đồng giữa người này và người khác, chọn nơi sinh sống, các loại thức ăn, nghề nghiệp, giáo dục con cái như họ muốn, vân vân".

Hobbes, Léviathan, 1651

Ban Công nghệ

Đề 1. Phải chăng có sự sử dụng sai lý trí?

Đề 2. Để thấy hạnh phúc, có cần phải đi tìm hay không?

Đề 3. Giải thích một đoạn văn của Durkheim viết năm 1922 trong Giáo dục và Xã hội học.

Ta thấy con người còn lại là gì nếu người ta bỏ đi tất cả những gì mà nó có được nhờ xã hội : nó sẽ chỉ như một con thú. Nếu con người đã có thể vượt qua trạng thái mà các loài thú vật khác ngừng lại, trước hết là vì nó đã không chỉ đơn giản là thành quả của những nỗ lực cá nhân của mình, mà thường xuyên cộng tác với những đồng loại ; điều này tăng cường hiệu suất của hoạt động của mỗi thành viên. Tiếp đó, và nhất là, thành quả của lao động của một thế hệ không mất đi cho thế hệ tiếp sau. Những thứ mà một con thú có thể đã học được trong cuộc sống cá nhân của nó, hầu như không có gì còn sống sau nó. Ngược lại, những kết quả của kinh nghiệm của con người được gìn giữ hầu như toàn vẹn và cho tới từng chi tiết, nhờ ở sách vở, các công trình có ghi hình, các đồ dùng và dụng cụ đủ loại được truyền từ đời này sang đời khác, nhờ ở truyền thống truyền khẩu v.v. Như thế, đất tự nhiên được phủ bởi một lớp bồi tích ngày càng dày hơn. Thay vì tự làm tiêu tan mỗi khi một thế hệ qua đi và được thay thế bằng một thế hệ mới, sự khôn ngoan của loài người không ngừng được tích luỹ, và chính sự tích luỹ không ngừng này nâng con người lên trên loài vật và trên chính nó. Nhưng, cũng như sự cộng tác đã được nói tới trên kia, sự tích luỹ này chỉ có thể có được trong và bởi xã hội.

Hà Dương Tườngdịch và giới thiệu

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
Đại học sư phạm Hà Nội 2 tuyển sinh năm 2019
Đại học sư phạm Hà Nội 2 tuyển sinh năm 2019
Tuyển sinhicon  05/04/2019 

Năm học 2019-2020, Trường Đại học Sư Phạm Hà Nội 2 tiếp tục tổ chức tuyển sinh liên tục các hệ đào tạo.

 
Genesis School- trường học khởi nguyên xanh thu hút HS, phụ huynh
Genesis School- trường học khởi nguyên xanh thu hút HS, phụ huynh
Tuyển sinhicon  30/03/2019 

Sau khi chính thức hoạt động, Genesis School - ngôi trường tiên phong kết hợp chương trình đào tạo quốc tế với triết lý giáo dục xanh đã được nhiều người chú ý.

 
Lịch thi THPT quốc gia năm 2019 chính thức
Lịch thi THPT quốc gia năm 2019 chính thức
Tuyển sinhicon  28/03/2019 

Bộ GD-ĐT vừa thông báo lịch thi THPT quốc gia năm 2019. Theo đó kỳ thi năm nay sẽ diễn ra từ ngày 24 đến 27/6.

 
Đề Tiếng Anh thi thử THPT quốc gia năm 2019 của Hà Nội
Đề Tiếng Anh thi thử THPT quốc gia năm 2019 của Hà Nội
Tuyển sinhicon  28/03/2019 

Chiều 28/3, toàn bộ học sinh lớp 12 tại Hà Nội đã bước vào bài thi môn Tiếng Anh trong kì thi kiểm tra khảo sát chất lượng năm 2019.

 
Sơn La trả lại hồ sơ, đề nghị điều tra bổ sung gian lận thi cử
Sơn La trả lại hồ sơ, đề nghị điều tra bổ sung gian lận thi cử
Tuyển sinhicon  28/03/2019 

Viện Kiểm sát Nhân dân tỉnh vừa đề nghị Cơ quan An ninh Điều tra Công an tỉnh tiếp tục vụ việc gian lận thi THPT quốc gia 2018 tại địa phương này.

 
Đề thi thử THPT quốc gia năm 2019 môn Khoa học Tự nhiên của Hà Nội
Đề thi thử THPT quốc gia năm 2019 môn Khoa học Tự nhiên của Hà Nội
Tuyển sinhicon  28/03/2019 

Sáng 28/3, các học sinh lớp 12 tại Hà Nội đã bước vào bài thi Khoa học Tự nhiên trong kì thi kiểm tra khảo sát chất lượng năm 2019.

Đề văn thi thử THPT quốc gia năm 2019 của Hà Nội
Đề văn thi thử THPT quốc gia năm 2019 của Hà Nội
Tuyển sinhicon  27/03/2019 

Ngày 27/3, toàn bộ học sinh lớp 12 tại Hà Nội đã bước vào bài thi môn Ngữ văn trong kì thi kiểm tra khảo sát chất lượng năm 2019.

Đề toán thi thử THPT quốc gia năm 2019 ở Hà Nội
Đề toán thi thử THPT quốc gia năm 2019 ở Hà Nội
Tuyển sinhicon  27/03/2019 

Chiều 27/3, toàn bộ học sinh lớp 12  tại Hà Nội đã bước vào bài thi môn Toán trong kì thi khảo sát chất lượng năm 2019.

