"Ài sấng mun”- một nét văn hóa tâm linh đặc sắc của người Dao

Lễ cầu làng là một nét văn hóa tâm linh đặc sắc. Hàng năm, người Dao tổ chức Lễ cầu làng với ước mong làm đâu được đấy, khỏe mạnh, mong được của cải về mọi nhà về cả xóm, cả thôn để được ấm no, hạnh phúc.

Theo những người già trong làng kể lại, từ xa xưa người Dao quần trắng đã tổ chức lễ cầu làng một năm 4 lần. Ở mỗi thời điểm, nghi lễ mang một ý nghĩa riêng song các nghi thức tâm linh lại tương đối thống nhất mang ý nghĩa cầu và tạ ơn thần linh ban cho con người sức khỏe, bản làng hạnh phúc, mùa màng bội thu, chăn nuôi phát triển, xua đuổi mọi dịch bệnh và những gì không may mắn ra khỏi làng.

Ngày 25 tháng Chạp là lễ đóng cửa làng. Đây là nghi lễ lớn nhất trong năm và mọi người trong bản phải thực hiện nghiêm những điều cấm kỵ. Người trong làng không được mang bất cứ đồ vật gì ra khỏi làng. Người ngoài vào làng cũng không được chở bất cứ thứ ra khỏi cổng làng. Nếu có việc bất khả kháng phải mang đồ ra khỏi làng, gia chủ gấp rút báo cáo chủ làng. Chủ làng sẽ dâng lễ, thắp hương báo cáo lý do với các vị thần linh. Theo quan niệm của đồng bào Dao quần trắng ở Dùm, việc kiêng kỵ này có nhiều ý nghĩa. Bởi đây là thời gian bà con đang đón Tết Nguyên đán cổ truyền. Thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới vô cùng linh thiêng. Trong khoảng thời gian này nếu ai mang đồ vật ra khỏi làng tức là mang lộc của cả làng đi. Cả năm đó, làng sẽ mất lộc, cuộc sống dân bản từ đó mà kém may mắn, dân làng lo sợ điều xui xẻo kéo đến.

Lễ đóng cửa làng sẽ kéo dài đến ngày 2/2 âm lịch năm sau. Vào ngày này, dân bản sẽ tổ chức lễ mở cửa làng sau hơn một tháng thực hiện nghi lễ đóng cửa làng. Người dân không phải thực hiện những kiêng kỵ của nghi lễ đóng cửa làng nữa. Lúc này, dân bản bắt tay vào công việc lao động, sản xuất của năm mới. Vì vậy, cộng đồng dâng lễ lên các vị thần linh thổ địa với mong muốn phù hộ bà con dân bản một năm bình an, người người khỏe mạnh, nhà nhà no ấm.

{keywords}
Hàng năm, người Dao tổ chức Lễ cầu làng với ước mong làm đâu được đấy, khỏe mạnh, mong được của cải về mọi nhà về cả xóm, cả thôn để được ấm no, hạnh phúc.

Sau nghi lễ mở cửa làng là nghi lễ cầu mùa diễn ra vào 6/6 âm lịch. Đây là vụ sản xuất chính trong năm của người Dao quần trắng ở làng Dùm. Do đó, bà con mong ước thời tiết thuận hòa, tránh được những rủi ro như mưa lũ, hạn hán, sâu bọ phá hoại mùa màng, ngô lúa bội thu.

Để thực hiện nghi lễ, trước đó, người dân trong thôn sẽ họp để bầu ra ông trùm làng. Ông trùm phải là người đã có bài vị cấp sắc, phải được học đầy đủ, các phong tục tập quán phải nắm chắc và phải là người có uy tín. Nhiệm vụ của ông trùm là quản lý, trông coi Đình nơi làm lễ và đứng ra tổ chức các nghi lễ. Theo đó, ông trùm phải mặc trang phục truyền thống, mang sách cúng để thực hiện nghi lễ. 

Lễ cúng sẽ được tổ chức ở khu vực rừng thiêng của cả thôn. 

Quy định trong một Lễ cầu làng cần ít nhất 3 vật sống để dâng cúng thần linh. Tuy nhiên, thông thường các gia đình đều dâng cúng lên thần linh khoảng 6 vật sống gồm 1 con lợn và 5 con gà. Các vật phẩm ở lễ cúng đều là những sản phẩm nông nghiệp do người dân lao động sản xuất được để tỏ lòng thành kính.

"Từ sáng sớm người dân đã tập trung ở nhà chủ làng chuẩn bị lễ vật để mời thầy đến cúng. Ý nghĩa của bài cúng là cầu cho mọi người luôn mạnh khỏe, mưa thuận gió hoà, mùa màng bội thu…", thầy cúng Triệu Văn Thêu, ở thôn Khe Quạt, xã Tân An, huyện Văn Bàn cho biết.

Khi lễ cầu làng bắt đầu, những người cao tuổi, có uy tín trong thôn sẽ phụ giúp trùm làng thực hiện những nghi lễ. Ông trùm làng sẽ làm lễ, với những bài văn khấn bằng tiếng Dao.

Khi lễ cầu làng kết thúc, người dân trong thôn sẽ cùng nhau tổ chức bày mâm cỗ ăn uống thể hiện tình đoàn kết.

Qua đó, giúp người dân trong làng thêm gắn kết với nhau hơn, cùng nhau lao động, sản xuất xây dựng quê hương giàu đẹp.

