Đi xe SUV, bán tải ở Hà Nội: Bóp nghẹt đô thị, thiếu an toàn cho cộng đồng

Đã đến lúc, Hà Nội cần một chiến dịch nghiêm túc để thay đổi thói quen sử dụng xe ô tô cỡ lớn như dòng SUV, bán tải để chống ùn tắc và tăng an toàn cho người dân.

LTS: Câu chuyện ùn tắc giao thông lâu nay là vấn đề thời sự ở các đô thị lớn như Hà Nội hay Tp Hồ Chí Minh. Đã có nhiều nguyên nhân, giải pháp được đưa ra, thậm chí là cả những tranh cãi về mặt chính sách như cấm xe máy, thu phí ô tô vào nội đô. Ở góc nhìn của một chuyên gia thiết kế không gian sống, vui chơi cho trẻ em, anh Nguyễn Tiêu Quốc Đạt đã đưa ra quan điểm về sự không thân thiện trong đô thị của dòng xe SUV, bán tải vốn có doanh số bán cao thời gian gần đây.

Anh Đạt cho rằng đã đến lúc cần có một chiến dịch cụ thể nhằm hạn chế xe SUV, bán tải hoạt động trong đô thị.

Xe SUV đang bóp nghẹt các đô thị, thiếu an toàn cho cộng đồng

Sự thay đổi rõ rệt nhất trong đời sống nội đô Hà Nội trong thời Covid-19 chính là sự tăng trưởng của người chạy bộ, đạp xe tại những nơi có không gian xanh, mặt nước. Bằng mắt của mình, tôi thấy số lượng trẻ em đạp xe và đi bộ cùng bố mẹ cũng tăng lên mỗi khi đi làm trong các khung giờ sáng chiều quanh khu vực Hồ Tây.

Tương phản với đó là khu vực hai con rồng gốm sứ luôn là nút cổ chai bởi 3-4 xe ô tô đỗ uống cà phê. Nghĩa là chỉ khoảng 4 người thu nhập khá và cao đi giải trí có thể cản trở cả một luồng giao thông vận động của hàng chục và hàng trăm người khác trên một lần uống/buôn chuyện/hóng gió.

Trong các loại xe 4 bánh nội đô, SUV là dòng xe gây phản cảm nhất về độ choán giao thông và đa phần thời gian sử dụng của nó chở một người lái. Mỗi khi lưu thông trên đường và dừng đỗ ở bất kỳ đâu, 1 chiếc xe SUV có chiếm hữu không gian công cộng lớn hơn các dòng xe 4 bánh khác. 

Con đường nhỏ quanh hồ Tây (Hà Nội) trở nên chật chội khi xuất hiện những chiếc SUV lớn. Ảnh: Nguyễn Tiêu Quốc Đạt.

Không chỉ ở Việt Nam, doanh số SUV tăng nhanh và trở thành xu hướng lựa chọn tại thị trường châu Âu và nó thực sự là một thách thức với chính quyền đô thị. Dòng xe này được quảng bá thể hiện sự nam tính, bệ vệ, vượt trên mọi địa hình, che chở cả cả gia đình nhưng là gánh nặng về không giao thông, an toàn giao thông lẫn môi trường đô thị. 

Tại Mỹ, SUV là một chủ đề gây tranh cãi. Ví dụ như độ an toàn của xe, có lợi cho người ngồi trong (khung cứng, vị trí ngồi cao) nhưng lại có hại cho phương tiện khác đặc biệt là xe 2 bánh và người đi bộ, trẻ em do chiều cao đi cùng với điểm mù. Trọng lượng xe lớn hơn truyền nhiều lực hơn khi va chạm và vì khoảng sáng gầm cao khiến chúng dễ đâm vào đầu hoặc thân người hơn là chân. 

Năm 2019, một vụ tai nạn do xe SUV tại Berlin (Đức) đã thổi bùng sự giận dữ đến mức đã có người xuống đường biểu tình đòi cấm xe SUV đi trong nội đô. Stephan von Dassel, thị trưởng quận Berlin-Mitte, cho biết "những chiếc SUV giống như chiến xa" không thuộc về các thành phố. Oliver Krischer, phó lãnh đạo đảng Xanh trong quốc hội Đức, kêu gọi hạn chế kích thước đối với những chiếc 4x4 được phép vào các trung tâm đô thị. Ông nói với tờ báo Der Tagesspiegel: “Giải pháp tốt nhất sẽ là cho phép chính quyền địa phương đặt ra các giới hạn về kích thước xe được hoạt động như một bộ quy tắc chung.” 

Thậm chí tại Frankfurt đã có khoảng 15.000 đến 25.000 người đã tụ tập trong một tháng phản đối xe SUV tại sự kiện ra mắt Triển lãm Ô tô Frankfurt, các nhà hoạt động đã leo lên đỉnh những chiếc xe SUV, cầm biểu ngữ có nội dung “Klimakiller” (lũ giết môi trường).

Các hãng xe lâu nay đã rất nỗ lực để “tiêm” vào đầu khách hàng suy nghĩ rằng xe SUV là một phương tiện bảo đảm độ an toàn cao hơn các dòng xe khác. Đồng thời tiện nghi trên xe cũng ngày càng đáp ứng nhu cầu làm việc, giải trí của người dùng. Nhờ đó, theo thời gian, thị phần của xe SUV ngày càng gia tăng, nhất là ở châu Âu. Trước đại dịch Covid-19, tại châu Âu, doanh số bán xe SUV có mức tăng vọt từ 7% thị trường năm 2009 lên 36% năm 2018.

Tuy nhiên, thị phần xe SUV tăng được liên hệ tỷ lệ thuận với các vụ tai nạn giao thông gây tử vong cho người đi bộ. 

Tại Mỹ, theo IIHS (Hiệp hội An toàn Đường cao tốc), các vụ va chạm với người đi bộ liên quan đến xe SUV đã tăng 81% từ năm 2009 đến năm 2016. Một báo cáo của IIHS cho thấy số người đi bộ tử vong trong các vụ va chạm với ô tô đã tăng 30% từ năm 2013 đến năm 2017, trong đó những trường hợp liên quan đến xe SUV tăng 50%. 

Xu hướng không khuyến khích xe SUV ở đô thị tăng dần

Sự nguy hiểm của xe SUV chính là lý do khiến nhiều thành phố tại châu Âu và Mỹ tìm cách hạn chế loại xe này. Ở Massachusetts (Mỹ), thị trấn Marlborough cho phép tới 1/3 chỗ đỗ xe dành cho ô tô nhỏ. Việc phân bổ nhiều không gian hơn cho ô tô nhỏ có thể khuyến khích người lái xe chọn một phương tiện dễ đỗ hơn. Các thành phố thậm chí có thể yêu cầu tỷ lệ đậu xe nhỏ gọn cao hơn trong các dự án phát triển bất động sản.

Bên cạnh sự khuyến khích thay đổi lựa chọn của người dân, một cách tiếp cận khác có tác dụng tương tự: Tăng mức phạt và cưỡng chế đối với những người lái xe SUV, bán tải cồng kềnh gây cản trở vỉa hè, làn đường dành cho xe cộ hoặc các điểm đỗ xe.

Còn đối với các nhà quy hoạch đô thị, xu hướng thiết kế thành phố nhỏ hơn, an toàn hơn cũng là một cách xử lý vấn đề từ gốc. 

Khác với tư duy của thế kỷ 20, đường xá được làm to hơn cho việc thuận tiện ô tô, đã gây ra các phản ứng phụ: đường phá khu dân cư, đường to dễ phóng nhanh vượt ẩu, đường to làm người dân lười đi bộ do sang đường bất lợi, hoạt động cộng đồng bị suy giảm dẫn đến sức khoẻ đô thị suy giảm... 

Ngày nay xu hướng thiết kế đô thị để trẻ em và người già thấy thuận tiện đi lại từ nhà đến trường, siêu thị là một con đường đúng đắn. Các con đường thu hẹp lại sẽ khiến người tiêu dùng cũng sẽ phải sử dụng xe 4 bánh loại nhỏ nhiều hơn. Vào năm 2016, Sở Cảnh sát Thành phố New York đã mua 200 chiếc xe Smart dùng để tuần tra và đã tạo được thiện cảm bất ngờ với người dân, họ cảm thấy chúng rất thích hợp và đáng yêu với đô thị, ai cũng muốn chụp ảnh “check in” cùng loại xe nhỏ nhắn này.

Nhưng để thuyết phục người tiêu dùng lựa chọn phương án khác ngoài SUV không thể chỉ ra mỗi mặt trái của nó (tai nạn, ô nhiễm) bởi có những mẫu sedan cũ còn tệ hơn. Quan trọng là đặt người dân vào mối quan hệ giữa bản thân với người xung quanh.

Phải làm cách nào để các chủ xe khi bước ra khỏi ô tô sẽ nhận thức được họ cũng là người đi bộ, người già và lũ trẻ con, thấy được sự nguy hiểm của những chiếc ô tô to lớn trên con đường nhỏ. Hoặc, họ sẽ cần đặt câu hỏi, có thật mình cần sử dụng hết công năng SUV thường xuyên không? Bởi theo phân tích từ các chuyên gia, 75% chủ sở hữu xe bán tải chỉ sử dụng khả năng kéo khỏe của xe một lần/ một năm hoặc hoàn toàn không sử dụng. Tương tự ở xe SUV, những không gian thừa thãi bên trong hầu như không được sử dụng hàng ngày trừ lễ tết, hội họp hoặc roadtrip hiếm hoi trong năm.

Cá nhân tôi có suy nghĩ, người dân Hà Nội cũng đang đối mặt với sự không thân thiện của xe SUV/bán tải khi mật độ dân số gia tăng, nhất là ở những khu vực trung tâm. Chúng ta cần một chiến dịch nghiêm túc để thay đổi thói quen sử dụng xe ô tô như là một trong các giải pháp chống ùn tắc, từ chế tài đến chính sách hỗ trợ khuyến khích các hãng xe ưu tiên dòng xe nhỏ cho các công dân sống nội đô.

Nguyễn Tiêu Quốc Đạt

Bạn có góc nhìn (hoặc có trải nghiệm) nào về vấn đề trên? Hãy chia sẻ bài viết về Ban Ô tô xe máy theo email: otoxemay@vietnamnet.vn. Các nội dung phù hợp sẽ được đăng tải. Xin cảm ơn!

tin nổi bật

Khó vay mua ôtô dịp cuối năm

Lãi suất tăng cao, cộng với việc ngân hàng siết room tín dụng khiến cho thị trường ôtô trả góp dịp cuối năm bớt sôi động.

Chuyến xuất khẩu ô tô đầu tiên đi Mỹ của Hyundai và kỷ lục bất ngờ

Vinfast xuất khẩu ô tô điện sang Mỹ gợi nhớ tới câu chuyện của Hyundai cách đây 36 năm. Năm 1986, hãng xe Hàn Quốc đã khẩu lô xe đầu tiên đi Mỹ, đánh dấu cột mốc quan trọng trong quá trình phát triển thần kỳ.

Trào lưu lách luật để “né” vé phạt đỗ xe lan truyền trên Tiktok

Trào lưu Tiktok này đang khiến các nhà chức trách “đau đầu” và lo ngại sẽ khiến nhiều chủ xe học theo mà không lường được những hậu quả nghiêm trọng phía sau.

Ford triệu hồi hơn 600 nghìn chiếc SUV do nguy cơ cháy nổ

Tổng cộng 634.000 chiếc SUV Escape và Bronco Sport đời 2020-2023 buộc phải triệu hồi trên toàn thế giới vì nguy cơ cháy nổ do bộ phận kim phun nhiên liệu trên xe bị nứt.

Ô tô nhập khẩu tăng đột biến, thị trường không thiếu xe Tết

Mới qua nửa tháng 11 nhưng lượng xe nhập khẩu về Việt Nam đã đạt 14.482 chiếc, nhiều hơn cả tháng 10 cộng lại. Điều này cho thấy các nhà nhập khẩu bắt đầu "tăng tốc" cho đợt cao điểm Tết Nguyên đán sắp tới.

Bóc băng dính che biển số của xe khác, người đàn ông bị cảnh sát bắt giữ

Nhìn thấy ô tô dán băng dính đen nhằm tránh phạt nguội, người đàn ông 58 tuổi quyết ra tay nghĩa hiệp nhưng lại phải đối mặt với cáo buộc phá hoại tài sản.

Mercedes-Benz triệu hồi gấp hàng loạt mẫu xe ăn khách tại Việt Nam

Gần 1.000 chiếc thuộc các mẫu xe nhập khẩu ăn khách tại Việt Nam như Mercedes-Benz C-Class, GLE và GLS đang buộc phải triệu hồi do các vấn dề khác nhau liên quan đến an toàn.

Lượng nước cần để dập tắt đám cháy ô tô điện nhiều gấp 24 lần xe xăng

Nhiều người thấy bất ngờ khi biết số lít nước dùng để dập tắt đám cháy một chiếc ô tô điện nhiều gấp hàng chục lần so với đám cháy của xe xăng.

Công an dùng biện pháp để không xử oan trường hợp che biển số ôtô

Hiện nay, một số người có hành vi che biển số xe ôtô dẫn đến sai thông tin. Vậy, nếu người này vi phạm giao thông, người khác có phải chịu phạt thay?

Honda Wave Alpha trúng biển ngũ quý 9 chốt giá sang tay 900 triệu đồng

Chiếc xe máy số Honda Wave Alpha 110 ở Hà Nội sau gần 1 tuần bấm trúng biển ngũ quý 9 đã bán lại với giá thấp hơn nhiều so với con số đồn đoán ban đầu.

Rolls-Royce mạ vàng của ông Trịnh Văn Quyết hạ giá khởi điểm lần 4 còn 9,126 tỷ đồng

Chiếc Rolls-Royce mạ vàng của ông Trịnh Văn Quyết sẽ tiếp tục được bán đấu giá lần thứ 4 với giá khởi điểm hạ xuống còn 9,126 tỷ đồng, tương đương mức giảm gần 1 tỷ đồng so với lần đầu.

Tesla đính chính về hệ thống lái tự động trong dòng xe điện

Tesla lên tiếng về hệ thống lái tự động trong dòng xe điện của mình sau vụ 2 người tử vong ở Trung Quốc.

Siêu xe triệu đô McLaren P1 chìm trong mưa lũ được bán giá siêu rẻ

Siêu xe McLaren P1 trị giá 1,3 triệu USD bị phá hủy trong cơn bão lan tại Mỹ đã được rao bán với mức giá khó tin.

Đấu giá lần thứ 3, Rolls-Royce mạ vàng của ông Trịnh Văn Quyết vẫn chưa tìm được chủ mới

Cũng như 2 lần đấu giá trước, buổi đấu giá lần thứ 3 siêu xe Rolls-Royce Ghost mạ vàng của ông Trịnh Văn Quyết lại bất thành do không có ai tham gia đấu giá.

Tranh cãi "nảy lửa" tình huống ô tô con không nhường xe tải nặng đang leo đèo

Chiếc xe tải chở hàng nặng đang leo đèo Đá Trắng (Hoà Bình) gặp ô tô 7 chỗ đi xuống, phía trước có một xe tải khác dừng đỗ chiếm hết một phần đường tạo nên tình huống hai xe đối đầu nhau không ai chịu nhường ai.