Lọc cán bộ để khống chế tham nhũng đất đai

Cán bộ, công chức tham gia ban hành quyết định thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất, phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư phải giải trình thường xuyên về thu nhập, theo GS Đặng Hùng Võ.
- Trò chuyện với nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên - Môi trường, GS Đặng Hùng Võ,  người đề xuất lập một hội đồng định giá đất độc lập với cơ quan hành chính tại hội thảo mới đây về phổ biến kinh nghiệm trong quản lý đất đai.


Ông Võ cho rằng, trong quản lý đất đai có hai khu vực có nguy cơ tham nhũng cao. Đó là khâu đăng ký đất đai để xin cấp giấy chứng nhận về quyền sử dụng đất hoặc để thực hiện các quyền chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, thừa kế, tặng cho, thế chấp, góp vốn.

Nguyên Thứ trưởng Tài nguyên - Môi trường Đặng Hùng Võ. Ảnh: Lê Nhung

Kiểm soát quyền lực

Thưa ông, vì sao ông cho rằng việc lập ra một hội đồng định giá đất độc lập với cơ quan hành chính sẽ giảm thiểu tham nhũng trong lĩnh vực đất đai? Thành phần tham gia và cơ chế hoạt động của hội đồng nên theo cách nào để đạt hiệu quả?

- Tham nhũng chỉ có thể phát sinh trong môi trường mà một bên có quyền lực nhưng quyền lực đó không bị kiểm soát, có thể thực hiện tùy tiện, thực hiện trong một môi trường thiếu minh bạch.

Chúng ta cần tạo ra một cơ chế kiểm soát quyền giải quyết công việc của bộ máy hành chính thông qua cơ chế hội đồng hoặc tham vấn cộng đồng người sử dụng đất.

Trong các khâu quy hoạch, giới thiệu và thỏa thuận địa điểm đầu tư, thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất, định giá đất cho bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và tính tiền sử dụng đất hoặc tiền thuê đất, việc định giá đất đòi hỏi chuyên môn sâu.

Do vậy chúng ta cần tới một hội đồng chuyên môn sâu, hoạt động độc lập. Hội đồng định giá này phải có các thành viên là những chuyên gia định giá có trình độ cao, có đạo đức, uy tín nghề nghiệp.

Chúng ta không thể sử dụng cơ chế tham vấn cộng đồng để giám sát các quyết định đòi hỏi chuyên môn sâu vì cộng đồng cũng không thể biết được thế nào là thực đúng. Mặt khác, giá đất là một yếu tố gắn với thị trường, đồng thời cũng chính là "phần hồn" của tham nhũng. Vì vậy, hội đồng định giá phải có quyết định độc lập với bộ máy hành chính mới có thể khống chế được nguy cơ tham nhũng.

Ở các khâu khác như quy hoạch, giới thiệu địa điểm đầu tư, theo ông, liệu có nên lập hội đồng đánh giá độc lập?

- Trên nguyên tắc, phần việc nào đòi hỏi chuyên môn sâu thì cần tới cơ chế hội đồng độc lập, phần việc nào dễ dàng nhìn rõ mọi việc thì dùng tới cơ chế tham vấn cộng đồng để người dân giám sát.

Trong công tác quy hoạch sử dụng đất, có phần việc đòi hỏi chuyên môn rất sâu, ví dụ như phân tích địa kinh tế để phân vùng và đánh giá tác động. Bên cạnh đó lại có phần việc gắn với quyền lợi của từng người sử dụng đất cũng như của cả cộng đồng. Vì vậy, khi xây dựng và thẩm định quy hoạch, chúng ta cần tới cả cơ chế hội đồng chuyên môn sâu và cả cơ chế tham vấn cộng đồng.

Khi quy hoạch đã được xét duyệt, việc giới thiệu địa điểm đầu tư không đòi hỏi đến chuyên môn sâu nữa. Vậy khâu này cần vận dụng chủ yếu là cơ chế tham vấn cộng đồng trong môi trường minh bạch thông tin về dự án đầu tư và nhà đầu tư.

Giải trình thu nhập

Người dân vẫn chưa hài lòng về việc một bộ phận cán bộ công chức nhận quà biếu để giúp các doanh nghiệp trong quá trình giao đất, thuê đất. Theo ông, có thể giải quyết tình trạng này như thế nào?

- Chúng ta đã biết phương trình tham nhũng tỷ lệ thuận với độc quyền và cửa quyền, tỷ lệ nghịch với trách nhiệm giải trình và độ minh bạch.

Để khắc phục tình trạng cán bộ, công chức có quyền quản lý nhận quà biếu của doanh nghiệp đi xin đất, chúng ta có thể sử dụng các giải pháp như đổi mới cơ chế cơ quan hành chính quyết định thu hồi đất và giao đất cho nhà đầu tư đã được chỉ định theo hướng thu hồi đất ngay từ khi có quy hoạch mà chưa xuất hiện nhà đầu tư rồi sau đó tiến hành đấu giá đất hoặc đấu thầu dự án có sử dụng đất.

Công khai, minh bạch toàn bộ quá trình từ khi nhà đầu tư tới địa phương, nội dung dự án đầu tư, nhu cầu sử dụng đất, thủ tục thu hồi đất, giao đất, phường án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và cả quá trình dự án triển khai, cộng đồng người dân tham gia giám sát quá trình này.

Các vị cán bộ, công chức tham gia vào quá trình ban hành quyết định thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất, phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư, giải quyết khiếu nại của người bị thiệt hại phải có trách nhiệm giải trình thường xuyên về thu nhập, các chi tiêu lớn, phong cách sống, các quyết định đã ký v.v...

Theo ông, có hay không hiện tượng các nhóm lợi ích tác động đến các khâu trong quy trình sử dụng đất đai như quy hoạch, giao đất... Khắc phục hiện tượng này thế nào?

- Nếu nói rằng mọi khâu quy hoạch và thực hiện quy hoạch thông qua các quyết định thu hồi đất, giao đất đều có nhóm lợi ích nào đó đứng sau thì chắc không phải, nhưng nói hoàn toàn không có nhóm lợi ích nào đứng sau ở tất cả mọi nơi thì lại không đúng.

Có nhiều nơi tham nhũng không xảy ra mặc dù cũng đủ điều kiện. Cũng có những nơi, tham nhũng chỉ ở dạng lẻ tẻ.

Tôi cho rằng cũng có nơi có một nhóm nào đó hẹn được nhau chung quyền lợi để chi phối từ khâu quy hoạch tới mọi khâu thực hiện quy hoạch. Nếu có, thì đây gọi là tham nhũng có tổ chức, ngăn ngừa rất khó khăn.

Trong trường hợp này, ngoài những biện pháp giảm nguy cơ tham nhũng bằng cách giảm độc quyền, cửa quyền của người có thẩm quyền thông qua cơ chế giám sát và tăng trách nhiệm giải trình và độ minh bạch, chúng ta cần giải quyết vấn đề cơ bản là tổ chức và cán bộ phải được chọn lọc kỹ.

Ông có đề xuất giải pháp gì để giảm thiểu tham nhũng trong quản lý và sử dụng đất đai thời gian sắp tới?

- Tôi cho rằng phòng chống tham nhũng trong quản lý đất đai phải là một trong các tiêu chí chính trong xây dựng Luật đất đai hiện nay.

Luật đất đai mới cần được xây dựng trên nguyên tắc của một hệ thống quản trị tốt. Đó là mức độ công khai, minh bạch cao nhất. Người quản lý thực hiện trách nhiệm giải trình cao nhất.

Rồi quá trình quản lý phải có sự tham gia cao nhất của cộng động người sử dụng đất, người dân.

Lê Nhung


tin nổi bật

Cách đón xe trung chuyển miễn phí từ bến xe Miền Đông mới về tận nhà

Để được vận chuyển miễn phí từ bến xe Miền Đông mới về tận nhà, hành khách có thể lựa chọn nhiều cách để đăng ký tiếp cận dịch vụ.

Hàng trăm khối đá đổ xuống Quốc lộ 8A, đường lên cửa khẩu Cầu Treo ách tắc

Sáng nay (6/12), những tảng đá lớn tiếp tục sạt lở, chắn ngang Quốc lộ 8A, đường lên cửa khẩu Cầu Treo vẫn đang bị ách tắc.

11 căn nhà rơi xuống sông trong vụ sạt lở nghiêm trọng ở Vĩnh Long

Vụ sạt lở ở Vĩnh Long khiến hơn 11 căn nhà bị “hà bá” nhấn chìm xuống sông, người dân phải bỏ chạy thoát thân.

TP.HCM: 2 thanh niên tông xe container tử vong tại chỗ nghi do đuổi đánh nhau

Sáng 6/12, Công an TP.Thủ Đức, TP.HCM vẫn đang phối hợp cùng các đơn vị liên quan, điều tra làm rõ nguyên nhân vụ tai nạn giữa một xe máy và container khiến 2 thanh niên tử vong xảy ra trên địa bàn.

Kỷ luật một trưởng phòng ở Thanh Hóa vì có con riêng

Ông Phạm Văn Ấn, Trưởng phòng TN-MT huyện Bá Thước (Thanh Hóa) có quan hệ nam nữ bất chính và có hai người con riêng.

HLV Park Hang Seo nhận Huân chương Heungin vì đóng góp cho quan hệ Việt-Hàn

Huấn luyện viên Park Hang Seo đã nhận Huân chương Heungin vì sự nghiệp ngoại giao, có những đóng góp to lớn vào thúc đẩy quan hệ hữu nghị Việt Nam - Hàn Quốc.

Cần chính sách hỗ trợ người lao động mất việc làm

Không chỉ cần chính sách cụ thể hỗ trợ người lao động bị giảm thời gian làm việc, không có việc mà cần thêm những trợ lực đối với doanh nghiệp để họ giữ chân lao động, hy vọng một hai quý tới đơn hàng quay trở lại.

Dự báo thời tiết 6/12: Miền Bắc chuyển rét khô, Trung Bộ mưa lớn liên tiếp

Dự báo thời tiết ngày 6/12, miền Bắc và Bắc Trung Bộ tiếp tục rét đậm, có nơi rét hại, nhưng đến trưa chiều hửng nắng, trời chuyển trạng thái rét khô. Trung và Nam Trung Bộ đang trong những ngày mưa dồn dập kéo dài.

Những khoảnh khắc 'tự hào một dải biên cương'

"Giao lưu hữu nghị quốc phòng biên giới Việt Nam - Lào" và "Vui ngày hội té nước Khmer Nam Bộ" là các tác phẩm đoạt giải vàng tại Cuộc thi và Triển lãm ảnh nghệ thuật “Tự hào một dải biên cương” 2022.

Toàn văn Tuyên bố chung Việt Nam - Hàn Quốc về quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện

VietNamNet trân trọng giới thiệu toàn văn Tuyên bố chung Việt Nam - Hàn Quốc về quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện.

Chủ tịch nước và Tổng thống Hàn Quốc chứng kiến lễ ký 9 văn kiện hợp tác

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc và Tổng thống Hàn Quốc Yoon Seok Yeol đã chứng kiến lễ ký 9 văn kiện hợp tác giữa bộ, ngành hai nước. Trong đó có bản ghi nhớ hợp tác công nghệ thông tin và truyền thông.

Hai vợ chồng tử vong trên đường đi làm về

Tối 5/12, Công an huyện Núi Thành (tỉnh Quảng Nam) xác nhận, trên địa bàn vừa xảy ra vụ tai nạn khiến hai vợ chồng tử vong.

Cấm đường lên Cửa khẩu Cầu Treo do sạt lở

Mưa lớn kéo dài khiến hàng trăm khối đất đá sạt lở, chắn ngang QL 8A. Do đó, đường lên Cửa khẩu Cầu Treo bị tê liệt hoàn toàn.

20 túi bột trắng nghi ma tuý trôi dạt vào bờ biển Quảng Ngãi

Ngày 5/12, Đồn biên phòng Sa Huỳnh (Bộ đội biên phòng tỉnh Quảng Ngãi) xác nhận, vừa thu giữ khoảng 20kg chất tinh thể màu trắng nghi ma tuý trôi dạt vào bờ biển địa phương.

Ông Phạm Văn Tuấn giữ chức Giám đốc Sở TT&TT Hải Phòng

Ông Phạm Văn Tuấn vừa được bổ nhiệm làm Giám đốc Sở TT&TT Hải Phòng. Trước đó, ông giữ chức Giám đốc Đài Phát thanh và Truyền hình thành phố này.