Khám phá thế giới ngay tại Apollo English là điều có thể
Khám phá thế giới ngay tại Apollo English là điều có thể
Tuyển sinhicon  27/03/2019 

Tại Apollo English học sinh được tự do khám phá thế giới, học ngoại ngữ hiệu quả qua những câu chuyện, những nhân vật truyền cảm hứng.

Lịch sử là môn thứ 4 thi vào lớp 10 ở Hải Phòng
Lịch sử là môn thứ 4 thi vào lớp 10 ở Hải Phòng
Tuyển sinhicon  26/03/2019 

- Sau Hà Nội, học sinh Hải Phòng cũng sẽ làm bài thi môn Lịch sử trong kỳ thi vào lớp 10 năm học 2019-2020.

Sau phanh phui, kỳ thi 2019 sẽ trong sạch hay gian lận tinh vi hơn?
Sau phanh phui, kỳ thi 2019 sẽ trong sạch hay gian lận tinh vi hơn?
Tuyển sinhicon  27/03/2019 

Gian lận thi cử ở Hòa Bình, Sơn La, Hà Giang bị phanh phui cộng với nhiều đổi mới kỹ thuật liệu đảm bảo kỳ thi THPT quốc gia 2019 không còn mặt trái?

Bộ Giáo dục: Công khai thí sinh được điểm khống có thể  tác động cực đoan
Bộ Giáo dục: Công khai thí sinh được điểm khống có thể tác động cực đoan
Tuyển sinhicon  26/03/2019 

Cục trưởng Mai Văn Trinh cho biết việc công bố danh sách thí sinh được nâng điểm trong gian lận thi THPT quốc gia sẽ được cơ quan điều tra cân nhắc.

Rực rỡ sắc màu hơn 50 quốc gia tại một ngôi trường
Rực rỡ sắc màu hơn 50 quốc gia tại một ngôi trường
Tuyển sinhicon  26/03/2019 

Tuần lễ giao lưu văn hoá với  điểm nhấn "Ngày Quốc tế" vừa diễn ra tại The International School @ ParkCity (Kuala Lumpur, Malaysia) là sự kiện mang lại nhiều ấn tượng cho học sinh, phụ huynh.

Bộ Công an: Tiếp tục làm rõ việc nhận tiền nâng điểm ở Hòa Bình
Bộ Công an: Tiếp tục làm rõ việc nhận tiền nâng điểm ở Hòa Bình
Tuyển sinhicon  25/03/2019 

Đại diện Bộ Công an cho biết sau kết luận ban đầu về vụ sửa điểm thi THPT quốc gia ở Hòa Bình, cơ quan điều tra sẽ tiếp tục làm rõ việc nhận tiền để nâng điểm như lời khai của bị can.

Thí sinh gian lận ở Hoà Bình trúng tuyển gần 20 trường đại học
Thí sinh gian lận ở Hoà Bình trúng tuyển gần 20 trường đại học
Tuyển sinhicon  25/03/2019 

Sở GD-ĐT Hoà Bình đã hoàn tất việc cập nhật điểm cho thí sinh sau khi chấm thẩm định kết quả thi THPT quốc gia 2018.

Cách tính điểm xét tuyển vào lớp 10 THPT công lập ở Hà Nội năm 2019
Cách tính điểm xét tuyển vào lớp 10 THPT công lập ở Hà Nội năm 2019
Tuyển sinhicon  25/03/2019 

Dưới đây là cách tính điểm xét tuyển làm căn cứ để tuyển sinh vào lớp 10 THPT công lập không chuyên ở Hà Nội năm học 2019-2020.

Thí sinh bị trượt oan vì gian lận thi cử, tổn thương ai lo?
Thí sinh bị trượt oan vì gian lận thi cử, tổn thương ai lo?
Tuyển sinhicon  25/03/2019 

Đó là câu hỏi nhức nhối mà dư luận cũng như nhiều gia đình, thí sinh dự thi THPT quốc gia năm 2018 đặt ra.

Học sau đại học là một nghề, làm tiến sĩ là "công nhân nghiên cứu"
Học sau đại học là một nghề, làm tiến sĩ là "công nhân nghiên cứu"
Tuyển sinhicon  29/03/2019 

Giải pháp quan trọng nhất nhằm nâng cao chất lượng đào tạo sau đại học, theo các chuyên gia, phải tạo ra sự gắn kết giữa đào tạo sau đại học và nghiên cứu khoa học.

Sinh viên kiện vì bị mất chỗ sau bê bối chạy trường triệu USD
Sinh viên kiện vì bị mất chỗ sau bê bối chạy trường triệu USD
Tuyển sinhicon  25/03/2019 

Sinh viên đã khởi kiện vì cho rằng nhiều trường hợp không đủ điều kiện lại được nhập học, trong khi số còn lại xứng đáng đã bị gạch bỏ.

Gánh tài chính đại học đè nặng, Mỹ thúc đẩy tự do ngôn luận và trách nhiệm giải trình
Gánh tài chính đại học đè nặng, Mỹ thúc đẩy tự do ngôn luận và trách nhiệm giải trình
Tuyển sinhicon  25/03/2019 

Nhìn nhận gánh nặng tài chính đại học là một vấn đề quốc gia, Mỹ khuyến cáo các trường phải có trách nhiệm sát sườn hơn với cuộc sống sinh viên.

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN