Chuyện ly kì về cuộc giải cứu 'quốc bảo' khỏi họa tuyệt chủng

Nơi Thủ tướng chọn thăm là doanh nghiệp sở hữu vườn sâm Ngọc Linh lớn nhất nước. Khởi động năm 1997, đến 2011, khi công bố bảo tồn thành công nguồn gen gốc sâm quý, Cty CP sâm Ngọc Linh Kon Tum kịp thiết lập vườn giống 140ha. 7 năm sau, con số trên sinh sôi nảy nở thành 470ha. Câu chuyện khó tin từ những người rất trẻ.

Một thời khó tin: Bao tải sâm Ngọc Linh đổi 1 chiếc áo

Lạc vào thế giới sâm quý hơn 'vàng ròng' của đại gia Hà Thành

Cây và rừng

“Ngàn thước lên cao ngàn thước xuống”, đầu óc tôi cứ miên man, váng vất hình ảnh câu thơ cũ suốt hành trình lên đỉnh Ngọc Linh. Chuyến đi do Cty CP sâm Ngọc Linh Kon Tum tổ chức, chủ vườn sát cánh kề vai “trên từng cây số” nhưng không vì thế mà khách xa được miễn trừ chấp hành quy tắc. Đường vô vùng lõi có cả thảy 3 chốt chặn, thường trực nhân viên khoác đồng phục đính logo lá sâm 5 cánh, mặt mày căng thẳng, nghiêm trọng bên chòi canh, vọng gác, barie kiên cố.

Chuyện ly kì về cuộc giải cứu 'quốc bảo' khỏi họa tuyệt chủng
Ông Trần Hoàn kiểm tra vườn ươm đến kỳ kết trái

Ở mỗi điểm gác, xe Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Cty Trần Hoàn cũng phải dừng lại, chờ thủ tục kiểm tra. Qua chốt cuối cùng, ông Hoàn nhảy xuống, tất tả, khẩn trương: “A Sỹ đâu? A Sỹ…”. A Sỹ, Bí thư Đảng ủy xã Măng Ri, cánh tay nối dài cự phách của chủ đầu tư trên vùng dự án, vừa rời đi đâu đó. “Lên Ngọc Linh, ông Hoàn, ông Hảo (Phó Tổng Giám đốc Cty Trần Hảo) có lúc điều hành không xong nhưng A Sỹ nói thì người Xê Đăng răm rắp”, tiếng ai... chọc quê nhà đầu tư nghìn tỉ.

Đang mùa ngủ đông. Hàng nghìn luống sâm được che chắn, bảo vệ bằng khung lưới mắt nhỏ li ti dưới tán rừng nguyên sinh, chia thành hai mảng. Mảng xanh ngắt, rập rờn gió đại ngàn hun hút, không thấu điểm dừng là cụm vườn ươm.

Mảng xám bạc lá khô hoặc đen nâu bùn hoai, lá mục miên man, bất tận dọc triền suối, sườn đồi là những vườn sâm thiêm thiếp giấc nồng chờ xuân sau ngỡ ngàng tỉnh giấc. Một chu kỳ mang nặng đẻ đau để thân sâm nảy thêm đốt mới, gia tăng phẩm cấp, giá trị diễn ra như thế.

Trồng, chăm sóc sâm Ngọc Linh bằng phương thức thủ công, trong điều kiện hoàn toàn tự nhiên là công việc kỳ khu, tỉ mẩn. Cây sâm danh bất hư truyền phân bố trên vùng sinh thái hẹp quanh “nóc nhà Tây Nguyên” thuộc hai tỉnh Kon Tum, Quảng Nam.

Theo các chuyên gia Viện Thổ nhưỡng nông hóa, ở Kon Tum, từ độ cao 1.500m trở lên, nơi độ che phủ rừng trên 80%, cây sâm sẽ sinh trưởng, phát triển tốt. Sâm Ngọc Linh chỉ mọc trên tầng thảm mục, không chịu... hạ mình chạm đất. Cấp mùn cho sâm, do thế là phần việc chẳng thể lơ là.

