Nhìn lại đề thi quốc gia 2015:

Thiếu công bằng cho thí sinh

Mặc dù kì thi THPT quốc gia 2015 đã qua đi và việc tuyển sinh đại học đã hoàn tất nhưng việc nhìn lại nó vẫn cần thiết để rút ra những bài học kinh nghiệm nhằm giúp cho các kì thi sau hoàn thiện hơn.

Sau nhiều năm thử nghiệm các cải cách khác nhau đối với việc thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh vào ĐH, năm nay Bộ GD-ĐT đã thực hiện hai thay đổi lớn. Thứ nhất, hai kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh ĐH được tổ chức gộp lại với nhau. Thứ hai, học sinh nộp hồ sơ xin học ĐH sau khi đã biết điểm thi.

Đã có nhiều phân tích về ưu nhược điểm của lần đổi mới này về nhiều khía cạnh khác nhau, cả về chủ trương lẫn cách thức thực hiện nhưng bài viết muốn bàn về một số vấn đề ở  phổ điểm thi, mà nguyên nhân có lẽ một phần vì bất cập trong cách thiết kế đề thi và đáp án. Những vấn đề này có thể gây ra một số bất tiện cho việc tuyển sinh cũng như sự thiếu công bằng cho thí sinh.

Các bất thường trong phân bố điểm

Nhìn vào phổ điểm do Bộ Giáo dục công bố, một điều rất dễ nhận ra là sự tăng bất thường của số thí sinh ở một số mức điểm ở hầu hết các môn thi. Điều này có thể thấy rõ ở các môn Vật lý, Hóa học, Sinh học, nhẹ hơn một chút ở các môn Lịch sử, Địa lý và phần nào ở môn Toán. Phổ điểm các môn ngoại ngữ khác tiếng Anh cũng rất bất thường, tuy nhiên các môn này có rất ít thí sinh nên tạm thời có thể bỏ qua. Môn học duy nhất không có sự bất thường này là tiếng Anh.

Các mức điểm có sự bất thường này không phân bố ngẫu nhiên. Ở các môn Vật lý, Hóa học, Sinh học thì đó là các mức 2,5; 3,5;… 7,5. Ở các môn Lịch sử, Địa lý hay phần nào môn Toán là các mức điểm chẵn hay lẻ 0,5.Riêng môn Toán còn có một sự bất thường khác ở vùng điểm cao (trên 7,5): số thí sinh giảm mạnh từ 7,5 xuống 7,75 rồi tăng dần đến 8,25, rồi lại giảm mạnh xuống 8,5 và tăng dần đến 9,sự biến động này khá lớn và thiếu hợp lý. Người đọc có thể kiểm chứng các đặc điểm đó trên hình sau (có thể xem phổ điểm đầy đủ ở [1] để thấy rõ hơn).

Khi số thí sinh rất lớn (đến hàng triệu) như kỳ thi này, một cách tự nhiên phân bố số lượng thí sinh sẽ tăng dần từ 0 điểm đến mức điểm nào đó (lý tưởng nhất là mức trung bình 5 điểm) rồi giảm dần đến10 điểm. Phổ điểm “tự nhiên” sẽ có dạng gần giống như phổ điểm môn Lịch sử (hình dưới bên phải) với điều kiện không có sự thăng giáng bất thường, hoặc giống như phổ điểm môn tiếng Anh (hình trên bên phải) với điều kiện đỉnh phổ tương ứng với 5 điểm thay vì 2,75. Việc đỉnh phổ lệch phải (như môn Toán) hoặc lệch trái (như môn tiếng Anh) cũng là phản ánh việc đề thi quá dễ hoặc quá khó so với số đông. Đây cũng là một đặc điểm cần lưu ý.

Thiếu công bằng cho thí sinh
Môn Vật lí
Thiếu công bằng cho thí sinh
Môn Tiếng Anh

 

Thiếu công bằng cho thí sinh
Môn Lịch sử
Thiếu công bằng cho thí sinh
Môn Toán

 

Những bất cập có thể nảy sinh

Sự bất thường của phổ điểm có thể làm nảy sinh một số vấn đề khi xét tuyển sinh ĐH (và ngay cả xét tốt nghiệp). Thứ nhất, khi điểm tuyển của một trường nào đó ngấp nghé các mức điểm bất thường, có thể nảy sinh sự bất tiện trong tuyển sinh, và có thể dẫn đến sự bất công cho thí sinh. Nếu trường lấy bằng với mức điểm đó, số thí sinh có thể vượt nhiều so với chỉ tiêu. Ngược lại, nếu trường lấy trên mức điểm đó, số thí sinh có thể thiếu nhiều so với chỉ tiêu.

Thứ hai, sự bất thường này có thể gây ra sự thiếu nhất quán khi xét các tổ hợp môn, nhất là khi có sự khác nhau lớn giữa các môn về hình dạng phổ điểm. Việc này có thể gây ra sự bất tiện trong tuyển sinh và bất công cho thí sinh. Chẳng hạn người ta đã từng tranh cãi về việc nên làm tròn từng môn hay làm tròn tổng điểm.

Thứ ba, sự bất thường ở môn Toán ở mức điểm trên 7,5 có thể gây ảnh hưởng đến việc xét tuyển vào các trường/ngành có điểm xét tuyển cao, đặc biệt là các trường/ngành lấy hệ số 2 ở môn Toán.Vì môn này có trong nhiều tổ hợp môn xét tuyển nhất nên mọi sự bất thườngnói chung sẽ gây ảnh hưởng lớn hơn các môn kia.

Tạm lý giải nguyên nhân của sự bất thường

Các bất thường này có thể được lý giải phần nào khi xem xét đề thi và đáp án các môn. Theo quy định của Bộ, điểm số tất cả các môn được làm tròn đến 0,25. Các môn Vật lý, Hóa học và Sinh học có 50 câu trắc nghiệm, như vậy mỗi câu là 0,2 điểm. Theo quy định của Bộ, điểm số 0,2 làm tròn lên 0,25, 0,8 làm tròn xuống 0,75, trong khi điểm số 0,4 và 0,6 làm tròn về cùng 0,5. Việc làm tròn thiếu nhất quán và thiên lệch này đã góp phần gây ra sự bất thường nói trên của phổ điểm.

Môn Toán tuy có biểu điểm được chia nhỏ đến 0,25 nhưng dường như một số bước 0,25 quá sát nhau về mặt logic. Điều này dẫn đến việc nhiều thí sinh nếu làm được 0,25 thì cũng làm nốt được phần 0,25 tiếp theo, thành ra số thí sinh được điểm chẵn hoặc lẻ 0,5 thường nhiều hơn. Lý giải này cũng có thể áp dụng cho môn Địa lý. Môn Lịch sử thì các mức điểm không nhất quán, câu thì 0,25, câu thì 0,5, câu thì 0,75. Những điều này có thể lý giải sự bất thường ở phổ điểm các môn này. Một khả năng có thể nữa là người chấm có xu hướng làm tròn lên các mức điểm chẵn hoặc lẻ 0,5. Rất tiếc chưa thấy nguyên nhân khả dĩ nào cho sự bất thường ở các mức điểm trên 7,5 ở môn Toán. Hy vọng Bộ sẽ có lý giải cho điều này.

Riêng đề thi môn tiếng Anh gồm 2 phần, phần 1 có điểm tối đa là 8 với 64 câu trắc nghiệm, như vậy mỗi câu là 0,125 điểm (một nửa của 0,25), còn phần 2 không rõ biểu điểm như thế nào, nhưng từ đề thi cũng có thể dự đoán là điểm được chia nhỏ đến 0,125 hoặc 0,25. Việc làm tròn đến 0,25 do vậy sẽ không làm lệch phân bố điểm, thể hiện ở việc phổ điểm môn này khá đều đặn và tự nhiên.

Một số đề xuất

Các môn Vật lý, Hóa học và Sinh học có thể thiết kế lại đề thi như môn tiếng Anh, tức là có 80 câu, mỗi câu 0,125 điểm, hoặc 40 câu, mỗi câu 0,25 điểm. Không biết Bộ Giáo dục có lý do nào đằng sau việc thiết kế đề thi với 50 câu ở các môn này không, nhưng chưa thấy lý do nào thực sự thuyết phục để thiết kế đề với 50 câu mà phải chấp nhận sự bất tiện nói trên. Trong trường hợp Bộ có lý do thuyết phục cho việc đó, thì một giải pháp khắc phục sự bất thường này là làm tròn điểm một cách nhất quán (hoặc tăng hoặc giảm), thay vì làm tròn thiếu nhất quán và thiên lệch về điểm 0,5 như hiện nay.

Về môn Toán và môn Địa lý, tôi nghĩ rằng nên thiết kế sao cho các mức điểm 0,25 có bước logic cách xa nhau hơn. Nếu không thể làm vậy, thì có lẽ không nên duy trì mức điểm 0,25 nữa. Môn Lịch sử cũng nên thiết kế sao cho các mức điểm tương đồng và nhất quán hơn. Vấn đề quá khó hay quá dễ của đề thi so với số đông cũng nên được xem xét một cách nghiêm túc để điều chỉnh.

Thụy Vũ

[1] http://vietnamnet.vn/vn/giao-duc/252572/cong-bo-du-lieu-thi-sinh-chi-tiet-den-0-25-diem.html

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
Báo cáo quốc gia UPR đề cập tổng thể việc bảo đảm quyền con người ở Việt Nam
Báo cáo quốc gia UPR đề cập tổng thể việc bảo đảm quyền con người ở Việt Nam
TuanVietNamicon06/12/2018  
Ngày 3/12, Bộ Ngoại giao đã tổ chức Hội thảo công bố Báo cáo quốc gia theo Cơ chế Rà soát định kỳ phổ quát (UPR) chu kỳ III của Hội đồng Nhân quyền LHQ.
Muốn tạo niềm tin xã hội, báo chí phải tạo niềm tin cho chính mình
Muốn tạo niềm tin xã hội, báo chí phải tạo niềm tin cho chính mình
Thông tin đa chiềuicon15/11/2018  
Chỉ số hài lòng của công chúng dành cho báo chí càng cao, thì chứng tỏ bản lĩnh chính trị, phẩm chất nghề nghiệp, trách nhiệm xã hội của nhà báo càng lớn.
Tứ giác kim cương do Mỹ dẫn đầu có ‘cầm cương’ được Trung Quốc?
Tứ giác kim cương do Mỹ dẫn đầu có ‘cầm cương’ được Trung Quốc?
Tiêu điểmicon14/11/2018  
Việc thúc đẩy hình thành tứ giác kim cương còn có ý nghĩa đặc biệt trong chiến lược an ninh quốc gia của Mỹ.    
Mỹ không thể đối phó Trung Quốc theo kiểu thời chiến tranh lạnh
Mỹ không thể đối phó Trung Quốc theo kiểu thời chiến tranh lạnh
Tiêu điểmicon13/11/2018  
Sự ra đời của Chiến lược Ấn - Thái thực chất là một nước cờ để kiểm soát, đối kháng một Trung Quốc trỗi dậy thiếu hòa khí?
Một vấn đề cấp bách hà cớ gì phải lẩn tránh?
Một vấn đề cấp bách hà cớ gì phải lẩn tránh?
Thông tin đa chiềuicon12/11/2018  
Việc phản ứng với những cái tên không vừa ý, như với Hiệp hội Nhà vệ sinh Việt Nam, phần nào phản ánh tâm lý phòng vệ vô thức của một số người.
“Nỗi khổ trẻ con, nỗi nhục người lớn”
“Nỗi khổ trẻ con, nỗi nhục người lớn”
Thông tin đa chiềuicon11/11/2018  
Cũng không phải vô lý khi một bài báo mới đây đã miêu tả tình trạng thiếu nhà vệ sinh như một “nỗi khổ trẻ con, nỗi nhục người lớn”.
Quyền chính đáng của Hiệp hội Nhà vệ sinh
Quyền chính đáng của Hiệp hội Nhà vệ sinh
Thông tin đa chiềuicon10/11/2018  
Ở Việt Nam, ước tính vẫn còn khoảng 20 triệu người chưa tiếp cận với điều kiện vệ sinh hợp chuẩn.
Sau bầu cử giữa kỳ, nước Mỹ dưới thời Trump vẫn khó lường
Sau bầu cử giữa kỳ, nước Mỹ dưới thời Trump vẫn khó lường
Tiêu điểmicon09/11/2018  
Với thắng lợi tại Hạ viện, liệu đảng Dân chủ có cứu vãn di sản của Chính quyền Obama và thúc đẩy các ưu tiên truyền thống hay không?
Bầu cử giữa kỳ: ‘Khúc cua’ mới của lịch sử nước Mỹ
Bầu cử giữa kỳ: ‘Khúc cua’ mới của lịch sử nước Mỹ
Tiêu điểmicon08/11/2018  
Việc đảng Dân chủ nắm thế đa số tại Hạ viện làm bức tranh chính trị Mỹ “cân bằng” hơn, nhưng có giúp nước Mỹ hiệu quả hơn, mạnh hơn?
Mất Hạ viện, Tổng thống Trump sẽ xoay xở thế nào?
Mất Hạ viện, Tổng thống Trump sẽ xoay xở thế nào?
Tiêu điểmicon08/11/2018  
Sau hai năm nhận được ủng hộ của đa số ở lưỡng viện, giờ mất Hạ viện Tổng thống Donald Trump sẽ xoay xở thế nào?
Không nắm được tinh thần ấy, nguy cơ sẽ là kêu gọi suông
Không nắm được tinh thần ấy, nguy cơ sẽ là kêu gọi suông
Tiêu điểmicon12/11/2018  
Cho phép người lao động được thành lập tổ chức công đoàn, song song với tổ chức công đoàn đã có hiện nay  là một điều rất mới mẻ.
Nhiều gia đình văn hóa thế, sao lại nói ‘xuống cấp’?
Nhiều gia đình văn hóa thế, sao lại nói ‘xuống cấp’?
Blogicon07/11/2018  
Có vẻ như con số đẹp đẽ trên lại phản ánh không đồng nhất với những cảm nhận về đạo đức, văn hóa xã hội hiện nay.    
CPTPP đã ở trong tầm tay
CPTPP đã ở trong tầm tay
Tiêu điểmicon06/11/2018  
Phiên thảo luận của Quốc hội về việc phê chuẩn Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ Xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) sáng 5/11 đã trở nên nhẹ nhàng rất nhiều khi bàn về những điều khoản chưa từng có tiền lệ.
Cảnh báo những kẻ lươn lẹo, “sống giả” chui vào vị trí lãnh đạo
Cảnh báo những kẻ lươn lẹo, “sống giả” chui vào vị trí lãnh đạo
Tiêu điểmicon06/11/2018  
Một trong những biểu hiện tinh vi nhất của những kẻ cơ hội chính trị như “con lươn, con chạch” là thái độ “sống giả”.
Ông Vũ Tiến Lộc: CPTPP cũng gây lo lắng khôn nguôi
Ông Vũ Tiến Lộc: CPTPP cũng gây lo lắng khôn nguôi
TuanVietNamicon05/11/2018  
CPTPP sẽ mang lại cơ hội tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp, có thêm việc làm, nâng cao đời sống của nhân dân, nhưng cũng tạo ra nhiều rủi ro gây lo lắng khôn nguôi.
Nói chuyện đạo đức, nhớ người thủ trưởng ‘nổi tiếng’ của tôi
Nói chuyện đạo đức, nhớ người thủ trưởng ‘nổi tiếng’ của tôi
Tiêu điểmicon05/11/2018  
Ngẫm cho cùng, lời giải cho nan đề “đạo đức xuống cấp” trước hết đặt lên vai những người gánh trách nhiệm, nghĩa vụ nêu gương.
Có thành cường quốc, đạo đức vẫn xuống cấp nếu…
Có thành cường quốc, đạo đức vẫn xuống cấp nếu…
Blogicon03/11/2018  
Khi lời nói, sách vở, và thực tế cuộc sống khớp nhau hài hòa như thế thì người dân có lòng tin, coi trọng sách vở, và ý thức giữ gìn văn minh kỷ luật xã hội sinh ra một cách tự nhiên thành nền tảng đạo đức.    
Vinasun kiện Grab: Bước phát triển của nền kinh tế thị trường
Vinasun kiện Grab: Bước phát triển của nền kinh tế thị trường
Thông tin đa chiềuicon03/11/2018  
Với các diễn biến cho đến thời điểm này có thể nói vụ kiện Vinasun và Grab là một vụ kiện thú vị. Nó thể hiện một bước phát triển của nền kinh tế thị trường.    
Thưa đại biểu, có thật ‘văn hóa xuống cấp’?
Thưa đại biểu, có thật ‘văn hóa xuống cấp’?
Thông tin đa chiềuicon02/11/2018  
Trong 30 năm Đổi mới, văn hóa Việt Nam thực ra có rất nhiều thành tựu đáng khen, mà có lẽ những người làm trong ngành văn hóa có thể thay tôi liệt kê.    
Bàn thêm về tư duy và hành động thời Cách mạng 4.0
Bàn thêm về tư duy và hành động thời Cách mạng 4.0
Tiêu điểmicon31/10/2018  
Quản lý phải tôn trọng nguyên tắc: tất cả vì sự phát triển. Quản lý để phát triển, theo kịp sự phát triển và thúc đẩy quá trình phát triển tốt hơn, chứ không phải kìm hãm sự phát triển.
 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN