Điện thoại ‘không thể tin nổi’ và câu hỏi lớn

Nguyễn Khắc Giang Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách - VEPR

Dù khuyến khích người tiêu dùng ưu tiên hàng Việt là điều nên làm, nhưng chính các nhà sản xuất cũng cần phải chú tâm hơn đến thị trường nội địa.

Dù khuyến khích người tiêu dùng ưu tiên hàng Việt là điều nên làm, nhưng chính các nhà sản xuất cũng cần phải chú tâm hơn đến thị trường nội địa.

Cuộc tranh cãi nóng nhất trong những ngày nóng đỉnh điểm năm nay có lẽ là sự kiện ra mắt smartphone “thương hiệu Việt” của tập đoàn công nghệ Bkav.

“Thật không thể tin được! Không thể tin được! Không thể tưởng tượng nổi!”

Phát ngôn của ông Nguyễn Tử Quảng, Tổng giám đốc của Bkav, về chiếc điện thoại Bphone của hãng phút chốc trở thành hiện tượng trên mạng xã hội. Nó cũng là thanh gươm chia dư luận ra làm hai: một phía ủng hộ Bkav, cho rằng cần phải tự hào và ủng hộ cho những sản phẩm như vậy. Phía còn lại cho rằng tuyên bố của Bkav là “nổ”, sản phẩm chưa có tầm vóc và không xứng đáng đại diện cho trí tuệ Việt.

Cuộc tranh cãi này có lẽ sẽ khó có hồi kết. Và trong bài báo này, người viết cũng không đi vào câu chuyện một sản phẩm, vì dù như thế nào, số phận của nó vẫn do thị trường quyết định.

Nhưng nó đưa chúng ta đến một câu hỏi lớn hơn về vai trò của “lòng yêu nước” trong việc tiêu dùng các sản phẩm nội địa, đặc biệt là ở một thời đại mà bất cứ cái gì cũng có thể “xách tay” hoặc nhập từ nước ngoài về.

{keywords}

Buổi ra mắt điện thoại "không thể tin nổi" của ông chủ Nguyễn Tử Quảng. Ảnh: VnExpress

Doanh nghiệp quên khách nội?

Theo quan điểm tác giả, vấn đề "tự hào dân tộc" đặt trong bối cảnh toàn cầu hoá, sẽ mang tính hai chiều. Một mặt nó giúp thúc đẩy sự đoàn kết của quốc gia khi hội nhập, nhưng mặt khác, nó dễ dẫn tới việc bảo thủ, không chịu tiến bộ. Bởi trong kỷ nguyên mà thế giới trở thành một sân chơi chung, việc so sánh chất lượng giữa các sản phẩm là hết sức rõ rệt và dễ dàng. Chỉ bằng một vài click chuột, sẽ có hàng triệu website cung cấp cho bạn đầy đủ thông tin về sản phẩm tương tự nhau.

Người ta có thể thuyết phục khách hàng mua vì lòng yêu nước được một vài lần, nhưng không thể lúc nào cũng vậy nếu chất lượng hàng hoá quá chênh lệch so với các sản phẩm bên ngoài.

Vì thế, kêu gọi tinh thần dân tộc trong việc tiêu dùng hàng hoá trong nước chỉ hợp lý, nếu chất lượng hàng nội có thể cạnh tranh được với hàng ngoại.

Chúng ta hay nhắc đến trường hợp người Nhật thích dùng sản phẩm nội địa. Thế nhưng, họ chỉ dùng hàng nội bởi chất lượng còn tốt hơn hàng dành cho xuất khẩu. Không phải ngẫu nhiên mà người Việt lại chuộng các mặt hàng công nghệ “xách tay” từ Nhật về, dù hướng dẫn sử dụng không ai hiểu gì.

Ở Việt Nam, có một nghịch lý là phần lớn những sản phẩm có chất lượng chúng ta đều muốn dành cho xuất khẩu. Phải đến khi ra nước ngoài sống một thời gian, tôi mới được ăn fillet cá ba sa mua tại siêu thị ở Châu Âu. Không kể đến những mặt hàng gia công, nhiều sản phẩm chất lượng ở trong nước chỉ có thể mua được ở nước ngoài. Với những người tiêu dùng nội địa, đó có thể coi là một sự thiếu tôn trọng.

Chính vì vậy, dù khuyến khích người tiêu dùng ưu tiên hàng Việt là điều nên làm, nhưng chính các nhà sản xuất cũng cần phải chú tâm hơn đến thị trường nội địa. Trong nền kinh tế thị trường, điều quan trọng nhất vẫn là “thuận mua vừa bán”. Phát triển kinh doanh một cách bền vững cần chất lượng hơn là tình cảm. Vì thế, tôi cho rằng việc nhiều doanh nghiệp gần đây, như Bkav, tập trung phát triển thị trường trong nước nên được hoan nghênh và khuyến khích.

Cái nhìn cảm thông hơn

Nói đi cũng phải nói lại, câu chuyện Bphone bị “ném đá” cũng bộc lộ những cản lực trong việc phát triển hàng Việt Nam chất lượng cao. Có hẳn một website để nhạo báng Bkav, vài bài nhạc chế, hàng chục tấm ảnh tạo hiệu ứng viral (lan truyền) trên mạng xã hội, hay thậm chỉ là có người giả vờ đăng ký rồi huỷ đơn đặt hàng Bphone để mua vui. Nhiều hành động chỉ để vui thật, nhưng có những hành động trực tiếp gây thiệt hại đến cho doanh nghiệp.

Tôi không phản đối việc phê phán và châm biếm, bởi đó là một phần của quyền tự do thể hiện, một trong những quyền cơ bản nhất của con người. Phê phán cũng thức tỉnh người trong cuộc rất nhanh, tạo cho họ cơ hội sửa chữa và cải thiện sản phẩm.

Tuy nhiên, những sự phê phán nào thiếu logic, vô căn cứ, và không mang tính xây dựng thì sẽ có hại nhiều hơn là lợi. Và cái hại này về dài hạn sẽ tác động chính chúng ta, chứ không chỉ cho doanh nghiệp, khi sản phẩm trong nước mãi mãi bị chìm dưới bóng hàng ngoại.

Các sản phẩm mới ra đời có thể chất lượng còn kém, cũng như một cửa hàng mới khai trương có thể dịch vụ không tốt.  Nhưng không có sự vĩ đại nào mà không có sự khởi đầu. Người ta thường hay nhắc đến nước Nhật với các sản phẩm có chất lượng tuyệt hảo, nhưng không nhiều người để ý rằng thương hiệu “Made in Japan” từng đồng nghĩa với cấp thấp, kém chất lượng hồi những năm 1950.

Khi đó, nước Nhật mới trải qua Chiến tranh Thế giới thứ 2, các doanh nghiệp phải học “copy” công nghệ phương Tây để sản xuất. Chất lượng hàng hoá làm ra rất kém. Một vở hài kịch trên truyền hình Mỹ lúc đó kể về ngày làm việc tồi tệ nhất trong đời của một anh nhân viên văn phòng tại New York. Quá chán nản, anh này rút súng tự vẫn khi trở về nhà. Nhưng súng không nổ bởi nó “made in Japan”.

Chỉ sau đó vài thập kỷ, không một ai cười trước công nghệ của người Nhật. Hàng hoá Nhật trở thành biểu tượng toàn cầu về chất lượng, thậm chí đánh bại cả người Mỹ ngay trên sân khách. Bí quyết thành công của họ, không có gì khác ngoài phương châm “Cải tiến liên tục” (Kaizen), nguyên tắc kinh doanh khởi đầu từ tập đoàn Toyota.

Chúng ta không thể kỳ vọng sẽ có những sản phẩm số một thế giới mang thương hiệu Việt một sớm một chiều. Sẽ phải mất rất nhiều thời gian và nỗ lực của nhiều phía để khiến điều đó thành sự thực. Nhà nước tạo những điều kiện kinh doanh, nghiên cứu và phát triển (R&D) thuận lợi; doanh nghiệp phải nỗ lực để “cải tiến liên tục”; và người tiêu dùng, có lẽ nên có cái nhìn cảm thông hơn với sản phẩm trong nước.

Tự hào dân tộc không thể hiện ở hình ảnh chúng ta thể hiện ra, ở những tranh cãi vô nghĩa lý, mà là hành động. Biết “ba cây chụm lại nên hòn núi cao”, tôi tin rằng hàng Việt sẽ có một tương lai tươi sáng trong thời đại cạnh tranh ngày càng khốc liệt.

Nguyễn Khắc Giang (Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách – VEPR)

tin nổi bật

'Nếu muốn cứu phải nhanh nhưng tránh tràn lan'

Tôi cho rằng, chúng ta nếu muốn cứu phải làm nhanh, trước khi cứu phải phân loại chứ không cứu tràn lan. Trong bối cảnh này, không nên hậu kiểm các công ty phát hành trái phiếu vì hậu kiểm là gây mất niềm tin của thị trường là còn nguy hại hơn nhiều.

Nền kinh tế đang đầy khó khăn nhưng vẫn trong tầm kiểm soát

Tác động của kinh tế thế giới đến kinh tế trong nước đã bắt đầu bộc lộ, dù có độ trễ. Tuy nhiên, cả thế giới gặp khó khăn chứ không chỉ riêng chúng ta; và nền kinh tế đang có những rung động, khó khăn nhưng vẫn trong tầm kiểm soát.

Ai tăng giá điện?

Cuối tuần vừa rồi, tôi đăng lên trang cá nhân một biểu đồ thể hiện giá điện trung bình và thu nhập bình quân đầu người ở Việt Nam là thấp nhất trong tương quan với một số quốc gia.

Kỳ vọng và áp lực cho đường vành đai 3 TP.HCM

Dự án đường vành đai 3 dài 76,34km đi qua các địa phương TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai, Long An. Dự án có tổng mức đầu tư lớn nhất phía Nam với số vốn 75.378 tỉ đồng được thực hiện đầu tư công bằng nguồn ngân sách Trung ương và địa phương.

Những 'nút thắt' trị giá nghìn tỷ

Những “nút thắt” trị giá hàng ngàn tỷ đồng liên quan đến hoàn thuế giá trị gia tăng đang được cơ quan thuế cam kết tháo gỡ sau cuộc đối thoại giữa ngành thuế và các doanh nghiệp vào cuối tuần trước.

Ứng xử với trái phiếu doanh nghiệp

Bức tranh đó cho thấy, người mua trái phiếu doanh nghiệp không có lý gì phải quá lo lắng. Nếu tất cả đổ xô đến “đòi lại” thì không một doanh nghiệp nào có thể trụ được chứ đừng nói là phát triển.

Trụ cột ‘nguồn lực’ trong truyền thông chính sách

Thủ tướng Phạm Minh Chính đã đưa ra một giải pháp quan trọng cho sự phát triển bền vững của báo chí khi cam kết bồi đắp trụ cột “nguồn lực” bằng cách cấp kinh phí theo hướng đặt hàng cho hoạt động truyền thông chính sách.

Báo chí phải trở thành tổ chức công nghệ

Cách đây hơn 20 năm, nhiều tổng biên tập vô cùng tự hào về việc máy in còn đang chạy, hàng chục đầu mối đã ngồi ăn bánh mì để đợi lấy báo đi rao bán.

Đổi mới con người ở vùng đất là mặt tiền quốc gia

Cần nhìn thẳng vào sự thật là khu vực đẹp nhất của đất nước, địa bàn chiến lược đặc biệt quan trọng lại có nhiều chỉ số phát triển thấp hơn mức trung bình của cả nước.

Tiếng chuông cảnh báo sau chuyện đình chỉ hoạt động của một sở

Hôm qua, một câu chuyện hy hữu được báo chí đưa tin: Sở Nội vụ bị tạm đình chỉ hoạt động 1 tháng vì chưa đảm bảo yêu cầu về phòng cháy chữa cháy (PCCC).

Truyền thông là chức năng của chính quyền

Khi các cấp chính quyền chủ động phối hợp truyền thông với các cơ quan báo chí sẽ là nền tảng quan trọng nhất cho việc làm chủ tình hình trong bối cảnh hiện nay.

Cơ hội của Việt Nam trước vòng cải cách mở cửa mới của Trung Quốc

Bản thân mỗi nước đều đang hướng đến phát triển chất lượng cao. Trong giai đoạn trước, điểm tăng trưởng của quan hệ Việt - Trung là thương mại, thầu khoán công trình. Hiện nay và sắp tới điểm tăng trưởng mới của quan hệ Việt - Trung sẽ là gì?

Những thông điệp về trái phiếu doanh nghiệp

Có một điểm cần nhấn mạnh: tuyệt đại đa số trái phiếu doanh nghiệp là có tài sản đảm bảo hoặc được bảo đảm bởi các tổ chức tín dụng.

Việt Nam sẽ vượt bẫy thu nhập trung bình theo cách nào

Việt Nam nỗ lực trở thành quốc gia thu nhập trung bình cao và thu nhập cao vào năm 2035 và 2045. Tuy nhiên, chúng ta phải vượt qua thách thức không hề nhẹ, nhất là về thể chế.

Thủ tướng Võ Văn Kiệt, nhà lãnh đạo cải cách tâm huyết

Thủ Tướng Võ Văn Kiệt là nhà lãnh đạo đi tiên phong trong thực hiện cải cách và hội nhập của đất nước ta. Ông đã dũng cảm thực hiện những quyết định đột phá tầm chiến lược để đưa đất nước đi lên.