Mỗi ngày, thợ thầy ông Hoàn rồng rắn tản ra vòng ngoài, trèo lên đỉnh núi, khệ nệ mang về từng bao lá mục, giúp cải thiện độ phì nhiêu cho đất. Rồi vệ sinh, đánh luống, chống xói lở, phòng ngừa cành cao đổ gãy, xua đuổi chim muông, cảnh giác, dè chừng những ánh mắt khát thèm soi mói…

Cây sâm như trứng, như hoa, cần chăm chút, nâng niu hết mực. Luống sâm nào cũng mang số hiệu giám sát; mỗi quả, mỗi hạt đều được kiểm đếm, bao bọc ngăn côn trùng, chuột sóc. Mùa sâm kết trái (tháng 4 đến tháng 6 âm lịch), một phần Ngọc Linh rộn ràng không khí đặt bẫy, giăng dây, bảo vệ thành quả sản xuất. Cái nhịp điệu xem ra khá tưng bừng, quen mắt quen tai với tập quán Xê Đăng.

Người Xê Đăng xưa sở đắc công dụng sâm Ngọc Linh như một lợi thế trong lịch sử tranh chấp, cộng sinh cạnh những bộ tộc láng giềng. Bí thư Huyện ủy Tu Mơ Rông Nghe Minh Hồng cho biết: “Người già gọi sâm là “thuốc giấu”, chữa trị bách bệnh, giúp tăng lực, làm tiêu biến mệt mỏi. Rất ít người biết nơi “thuốc giấu” tồn tại”.

Trần Hoàn quay ngược thời gian: “Những năm 90 thế kỷ trước, giá sâm rừng vài trăm nghìn đồng/kg, bị khai thác ồ ạt song chưa ai nhân trồng, bảo vệ. Sự tuyệt chủng của loài sâm quý là kết cục thấy trước. Năm 1997, tôi bắt đầu gom sâm quanh núi Ngọc Linh, dùng đầu mầm gieo xuống tán rừng như gieo từng niềm hy vọng”.

Năm ấy, doanh nhân gốc Hà Nam tròn 22 tuổi, còn em trai Trần Hảo mới 21. Hoàn Hảo là cặp… trời hành. Nghiệp kinh doanh thường đưa họ tới những ngả rẽ tưởng chừng đột ngột, chưa dấu chân ai.

Như về sau lọ mọ chuyển từng đàn dê Pháp, Thụy Sĩ, Úc về Việt Nam, kể cả bằng đường hàng không, gây dựng trang trại dê công nghệ cao quy mô 10.000 con ở Măng Đen trước khi bắt tay xây dựng nhà máy sản xuất sữa dê đầu tiên của cả nước, với cơ hội tiềm năng từ cuộc cứu nguy loài “thuốc giấu”, họ không ngại đặt mình vào vị trí tiên phong.

 

“Nhân giống sâm từ đầu mầm diễn ra suôn sẻ, cây ra hoa, cho hạt sau 2 năm. Chúng tôi có thêm lựa chọn để phát triển”, ông Hoàn kể tiếp. Thế nhưng, “di cư” sâm sang Lâm Đồng hay nghiên cứu nhân giống bằng nuôi cấy mô thì lại là cú trải nghiệm ít nhiều đắng đót.

Cuối cùng, định vị sâm Ngọc Linh với mảnh đất sản sinh ra nó; trồng, bảo vệ, chăm sóc sâm bằng phương pháp thủ công; từ chối can thiệp của tiến bộ khoa học kỹ thuật đã là quyết định đúng đắn.

Năm 2006, Cty CP sâm Ngọc Linh Kon Tum ra đời; 4 năm sau, được chấp thuận chủ trương cho thuê 5.000ha rừng trồng dược liệu, sâm Ngọc Linh kết hợp bảo vệ, phát triển rừng. 470ha sâm cùng năng lực sản xuất hàng triệu cây giống/ năm là cột mốc đủ gây… choáng váng. Với suất đầu tư 8 - 10 tỉ đồng/ha, tôi kỳ cạch gõ máy tính một hồi mới tìm ra… đáp án.

Xin dẫn chiếu con số 15ha, kết quả dự án “Bảo tồn, phát triển sâm Ngọc Linh có sự tham gia của cộng đồng” mà tỉnh Kon Tum đạt được giai đoạn 2004 - 2014 hay 65ha của Quảng Nam cho tới thời điểm hiện tại để dễ hình dung. Củ sâm tươi Ngọc Linh hiện được mua 60 - 130 triệu đồng/kg!

Cùng hưởng lợi

Hội trường Măng Ri chen chúc vòng trong, vòng ngoài buổi trao tặng, cấp phát sâm giống. Hưởng lợi, ngoài Măng Ri còn các xã Tê Xăng, Ngọc Lây, Đak Na (huyện Tu Mơ Rông), Mường Hoong, Ngọc Linh, Xốp (Đak Glei) và 410 cá nhân bình chọn lên từ tổ, đội sản xuất. Quà tặng là 46.500 cây sâm giống, giá 300.000 đồng/cây.

Không phải lần đầu, lợi ích từ sâm được doanh nghiệp hào hiệp chia sẻ. Từ 2011, mỗi năm, 50.000 cây sâm được cấp miễn phí xuống dân. Dân trồng, Cty tư vấn, giám sát, hỗ trợ vật tư, nguyên liệu. Khi thu hoạch, 100% sản phẩm thuộc về tài sản người dân. Hợp thành “vành đai liên kết” như thế có 300 hộ thuộc 20 thôn các xã Măng Ri, Tê Xăng, Ngọc Lây. Tổ nhóm vận hành theo một cơ chế hồn nhiên nhưng hữu hiệu. Nhóm 7 người chẳng hạn, họ tự “ngó chừng” nhau. Ai táy máy xâm hại tài nguyên, bán sâm non, trộm cắp,... hình phạt là phần sâm tiêu chuẩn bị thu hồi, chia cho số thành viên còn lại. Ai ngon lành, cuối năm chắc cú được “thưởng” 100 cây giống. Bí thư Sỹ bình luận: “Đố ai dám ho he”.

A Chung làng Đak Giơn, xã Măng Ri 4 năm làm công nhân. Anh chàng bẽn lẽn: “Nhà gần 1.000 cây, trong đó, 300 cây do Cty cấp phát. Bán sâm nhiều tiền, nhưng không ai khai thác sâm non. Chẳng để làm gì. Gia đình đủ cơm ăn áo mặc, có xe máy, tivi, con cái được đến lớp đến trường”. Chung hưởng lương 4 triệu đồng/tháng, được nuôi ăn ở, cấp phát trang phục.

“Vô địch thiên hạ” nhóm sâm dân sinh không ai khác hơn ông trùm A Sỹ. Bỏ túi 10.000 cây, có lứa suýt soát 10 năm tuổi, Sỹ ra vẻ ta đây ông chủ lớn. Dãy nhà gỗ cạnh chốt gác thứ 3 khách khứa dập dìu, vào ra tấp nập. Làm chủ tịch UBND, Bí thư Đảng ủy Tê Xăng rồi Măng Ri, Sỹ nhiều năm chia ngọt sẻ bùi với anh em, cộng sự ông Hoàn. Gần 270/490 hộ dân Măng Ri tham gia chuỗi trồng sâm liên kết, có phần công sức từ ông. Bữa cấp giống, A Sỹ xuất hiện oai vệ lắm: “Tổ nào chưa rành kỹ thuật cứ mạnh dạn liên hệ. Số điện thoại của tôi ai cũng biết hết rồi”.

Trao đổi với PV, Phó Chủ tịch UBND huyện Đak Glei Trịnh Xuân Lộc nói: “Đak Glei quy hoạch 9.200ha trồng sâm. Cây sâm tản mát trong dân, không đáng kể, khó kiểm kê, quản lý. Trong khi chờ kết quả kêu gọi đầu tư, sự tiếp sức của Cty CP sâm Ngọc Linh Kon Tum là một dẫn dụ vô giá”. Chủ tịch UBND huyện Tu Mơ Rông A Hơn thì canh cánh nỗi niềm vàng thau lẫn lộn: “Chính quyền có trách nhiệm bảo vệ sâm Ngọc Linh. Đi đâu tôi cũng dặn: Đừng tham vài trăm nghìn đồng mà làm chuyện tự... bóp cổ mình”.

Cty CP sâm Ngọc Linh Kon Tum đang để ngỏ khả năng mở rộng liên kết bằng mô hình hợp tác mới. “Chúng tôi bán cây giống 1 năm tuổi, nhà đầu tư trồng sâm trên đất dự án. Họ có thể theo dõi quá trình chăm sóc, phát triển của sâm; thăm, kiểm tra vườn sâm bất cứ lúc nào và trực tiếp thu hoạch. Cty đảm bảo tỉ suất lợi nhuận thỏa đáng cũng như cam kết về số lượng, trọng lượng tăng trưởng của sâm từ khi trồng tới khi thu hoạch. Hướng khác, chúng tôi hợp tác nghiên cứu, sản xuất dược phẩm, thực phẩm chức năng; trước mắt là với Viện Dược liệu, Bộ Y tế, chuẩn bị ra mắt dòng sản phẩm mang thương hiệu “K5 sâm Ngọc Linh Kon Tum”, ông Trần Hoàn thông báo.

“Quốc bảo” sâm Ngọc Linh

“Tôi tặng sâm Ngọc Linh chữ: Quốc bảo của Việt Nam. Quốc bảo gắn liền quốc kế dân sinh. Sâm Ngọc Linh phải thành nguồn thu ngân sách, công ăn việc làm, ấm no thịnh vượng”, ngày 5.9, tại Cty CP sâm Ngọc Linh Kon Tum, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc trân trọng định vị một sản phẩm đặc hữu mà ông gọi là “quà tặng linh thiêng của núi rừng”. “Điều này có ý nghĩa vô cùng đặc biệt, là thách thức, đồng thời cũng là cảm hứng kiến tạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ”, vị Thủ tướng từng giữ cương vị lãnh đạo Quảng Nam, vốn không xa lạ với sâm Khu 5, bày tỏ quyết tâm thúc đẩy nỗ lực đưa sâm Việt ra năm châu bốn biển.

(Theo Lao động)

Bán nửa tạ sâm Ngọc Linh, thu về gần 4,5 tỷ

Bán nửa tạ sâm Ngọc Linh, thu về gần 4,5 tỷ

Phiên chợ sâm Ngọc Linh lần thứ 6 diễn ra trong 3 ngày vừa qua đã bán được khoảng 53 kg sâm, thu về gần 4,5 tỷ đồng.

Bàn ghế nu 3 tỷ, sâm Ngọc Linh 1 tỷ: Mua ngay, không màng đắt rẻ

Bàn ghế nu 3 tỷ, sâm Ngọc Linh 1 tỷ: Mua ngay, không màng đắt rẻ

Bộ kỳ mộc “Tứ linh quần tụ” nu đinh hàng nghìn năm tuổi đang được rao giá hơn 3 tỷ đồng. Trong khi đó, 2 củ sâm Ngọc Linh "khủng" cũng được chủ nhân rao giá hơn 1 tỷ đồng.

2 củ sâm Ngọc Linh được rao giá hơn 1 tỷ

2 củ sâm Ngọc Linh được rao giá hơn 1 tỷ

Được giới thiệu là sâm Ngọc Linh tự nhiên có tuổi đời hàng chục năm, chủ nhân rao giá hơn 1 tỉ đồng cho 2 củ sâm có trọng lượng gần 2 kg.

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
Ồn ào chặt chém: 1 đĩa sò điệp 680 ngàn
Ồn ào chặt chém: 1 đĩa sò điệp 680 ngàn
Thị trườngicon  16/04/2019 

Nhóm khách này có dùng hải sản tại Quán Hương Giang (đường Bạch Đằng) và gọi món SEO (sò điệp), sau khi tính tiền nhóm khách này cho rằng mình bị “chặt chém” khi đĩa sò bị tính giá lên tới 680.000 đồng.

 
6 món ăn 'chị đại' thời bao cấp nay trở thành đặc sản tuyệt ngon
6 món ăn 'chị đại' thời bao cấp nay trở thành đặc sản tuyệt ngon
Thị trườngicon  15/04/2019 

Nhắc đến các món ăn thời bao cấp là gợi về một thời gian khổ và đầy khó khăn. Tuy nhiên ngày nay, có một số món lại trở thành đặc sản được nhiều người ưa chuộng.

 
Mang tiền âm phủ đi mua ô tô sang
Mang tiền âm phủ đi mua ô tô sang
Thị trườngicon  15/04/2019 

Công an Hà Nội vừa ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can, lệnh tạm giam đối với Nguyễn Đức Thịnh (SN 1987), và Nguyễn Mạnh Thực (SN 1988, cùng ở Hưng Yên) về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

 
Sản vật vô giá ở miền Trung: Tất cả là của Bà!
Sản vật vô giá ở miền Trung: Tất cả là của Bà!
Thị trườngicon  15/04/2019 

Trầm hương được mệnh danh là hương thơm của Chúa trời, là linh hương mà 5 tôn giáo lớn trên thế giới (Ấn Độ giáo, Do Thái giáo, Hồi giáo, Phật giáo, Thiên chúa giáo) dùng khi hành lễ. 

 
Loại trà 'đại gia' nhấp một ngụm tốn… tiền triệu
Loại trà 'đại gia' nhấp một ngụm tốn… tiền triệu
Thị trườngicon  15/04/2019 

Đại Hồng Bào, tên tiếng Anh là Da Hong Pao, là một loại trà quý hiếm ở vùng núi Vũ Di Sơn, Phúc Kiến, Trung Quốc. Loại trà này nằm trong danh sách các loại trà đắt nhất thế giới.

 
Khách 'đỏ mặt' khi lần đầu ăn cá dương vật
Khách 'đỏ mặt' khi lần đầu ăn cá dương vật
Thị trườngicon  15/04/2019 

Với vẻ bề ngoài đặc biệt, khiến nhiều người liên tưởng tới bộ phận nhạy cảm của nam giới, nhiều du khách đã đỏ mặt khi lần đầu thưởng thức món cá dương vật.

Hành khách mặc... 7 chiếc váy lên người để né' trả thêm phí quá cân
Hành khách mặc... 7 chiếc váy lên người để né' trả thêm phí quá cân
Thị trườngicon  15/04/2019 

Tránh phải nộp thêm tiền hành lý quá cân, hành khách nữ đã mặc lên người 7 chiếc váy, 2 chiếc quần, một áo khoác và 2 đôi giầy.

Thực hư thông tin 'đặc sản' bọ cạp đen chữa được bệnh ung thư
Thực hư thông tin 'đặc sản' bọ cạp đen chữa được bệnh ung thư
Thị trườngicon  14/04/2019 

Hiện, nhiều người săn tìm, tận diệt sinh vật có độc tố này, biến chúng thành một loại thần dược, bán với giá rất cao. PV đã vào cuộc, tìm hiểu những thông tin này.

Bí mật kho báu 4 tỷ giấu dưới đáy đầm ở Ninh Bình
Bí mật kho báu 4 tỷ giấu dưới đáy đầm ở Ninh Bình
Thị trườngicon  14/04/2019 

Với ý chí quyết tâm bắt bãi sình lầy đẻ ra tiền, chàng kỹ sư Nguyễn Cao Cầu (24 tuổi) ở thôn Phú Hạ, xã Khánh An, huyện Yên Khánh (Ninh Bình) đã xây dựng thành công mô hình nuôi trai lấy ngọc.

Chiêm ngưỡng 'Việt Bắc thu nhỏ' được 'hét' giá 500 triệu
Chiêm ngưỡng 'Việt Bắc thu nhỏ' được 'hét' giá 500 triệu
Thị trườngicon  14/04/2019 

Tiểu cảnh mang tên “quê hương tôi Việt Nam” của nghệ nhân Nguyễn Văn Tiến miêu tả cảnh đẹp miền núi Việt Bắc rất sinh động.

Chuyến bay không có số hiệu, máy bay chở khách nhầm thành chở hàng
Chuyến bay không có số hiệu, máy bay chở khách nhầm thành chở hàng
Thị trườngicon  14/04/2019 

Tổng cục Hải quan vừa nhận được báo cáo của Cục Hải quan TP. Hà Nội về một số vướng mắc và lỗi kỹ thuật liên quan đến hệ thống một cửa quốc gia và nhóm chức năng API hàng không.

Tẩm bổ cho chồng: Bào ngư 7 triệu/kg, ốc vòi voi 10 triệu/con
Tẩm bổ cho chồng: Bào ngư 7 triệu/kg, ốc vòi voi 10 triệu/con
Thị trườngicon  14/04/2019 

Bào ngư có giá đắt đỏ tới 7 triệu đồng/kg, còn ốc vòi voi hay còn gọi là tu hài Canada giá tới 10 triệu/con vẫn được nhiều bà nội trợ Việt lùng mua về tẩm bổ cho chồng.

Làm đẹp bằng mặt nạ dát vàng không rõ nguồn gốc: Người dùng 'giao trứng cho ác'
Làm đẹp bằng mặt nạ dát vàng không rõ nguồn gốc: Người dùng 'giao trứng cho ác'
Thị trườngicon  13/04/2019 

Mặt nạ dát vàng làm đẹp đang là trào lưu được nhiều người lựa chọn trong cải thiện nhan sắc. Tuy nhiên, họ đang giao nhan sắc của mình cho những sản phẩm trôi nổi trên thị trường.

Cận cảnh công nghệ sản xuất dầu nhớt giả
Cận cảnh công nghệ sản xuất dầu nhớt giả
Thị trườngicon  13/04/2019 

Những người làm và bán nhớt giả rất cảnh giác, “cắt đuôi” trinh sát và căn nhà chỉ hé cửa khi nhận đúng ám hiệu.

Điện thờ dòng họ dát vàng trăm tỷ ở Hà Tĩnh
Điện thờ dòng họ dát vàng trăm tỷ ở Hà Tĩnh
Thị trườngicon  13/04/2019 

Vợ chồng doanh nhân đầu tư trăm tỷ đồng để xây điện thờ dòng họ ở Hà Tĩnh thu hút sự chú ý của nhiều người bởi vẻ uy nghi, hoành tráng bên trong.

Quán cà phê lợn ở Nhật Bản khiến du khách mê mẩn
Quán cà phê lợn ở Nhật Bản khiến du khách mê mẩn
Thị trườngicon  13/04/2019 

Tọa lạc ở thành phố Tokyo (Nhật Bản), Mipig Cafe có những chú lợn siêu nhỏ với kích cỡ vừa một tách trà. Bạn có thể vừa thưởng thức các loại đồ uống, vừa chơi với lợn mini.

'Cầm nhầm' ví bỏ quên, khách bị an ninh sân bay tóm gọn
'Cầm nhầm' ví bỏ quên, khách bị an ninh sân bay tóm gọn
Thị trườngicon  13/04/2019 

Một hành khách cố tình “cầm nhầm” ví của khách khác quên tại sân bay Tân Sơn Nhất, ra đến Nội Bài vẫn bị “tóm gọn”.

Quan chức hô hào cấm xe máy, dân vẫn mua 3,5 triệu chiếc/năm
Quan chức hô hào cấm xe máy, dân vẫn mua 3,5 triệu chiếc/năm
Thị trườngicon  15/04/2019 

Các dự báo cho biết, từ 3-5 năm nữa quy mô thị trường xe máy Việt Nam vẫn duy trì ở mức trên 3 triệu xe mỗi năm. Mặc cho các đề xuất cấm, xe máy vẫn không có sự suy giảm trong ngắn hạn.

Xuất khẩu chất lượng cao, nội địa tiêu chuẩn thấp: Hại người Việt
Xuất khẩu chất lượng cao, nội địa tiêu chuẩn thấp: Hại người Việt
Thị trườngicon  13/04/2019 

 Tại nhiều quốc gia, hàng nội địa tiêu chuẩn cao hơn hàng xuất khẩu, riêng Việt Nam thì ngược lại. Chuyên gia cho rằng cần phải nâng cao tiêu chuẩn Việt Nam ngang với các nước, như hiện nay là có lợi cho phía sản xuất, hại người tiêu dùng.

Từ tảng đá lớn, bỏ 2 tháng đẽo gọt thành kiệt tác 'lão tùng' giá hàng trăm triệu
Từ tảng đá lớn, bỏ 2 tháng đẽo gọt thành kiệt tác 'lão tùng' giá hàng trăm triệu
Thị trườngicon  12/04/2019 

Tạo thành từ một tảng đá serpetine nguyên khối, kiệt tác cây đá không chỉ tinh xảo mà còn có giá trị kinh tế lớn.

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN