Trong bối cảnh xung đột hiện đại đòi hỏi phương tiện cơ động cao, bảo vệ vừa đủ và dễ dàng triển khai nhanh, xe bọc thép chiến thuật VAMTAC của Tây Ban Nha nổi lên như một lựa chọn thực tế và hiệu quả. 

Mới đây, Bộ trưởng Quốc phòng Tây Ban Nha Margarita Robles đã xác nhận sẽ cung cấp 100 xe bọc thép VAMTAC cho Lực lượng Biên phòng Ukraine kèm theo đạn pháo 155 mm, với lô hàng đầu tiên dự kiến bắt đầu từ tháng 5/2026. 

Đây không chỉ là gói viện trợ quân sự mà còn phản ánh giá trị thực tiễn của nền tảng xe bọc thép đa năng này trong môi trường tác chiến/tranh cường độ cao.

xe bọc thép VAMTAC 2.jpg
Tây Ban Nha cung cấp cho Ukraine 100 xe bọc thép VAMTAC và đạn pháo. Ảnh: ukrinform.net

Xe bọc thép VAMTAC (Vehículo de Alta Movilidad Táctico) là sản phẩm của công ty UROVESA (Tây Ban Nha), được thiết kế từ cuối những năm 1990 với mục tiêu thay thế hoặc bổ sung cho các xe hạng nhẹ, lấy cảm hứng rõ nét từ mẫu HMMWV - High Mobility Multipurpose Wheeled Vehicle (Humvee) của Mỹ nhưng được tối ưu hóa theo nhu cầu châu Âu. 

Xe thuộc loại 4x4 đa năng, có thể sử dụng cho vận chuyển binh sĩ, tuần tra biên giới, cứu thương, chỉ huy, mang vũ khí hỗ trợ hoặc làm nền tảng cho hệ thống tên lửa chống tăng/chống máy bay. 

Phiên bản được viện trợ cho Ukraine chủ yếu thuộc dòng S3 hoặc ST5 bọc thép nhẹ, phù hợp với vai trò biên phòng cần tính linh hoạt cao và khả năng cơ động nhanh trên địa hình đa dạng.

Về kích thước và trọng lượng, xe bọc thép VAMTAC có chiều dài khoảng 4,845 mét, rộng 2,175 mét, cao 1,9 mét (các con số có thể thay đổi nhẹ tùy cấu hình). 

Trọng lượng không tải (curb weight) dao động từ 3.000 đến 3.500 kg, trọng lượng tổng (gross vehicle weight) có thể lên đến khoảng 5,3 tấn ở phiên bản tiêu chuẩn. 

Sức chở/tải trọng (payload) đạt 1.500 - 2.500 kg tùy biến thể, cho phép vận chuyển 1 lái + 3-4 binh sĩ kèm theo trang bị hoặc kéo rơ-moóc nhẹ. 

Những con số này giúp xe bọc thép VAMTAC giữ được sự nhẹ nhàng, dễ vận chuyển bằng máy bay vận tải (như C-130 hoặc tương đương) và duy trì tính cơ động cao so với các xe bọc thép nặng hơn.

xe bọc thép VAMTAC 1.jpg
Tổng thống Volodymyr Zelensky và Bộ trưởng Quốc phòng Tây Ban Nha Margarita Robles gặp mặt tại Kyiv ngày 22/4/2026. Ảnh: Văn phòng Tổng thống/kyivindependent.com

Hệ thống động lực là điểm mạnh nổi bật của xe bọc thép VAMTAC. Xe sử dụng động cơ diesel Steyr 6 xi-lanh tăng áp, công suất từ 166 HP (phiên bản I3) đến 188 HP (S3) và có thể lên đến 245 HP ở một số biến thể ST5 mới hơn. 

Hộp số tự động 5-6 cấp kết hợp hệ dẫn động 4x4 toàn thời gian với khóa vi sai 100% giúp xe vượt địa hình khó khăn. 

Tốc độ tối đa trên đường nhựa đạt khoảng 135 km/h, tầm hoạt động vượt 600 km với bình nhiên liệu 110 lít. 

Hệ thống treo độc lập dạng double wishbone (hệ thống treo tay đòn kép là hệ thống treo độc lập sử dụng hai tay đòn hình chữ A hoặc V trên và dưới để định vị bánh xe) với lò xo cuộn mang lại khả năng vượt dốc 70%, nghiêng ngang 50% và lội nước ở mức cơ bản (khoảng 750 mm tùy cấu hình). 

Những thông số này cho thấy xe bọc thép VAMTAC được tối ưu cho cả đường trường và off-road, rất phù hợp với địa hình Ukraine có đồng bằng, rừng và khu vực biên giới phức tạp.

Về bảo vệ, các phiên bản bọc thép (armored variant) như S3 hay ST5 được trang bị lớp giáp modular theo tiêu chuẩn STANAG 4569 Level 1-3 (tùy mức độ).

Xe bọc thép VAMTAC có khả năng chống đạn súng nhỏ (7,62 mm ở khoảng cách nhất định), mảnh đạn pháo và một phần chống mìn/IED dưới gầm nhờ thiết kế khung chịu lực và ghế chống sốc. 

xe bọc thép VAMTAC.jpg
Ukraine sẽ nhận 100 xe bọc thép VAMTAC và đạn pháo 155mm từ Tây Ban Nha. Trong ảnh - xe bọc thép VAMTAC của quân đội Tây Ban Nha. Nguồn ảnh: Flickr.com/militarnyi.com

Khoang lái và cabin được gia cố, kính chống đạn, nhưng không phải là xe MRAP chuyên sâu nên trọng tâm vẫn là tính cơ động thay vì bảo vệ tối đa. 

Khoảng 25% xe trong biên chế Tây Ban Nha được trang bị gói giáp bổ sung, chứng tỏ tính linh hoạt trong việc nâng cấp theo nhu cầu chiến trường.

Tính đa năng là yếu tố then chốt khiến xe bọc thép VAMTAC được nhiều quốc gia lựa chọn. Xe có thể lắp đặt súng máy 7,62 mm hoặc 12,7 mm, súng phóng lựu 40 mm, tên lửa chống tăng TOW/MILAN, tên lửa phòng không Mistral, hoặc thậm chí làm xe cứu thương bọc thép. 

Hệ thống điện tử và giao tiếp hiện đại cho phép tích hợp radar, camera quan sát hoặc module vũ khí điều khiển từ xa ở các phiên bản nâng cấp. 

Thiết kế module với khoang sau linh hoạt giúp nhanh chóng chuyển đổi vai trò từ vận tải đến chiến đấu mà không cần thay đổi lớn.

So với các xe tương đương, xe bọc thép VAMTAC nổi bật ở sự cân bằng giữa trọng lượng nhẹ, chi phí hợp lý (ước tính khoảng 400.000 euro/chiếc tùy cấu hình) và độ tin cậy cao trong mọi điều kiện thời tiết từ -20°C đến +50°C. 

Tuy nhiên, mức bảo vệ không phải là cao nhất so với dòng MRAP chuyên dụng, nên trong môi trường có mật độ hỏa lực pháo binh và drone cao như Ukraine, xe sẽ phát huy tốt nhất khi kết hợp với chiến thuật di chuyển nhanh, tránh tiếp xúc trực tiếp và hỗ trợ từ không quân hoặc phòng không.

Việc Tây Ban Nha chuyển giao 100 xe bọc thép VAMTAC cho Ukraine thể hiện rõ giá trị thực tiễn của nền tảng này: một phương tiện nhẹ, linh hoạt, dễ bảo dưỡng và có khả năng thích ứng nhanh với nhu cầu biên phòng cũng như các đơn vị cơ động. 

Trong bối cảnh tác chiến/tranh hiện đại, nơi tốc độ triển khai và đa năng thường quan trọng hơn lớp giáp dày, xe bọc thép VAMTAC tiếp tục chứng minh là một “ngựa thồ” đáng tin cậy của quân đội Tây Ban Nha và các đối tác quốc tế.

(Theo Ukrinform, Cadena SER, Army Recognition, Army Technology và tài liệu kỹ thuật của UROVESA…)