Ai cũng mong được làm nên, ăn ra, làm đâu được đấy, không ai ốm đau, mong được của cải về mọi nhà về cả xóm, cả thôn để được ấm no, hạnh phúc.

Lễ cầu làng gắn liền với lịch sử hình thành bản làng của người Dao, giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc, là một nghi lễ dân gian, một tập quán xã hội, sinh hoạt văn hóa chung của cộng đồng với nhiều hoạt động khác nhau. Qua nghi lễ này giúp người dân trong thôn bản gắn kết với nhau hơn, cùng nhau lao động, sản xuất xây dựng quê hương giàu đẹp. Đây là một phong tục tập quán cần được bảo tồn và gìn giữ.

Nguyễn Liên

Ảnh: Bạt Tuấn

tin nổi bật

Đẩy mạnh liên kết vùng, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Nam Định

Tỉnh Nam Định đang đầu tư phát triển các sản phẩm du lịch mới, chất lượng, đồng thời đẩy mạnh liên kết vùng để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống  các tầng lớp nhân dân.

Tây Ninh khuyến khích phát triển vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt

Ngoài chất lượng xe buýt, tỉnh Tây Ninh còn chú trọng nâng cao chất lượng văn hóa phục vụ để thu hút nhiều người dân lựa chọn xe buýt khi di chuyển

Tiếp tục thực hiện tốt các nhiệm vụ về quy hoạch tại Hà Nội

Lãnh đạo TP yêu cầu Sở Quy hoạch và Kiến trúc có hướng dẫn cụ thể về phương án cải tạo, chỉnh trang các tuyến phố và phân kỳ phù hợp của thiết kế đô thị phải có độ sâu và chất lượng của đô thị.

Kiểm tra việc thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng tại Nam Định

Đoàn kiểm tra của Bộ Chính trị đã làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Nam Định về việc triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng.

Bình Phước: Tỷ lệ giảm nghèo ở đồng bào dân tộc thiểu số mỗi năm giảm 2%

Báo cáo kết quả thực hiện 7 chỉ tiêu giai đoạn 2016-2020 cho thấy những nỗ lực của ngành y tế và Ban Dân tộc, đặc biệt là một số chỉ tiêu đạt và vượt so với kế hoạch.

Đồng Tháp: Tái cơ cấu ngành nông nghiệp để nâng thu nhập của người dân nông thôn

Đồng Tháp sẽ phát huy lợi thế, tiềm năng, tận dụng cơ hội để nâng cao thu nhập, đời sống của người dân khu vực nông thôn, bảo vệ môi trường sinh thái.

Ngày hội toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc ở Cà Mau

Hưng Mỹ là xã duy nhất của tỉnh Cà Mau được lựa chọn tổ chức điểm Ngày hội toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc năm 2022.

Hậu Giang thúc đẩy phát triển kinh tế số nông nghiệp, nông thôn

Hậu Giang đã có 273 hộ SXNN tham gia giao dịch trên sàn TMĐT, đưa lên sàn 173 sản phẩm nông nghiệp. Tổng giá trị giao dịch trong nửa đầu năm 2022 khoảng 400 triệu đồng.

Tây Ninh: Bàn giải pháp để khu kinh tế Mộc Bài phát triển xanh, bền vững

Vừa diễn ra Hội thảo khoa học: "Quan điểm, định hướng giải pháp phát triển khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài theo hướng đô thị-công nghiệp-dịch vụ cửa khẩu xanh, bền vững giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045".

Đẩy nhanh tiến độ xử lý những dự án có sử dụng đất chậm triển khai

Chiều 9/8, Ban Chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ đầu tư, tập trung xử lý đối với các dự án vốn ngoài ngân sách có sử dụng đất chậm triển khai trên địa bàn TP Hà Nội tổ chức họp bàn về giải pháp thực hiện.

Nam Định: Tập trung hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng

Nhờ thực hiện đồng bộ các giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ thi công cho các dự án đã được phê duyệt, các dự án lớn và công trình trọng điểm nên hoạt động đầu tư, xây dựng cơ bản ở Nam Đinh từng bước được phát triển.

Hà Nội quyết liệt thực hiện Đề án 06

TP Hà Nội đã hoàn thành triển khai 21/25 dịch vụ công thiết yếu theo Đề án 06 (đạt 84%). Hiện còn 4 dịch vụ công chưa hoàn thành.

Nam Định: 6 mục tiêu phát triển kinh tế số giai đoạn 2022 - 2025

Tỉnh Nam Định đã đề ra 6 mục tiêu cụ thể về phát triển kinh tế số như tỷ trọng kinh tế số đạt 20% GDP; tỷ trọng kinh tế số trong từng ngành, lĩnh vực đạt tối thiểu 10%...

Cao Bằng đẩy mạnh tuyên truyền về vai trò, vị trí của kinh tế tập thể, hợp tác xã

Kinh tế tập thể, hợp tác xã ở tỉnh Cao Bằng đã có nhiều sự phát triển, đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế thị trường.

Bình Phước cần 10.400 tỷ đồng để phát triển bền vững nguồn nước

Tỉnh Bình Phước đang cần nguồn vốn khoảng 10.400 tỷ đồng để nâng cấp và phát triển hệ thống thủy lợi, khai thác nguồn nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt.