Vấn đề nằm ở chính chúng ta, không hẳn tại ông láng giềng

- “Nhà thầu Trung Quốc” có phải yếu huyệt trong các công trình hạ tầng ở nước ta? 

“Nhà thầu Trung Quốc” có lẽ là danh xưng mang tiếng xấu nhiều nhất ở nước ta. Bất kỳ một công trình nào mang mác “Made in China” đều được soi xét với ánh mắt hoài nghi: từ chất lượng thi công, giá cả, đội vốn, lao động nước ngoài, cho đến cả những câu chuyện xã hội mang đầy màu sắc của thuyết âm mưu. Điều này không hẳn là không có lý do. Tuyến đường sắt đô thị Hà Đông – Cát Linh có lẽ là ví dụ tiêu biểu nhất cho tất cả những lo ngại đó: từ thời gian thi công bị kéo dài, vốn đội lên 1.6 lần, an toàn không đảm bảo, cho đến câu hỏi về chất lượng hạ tầng và đoàn tàu vận hành. 

Nhưng liệu “nhà thầu Trung Quốc” có phải yếu huyệt trong các công trình hạ tầng ở nước ta?

Những ai từng đến Trung Quốc, đặc biệt là những thành phố lớn như Bắc Kinh, Thượng Hải, hay Thâm Quyến, đều nhận thấy chất lượng hạ tầng của quốc gia này tốt như thế nào. Họ sở hữu hệ thống đường bộ lớn nhứ nhì thế giới (sau Mỹ), 20 nghìn km đường sắt cao tốc, và các thành phố lớn đều có mạng lưới metro hoạt động hiệu quả. Chi phí để tôi sử dụng một lượt tàu điện ngầm ở Bắc Kinh cho quãng đường dài tới 20km chỉ là 5 tệ (khoảng 16 nghìn đồng), thậm chí còn rẻ hơn mức vé tính theo km của tuyến Cát Linh – Hà Đông. Người Trung Quốc thực ra không chây ì về xây dựng như chúng ta tưởng, và chất lượng hạ tầng của họ ở một số nơi không thua kém, thậm chí còn tốt hơn nhiều nước phương tây.

Vấn đề nằm ở chính chúng ta, không hẳn tại ông láng giềng
Ở đâu cũng vậy, nhà đầu tư và nhà thầu luôn tìm cách tối đa hóa lợi nhuận cho mình. Mục đích đó khi đi kèm với thể chế yếu kém tất yếu sẽ dẫn đến thiệt thòi cho nước tiếp nhận, như chúng ta đã chứng kiến trong thời gian qua. Ảnh: VietNamNet

Những sự cố xây dựng và hạ tầng ở Trung Quốc thường diễn ra ở các địa phương kém phát triển hơn, thay vì những đô thị lớn. Và dường như, khi hướng ra nước ngoài, không chỉ có Việt Nam là điểm đến của những nhà thầu Trung Quốc chất lượng thấp. Năm ngoái, một cây cầu do nhà thầu Trung Quốc thực hiện ở Kenya đổ sụp khi cách thời gian khánh thành 1 tháng, khiến 27 công nhân bị thương. Một tuyến đường tại Zambia thì bị nước cuốn trôi do mưa lớn vào năm 2009, trong khi một bệnh viện ở Angola phải sơ tán do có nguy cơ bị sập vào năm 2010. 

Đặc điểm chung của nước ta, cùng với những nước châu Phi và các địa phương chưa phát triển ở Trung Quốc, là sự yếu kém về mặt thể chế: trong đó quan trọng nhất là tính minh bạch về quá trình lựa chọn nhà đầu tư và nhà thầu, khả năng giám sát chất lượng thi công, và tính nghiêm minh của hệ thống pháp luật khi phát hiện sai phạm.

Người Trung Quốc không chỉ đầu tư hạ tầng ở các đang phát triển, mà còn vươn cánh tay sang cả Châu Âu và Mỹ. Nhưng ở đó, vấn đề bị quan ngại nhiều không phải là chất lượng công trình của Trung Quốc, mà là chủ quyền và an ninh quốc gia. Họ thâu tóm nhiều sân bay, cảng biển lớn, xây dựng cầu và hệ thống đường xá, trực tiếp cạnh tranh với những hãng thi công uy tín và được hưởng nhiều ưu ái của Châu Âu. Nhìn vào đó để thấy chất lượng tệ hại của nhà thầu Trung Quốc không đến từ năng lực yếu kém của họ, mà từ môi trường họ lựa chọn đầu tư. Họ biết cách để “nồi nào úp vung nấy”.

Nhà thầu Trung Quốc bị bêu tên trên truyền thông một phần là bởi cảm xúc tiêu cực mà nhiều người có với quốc gia này. Nhưng nếu chúng ta nhìn rộng ra các công trình thi công bởi các nhà thầu khác và nguồn vốn khác, vấn đề vẫn tồn tại. Trong top 5 công trình bị đội vốn nhiều nhất, đứng đầu bảng là 3 dự án metro do Nhật Bản làm chủ đầu tư và chủ thầu (ở TP. HCM tuyến số 1 đội thêm 2.7 lần, tuyến số 2 đội 1.8 lần, tuyến số 2 ở Hà Nội đội 1.7 lần). Ngay cả tuyến metro Nhổn – Ga Hà Nội, do Pháp tài trợ và thi công bởi nhiều bên khác nhau, trong đó có Posco (Hàn Quốc), cũng bị đội vốn 1.5 lần và tiến độ thi công rất chậm chạp.

 

Đây là vấn đề mà chính Trung Quốc cũng từng trải qua. Một nhà phân tích chính sách ở Bắc Kinh kể cho tôi câu chuyện về một doanh nghiệp phương Tây nổi tiếng về bảo vệ môi trường đến đầu tư ở Trung Quốc. “Hãy tìm cho tôi địa phương nào có tiêu chuẩn xả thải thấp nhất,” đại diện doanh nghiệp này đã nói như vậy khi trao đổi với bên tư vấn.

Ở đâu cũng vậy, nhà đầu tư và nhà thầu luôn tìm cách tối đa hóa lợi nhuận cho mình. Mục đích đó khi đi kèm với thể chế yếu kém tất yếu sẽ dẫn đến thiệt thòi cho nước tiếp nhận, như chúng ta đã chứng kiến trong thời gian qua. Điều này đặt ra yêu cầu thiết lập cơ chế kiểm soát chặt chẽ hơn các công trình hạ tầng, đặc biệt là các dự án dựa vào vốn ODA hay vốn vay nước ngoài ở dạng thức khác, nâng cao năng lực giám sát của cơ quan nhà nước, và đảm bảo pháp luật được thực thi nghiêm minh để ngăn chặn những hành vi sai trái. Nếu không chỉ công trình của Trung Quốc, mà của Nhật Bản, Hàn Quốc, hay của chính các doanh nghiệp nội địa có “chuyện”- như cao tốc Đà Nẵng – Quảng Ngãi gần đây – thì tôi nghĩ vấn đề đang nằm ở chính chúng ta, chứ không hẳn tại ông láng giềng gần. 

Nguyễn Khắc Giang

Những đòi hỏi từ EVFTA

Những đòi hỏi từ EVFTA

Việt Nam cần làm những gì để đảm bảo lợi ích và hiệu quả của Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA)?

Không nắm được tinh thần ấy, nguy cơ sẽ là kêu gọi suông

Không nắm được tinh thần ấy, nguy cơ sẽ là kêu gọi suông

Cho phép người lao động được thành lập tổ chức công đoàn, song song với tổ chức công đoàn đã có hiện nay  là một điều rất mới mẻ.

Cơ hội vàng cho Việt Nam

Cơ hội vàng cho Việt Nam

Trong bối cảnh cuộc chiến thương mại dai dẳng giữa Washington với Bắc Kinh, các công ty đã dời cơ sở sản xuất từ Trung Quốc sang các nước láng giềng xung quanh.

CPTPP đã ở trong tầm tay

CPTPP đã ở trong tầm tay

Phiên thảo luận của Quốc hội về việc phê chuẩn Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ Xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) sáng 5/11 đã trở nên nhẹ nhàng rất nhiều khi bàn về những điều khoản chưa từng có tiền lệ.

Ông Vũ Tiến Lộc: CPTPP cũng gây lo lắng khôn nguôi

Ông Vũ Tiến Lộc: CPTPP cũng gây lo lắng khôn nguôi

CPTPP sẽ mang lại cơ hội tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp, có thêm việc làm, nâng cao đời sống của nhân dân, nhưng cũng tạo ra nhiều rủi ro gây lo lắng khôn nguôi.

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
Có khi chúng tôi mệt mỏi đầu hàng
Có khi chúng tôi mệt mỏi đầu hàng
Tiêu điểmicon30/11/2018  
Chuyện của tôi nhỏ như “hạt cát” so với rất nhiều những chuyện nghịch lý, khó khăn khác to như núi Thái Sơn mà các doanh nghiệp đang đối mặt, nhưng đôi khi làm chúng tôi mệt mỏi đầu hàng.  
Vượt trần thể chế
Vượt trần thể chế
Tiêu điểmicon29/11/2018  
Nếu không quyết tâm cải cách, chúng ta mãi chỉ là quốc gia có mức thu nhập trung bình thấp, không có gì đáng tự hào.
Vì Việt Nam hùng cường, cần gỡ bỏ rào cản cho doanh nghiệp tư nhân
Vì Việt Nam hùng cường, cần gỡ bỏ rào cản cho doanh nghiệp tư nhân
Tiêu điểmicon26/11/2018  
Nhìn lại suốt quá trình lịch sử, kinh tế đất nước cứ khi nào phát triển là luôn gắn liền với sự phát triển của doanh nghiệp tư nhân, hoặc ngược lại.
Cái tát và triết lý giáo dục
Cái tát và triết lý giáo dục
Tiêu điểmicon27/11/2018  
Tôi cho rằng, xứng đáng ban bố trình trạng khẩn cấp cho tình trạng giáo dục Việt Nam hiện nay.
“Nã pháo” vào sự trì trệ
“Nã pháo” vào sự trì trệ
Tiêu điểmicon22/11/2018  
Chủ tịch VCCI Vũ Tiến Lộc nhận xét, cứ khi nào khu vực kinh tế tư nhân được cởi trói thì nền kinh tế lại trở nên sinh động, phát triển nở rộ.
Trung Quốc làm nông dân Pháp mất ăn mất ngủ
Trung Quốc làm nông dân Pháp mất ăn mất ngủ
Tiêu điểmicon22/11/2018  
Điều mà nông dân Pháp thực sự lo là các nguồn tài chính khổng lồ của các nhà đầu tư Trung Quốc, có thể được hậu thuẫn bởi các quỹ nhà nước của Trung Quốc.
Tướng bảo kê đánh bạc: “Mồi phú quý, bả vinh hoa”
Tướng bảo kê đánh bạc: “Mồi phú quý, bả vinh hoa”
Tiêu điểmicon20/11/2018  
Thời nào cũng vậy, vinh hoa phú quý như một thứ ma lực đầy quyến rũ.
Bắt bà Mạnh: Chiến thuật “bắt nạt” và “hạ nhục”?
Bắt bà Mạnh: Chiến thuật “bắt nạt” và “hạ nhục”?
Tiêu điểmicon09/12/2018  
Việc Washington yêu cầu dẫn độ bà Mạnh Vãn Châu cho thấy Mỹ đã “chơi bài ngửa” với Trung Quốc.
Bắt bà Mạnh- Tại sao lại là một giám đốc tài chính?
Bắt bà Mạnh- Tại sao lại là một giám đốc tài chính?
Tiêu điểmicon08/12/2018  
Giám đốc tài chính tập đoàn Hoa Vi (Huawei) của Trung Quốc, bà Mạnh Vãn Châu bị bắt tại Canada và sẽ được dẫn độ sang Mỹ. Chuyện gì đang xảy ra?
Thể chế nào, doanh nghiệp đó
Thể chế nào, doanh nghiệp đó
Tiêu điểmicon19/11/2018  
Cứ khi nào Nhà nước cởi trói, trao quyền cho người dân, thay vì hạn chế, bao cấp cho họ, sẽ luôn huy động được nguồn lực khổng lồ về tài chính và trí tuệ cho phát triển.
Mỹ đang giúp Trung Quốc gột rửa “nỗi nhục trăm năm”?
Mỹ đang giúp Trung Quốc gột rửa “nỗi nhục trăm năm”?
Tiêu điểmicon17/11/2018  
Cạnh tranh Mỹ- Trung tại Biển Đông không có lợi cho ổn định khu vực. 
Diễn đàn: Vì Việt Nam hùng cường
Diễn đàn: Vì Việt Nam hùng cường
Tiêu điểmicon16/11/2018  
Hãy cùng tham gia Diễn đàn “Vì Việt Nam hùng cường” của chúng tôi bằng những bài viết, những góp ý trong tất cả các lĩnh vực nhằm khơi thông tiềm năng, cổ vũ niềm tin của cộng đồng vào tương lai đất nước.
Tứ giác kim cương do Mỹ dẫn đầu có ‘cầm cương’ được Trung Quốc?
Tứ giác kim cương do Mỹ dẫn đầu có ‘cầm cương’ được Trung Quốc?
Tiêu điểmicon14/11/2018  
Việc thúc đẩy hình thành tứ giác kim cương còn có ý nghĩa đặc biệt trong chiến lược an ninh quốc gia của Mỹ.    
Mỹ không thể đối phó Trung Quốc theo kiểu thời chiến tranh lạnh
Mỹ không thể đối phó Trung Quốc theo kiểu thời chiến tranh lạnh
Tiêu điểmicon13/11/2018  
Sự ra đời của Chiến lược Ấn - Thái thực chất là một nước cờ để kiểm soát, đối kháng một Trung Quốc trỗi dậy thiếu hòa khí?
Không nắm được tinh thần ấy, nguy cơ sẽ là kêu gọi suông
Không nắm được tinh thần ấy, nguy cơ sẽ là kêu gọi suông
Tiêu điểmicon12/11/2018  
Cho phép người lao động được thành lập tổ chức công đoàn, song song với tổ chức công đoàn đã có hiện nay  là một điều rất mới mẻ.
Việt Nam đang ở đâu trên bản đồ kinh tế?
Việt Nam đang ở đâu trên bản đồ kinh tế?
Tiêu điểmicon06/12/2018  
Câu hỏi đặt ra là tại sao chúng ta không đẩy lùi được “nguy cơ tụt hậu” về kinh tế như đã chỉ ra 30 năm nay và “tụt hậu” cứ đeo đẵng chúng ta?
Sau bầu cử giữa kỳ, nước Mỹ dưới thời Trump vẫn khó lường
Sau bầu cử giữa kỳ, nước Mỹ dưới thời Trump vẫn khó lường
Tiêu điểmicon09/11/2018  
Với thắng lợi tại Hạ viện, liệu đảng Dân chủ có cứu vãn di sản của Chính quyền Obama và thúc đẩy các ưu tiên truyền thống hay không?
Bầu cử giữa kỳ: ‘Khúc cua’ mới của lịch sử nước Mỹ
Bầu cử giữa kỳ: ‘Khúc cua’ mới của lịch sử nước Mỹ
Tiêu điểmicon08/11/2018  
Việc đảng Dân chủ nắm thế đa số tại Hạ viện làm bức tranh chính trị Mỹ “cân bằng” hơn, nhưng có giúp nước Mỹ hiệu quả hơn, mạnh hơn?
Mất Hạ viện, Tổng thống Trump sẽ xoay xở thế nào?
Mất Hạ viện, Tổng thống Trump sẽ xoay xở thế nào?
Tiêu điểmicon08/11/2018  
Sau hai năm nhận được ủng hộ của đa số ở lưỡng viện, giờ mất Hạ viện Tổng thống Donald Trump sẽ xoay xở thế nào?
CPTPP đã ở trong tầm tay
CPTPP đã ở trong tầm tay
Tiêu điểmicon06/11/2018  
Phiên thảo luận của Quốc hội về việc phê chuẩn Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ Xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) sáng 5/11 đã trở nên nhẹ nhàng rất nhiều khi bàn về những điều khoản chưa từng có tiền lệ.
 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN