'Hallyu' vào từ điển Oxford: Phía sau sự thống trị của làn sóng Hàn Quốc

5 năm sau từ 'K-pop', từ điển tiếng Anh Oxford vừa bổ sung 26 từ mới xuất phát từ Hàn Quốc trong ấn bản mới nhất. 

Khi phim Hàn, K-pop phủ sóng toàn cầu

{keywords}
 Squid Game (Trò chơi con mực) của Hàn Quốc đang là bộ phim phổ biến nhất trên nền tảng trực tuyến toàn thế giới

Lần này, 'hallyu' (làn sóng Hàn Quốc), 'K-drama' (series phim truyền hình Hàn Quốc), 'mukbang' (chỉ người 'ăn thùng uống vại' rồi quay video hoặc livestream cho người xem trên các nền tảng mạng xã hội), 'manhwa' (hoạt hình, truyện tranh Hàn), 'Hanbok' (trang phục truyền thống của Hàn Quốc)... đều được cập nhật vào từ điển Oxford bởi chúng được những người nói tiếng Anh sử dụng phổ biến.

Với sự thành công của những Squid Game (Trò chơi con mực - series phim đang dẫn đầu nền tảng Netflix tại 90 quốc gia và vùng lãnh thổ), Parasite (Ký sinh trùng - phim Hàn đầu tiên thắng Oscar cho Phim hay nhất), BTS (nhóm nhạc Hàn Quốc nổi tiếng và thành công nhất thế giới), không có gì lạ khi văn hóa đại chúng Hàn Quốc lại được biết đến rộng rãi đến như vậy.

Trước đó, ngày 21/9, BTS đã trở thành tâm điểm chú ý khi xuất hiện tại hội nghị 'SDG Moment' (Chương trình thúc đẩy nỗ lực của cộng đồng quốc tế trong việc thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững), thuộc Đại hội đồng Liên hợp quốc lần thứ 76, diễn ra ở New York (Mỹ). 7 thành viên của nhóm đã có bài phát biểu với tư cách là "Đặc phái viên của Tổng thống Hàn về thế hệ tương lai và văn hóa", truyền tải những suy nghĩ về thế giới trước và sau đại dịch Covid-19, đồng thời lan tỏa tiếng nói của thế hệ tương lai đến thế giới.

{keywords}
BTS phát biểu tại Đại hội đồng Liên hợp quốc lần thứ 76

Dù tất cả đều có thể nói tiếng Anh nhưng các thành viên BTS phát biểu bằng tiếng Hàn. Trong phiên khai mạc, BTS cũng giới thiệu video trình diễn đặc biệt của ca khúc 'Permission to Dance' với ý nghĩa chào đón những thay đổi của thế giới trong thời gian tới. Sân khấu được ghi hình ở trụ sở Liên hợp quốc, phát sóng trước Đại hội đồng Liên hợp quốc và livestream trên toàn thế giới.

Thành lập từ năm 2010, ra mắt năm 2013, BTS nhanh chóng trở thành nhóm nhạc Hàn Quốc nổi tiếng nhất thế giới. Với tư cách đại sứ du lịch năm 2017, BTS đã giúp hồi phục ngành du lịch, mỗi năm thu hút trung bình khoảng 790 nghìn du khách đến Hàn Quốc. Tháng 12/2018, viện nghiên cứu Hyundai ước tính nhóm nhạc này mang về hơn 3,67 tỷ USD cho nền kinh tế Hàn Quốc mỗi năm, thống kê cứ 13 du khách đến xứ sở kim chi thì có 1 người là fan của BTS.

Tính đến tháng 6/2019, nhóm đóng góp vào nền kinh tế Hàn Quốc khoảng 5,5 nghìn tỷ won (4,65 tỷ USD), tương đương 0,7% GDP. Nói như vậy để thấy lợi ích mà pop culture đã mang lại cho Hàn Quốc lớn đến mức nào.

"Đã hơn 10 năm kể từ thành công đầu tiên của K-pop, rất nhiều nhà sản xuất văn hóa Hàn Quốc đã mang tư duy toàn cầu. Phim Hàn rõ ràng là mang tính giải trí nhưng luôn chứa đựng điều gì đó độc đáo, khác biệt và nói ngôn ngữ chung của mọi người trên thế giới. Nó luôn chứa đựng sự phê phán xã hội mà gần như bất cứ ai cũng có liên quan thông qua các góc nhìn của các nhân vật", TS Hye-Kyung Lee - nhà nghiên cứu văn hóa và nghệ thuật đến từ trường King's College London (Anh) nói về sự phát triển của âm nhạc và phim ảnh Hàn Quốc.

TS Lee nhận định nền giải trí Hàn Quốc đã bắt kịp các nước phương Tây và sẽ còn phát triển mạnh mẽ trong thời gian tới. "Xét ở khía cạnh công nghệ và tài năng thì họ thừa sức sản xuất ra những sản phẩm chất lượng cao".

Người đứng sau làn sóng Hàn Quốc

{keywords}
Năm 2012, Psy gây chấn động thế giới với MV 'Gangnam Style'. Đến nay ca khúc này đã đạt 4,2 tỷ lượt xem trên YouTube, trở thành ca khúc tiêu biểu nhất của làn sóng Hàn Quốc

Sức hút của văn hóa Hàn Quốc, từ ngôn ngữ, phim ảnh, âm nhạc, ẩm thực... đã làm thay đổi mọi định nghĩa về văn hóa đại chúng. Trong hơn 2 thập kỷ qua, nền giải trí đã tạo nên một đế chế rộng khắp thu hút hàng triệu fan trên toàn thế giới, mang về hàng tỉ USD cho xứ sở kim chi.

Âm nhạc và phim ảnh giống như một quyền lực mềm lợi hại gia tăng thương hiệu cho quốc gia chỉ có hơn 50 triệu dân nhưng lại có sức ảnh hưởng trên toàn châu Á cũng như thế giới. Tuy nhiên, không có thành công nào là tự nhiên và dễ dàng. Ngoài nỗ lực của chính người Hàn thì vai trò của nhà nước chính là đòn bẩy cho nền giải trí Hàn Quốc phát triển mạnh mẽ như ngày nay. 

Cuộc khủng hoảng kinh tế châu Á 1997 diễn ra như mốc quan trọng đánh dấu sự chuyển mình của cả nền kinh tế cũng như sự ra đời của làn sóng Hàn Quốc (hallyu). Nó buộc các ngành công nghiệp Hàn Quốc, trong đó có cả lĩnh vực giải trí phải nghĩ cách kiếm ra tiền cho đất nước. Xây dựng ngành công nghiệp pop culture từ con số 0 trong thời kỳ khủng hoảng để xuất khẩu tưởng điên rồ nhưng lại có lý bởi pop culture không cần nhiều hạ tầng cơ sở mà chỉ cần thời gian và tài năng.

Cố Tổng thống Kim Dae-jung khi đó đã thúc đẩy công nghệ thông tin, cho phát triển Internet và trợ giá cho người nghèo. Tất nhiên ông cũng để mắt đến văn hoá đại chúng. Hàn Quốc hy vọng pop culture sẽ mang lại lợi nhuận, đoàn kết nhân dân và tạo ra một sản phẩm giúp truyền bá văn hóa Hàn Quốc ra khắp thế giới. Choi Bokeun, quan chức Bộ VHTTDL khi đó ngỡ ngàng trước số tiền Mỹ thu được từ phim và Anh từ nhạc kịch sân khấu. Ông quyết định lấy 2 nước này làm chuẩn mực để kiến tạo ngành công nghiệp pop culture (văn hóa đại chúng) cho Hàn Quốc. 

{keywords}
Các nhóm nhạc Hàn Quốc có ảnh hưởng mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu 

Cựu Tổng thống Park Geun-hye cũng ưu tiên pop culture tới mức chỉ vài tháng sau khi nhậm chức đầu năm 2013, bà đã thành lập Cục công nghiệp Pop Culture, thiết lập cả một quỹ đầu tư trị giá 1 tỷ USD nuôi dưỡng nó. Sau đó, bà đã cho ra mắt bộ hoàn toàn mới có tên ban đầu là Bộ Kiến tạo tương lai và khoa học.

Bộ Văn hóa thú vị nhất thế giới

Lần đầu trong lịch sử Hàn Quốc và có lẽ là bất cứ quốc gia nào, Chính phủ bỏ ra những nguồn tài chính và chính trị lớn cho những thứ "vô hình" như "khám phá". Không hướng dẫn, không bản đồ, chỉ có tiền và niềm tin. Chính phủ Hàn Quốc, các công ty giải trí, công nghệ thông tin và cả các tập đoàn không liên quan đến ngành giải trí hiểu rằng họ phải hợp tác để Hallyu thống trị thế giới.

Bộ Văn hóa Hàn Quốc có lẽ là Bộ Văn hóa thú vị nhất thế giới khi những quan chức cấp cao nhất của chính phủ nghiên cứu về thực tế ảo và công nghệ hình ảnh ba chiều siêu thực (hologram) để tạo ra những buổi diễn ngoài sức tưởng tượng. Họ quan niệm hologram có ý nghĩa rất lớn với nghệ thuật biểu diễn còn ảnh ba chiều giúp tạo hiệu ứng cho các buổi trình diễn. Các quan chức của Bộ tăng cường nghiên cứu và phát triển công nghệ văn hóa cực kỳ tiên tiến bởi Hallyu phụ thuộc cả vào đó và chính phủ đầu tư rất nhiều vào đây. 

{keywords}
Parasite (Ký sinh trùng) thắng 4 giải Oscar 2020, trong đó có Phim hay nhất, Đạo diễn xuất sắc nhất

Phim ảnh cũng là lĩnh vực được chính phủ đầu tư về mặt văn hóa và thu về vô số. Bằng việc thông qua một số luật mới và bỏ tiền nuôi dưỡng những lĩnh vực phù hợp, họ đã thúc đẩy sự sáng tạo bùng nổ và cả một thời kỳ phục hưng phim ảnh. Năm 1995, Tổng thống Kim Young-sam đã ban hành một sắc lệnh để đạo luật xúc tiến thương mại cho ngành công nghiệp điện ảnh chính thức có hiệu lực. Một rạp phim không chiếu phim Hàn ít nhất 146 ngày một năm sẽ bị thu hồi giấy phép hoạt động.

Điện ảnh bắt đầu thay đổi rõ rệt một phần vì nhiều đạo diễn và nhà sản xuất Hàn Quốc bắt đầu học nghề tại Mỹ và các nước châu Âu. Thêm vào đó, sau 2 thập kỷ, chính phủ bắt đầu gỡ bỏ dần việc kiểm duyệt. Thay vì cấm phim thì các phim được trình chiếu với giới hạn độ tuổi tương tự như hệ thống phân loại của Mỹ. Tự do mới đã giúp các nhà làm phim Hàn Quốc có cơ hội sáng tạo không giới hạn.

Từ một quốc gia "không có gì để xem", Hàn Quốc dần trở thành một trong những cường quốc phim ảnh trên thế giới, thống trị gần như hoàn toàn lĩnh vực phim truyền hình cũng như nền tảng trực tuyến hiện nay. Phim Hàn thành công cũng do sự hỗ trợ tài chính trực tiếp của chính phủ tới các nhà làm phim.

{keywords}
Tại Oscar 2021, nữ diễn viên 74 tuổi Youn Yuh Jung trở thành người đầu tiên ở xứ sở kim chi nhận giải diễn xuất cho vai diễn trong phim 'Minari'

Ngoài phim ảnh và âm nhạc, Hàn Quốc thường xuyên phát hành những cuốn sách hướng dẫn thâm nhập thị trường thế giới tương tự như binh pháp tôn tử để truyền bá văn hóa. 

"Sau khi đưa đất nước tiến lên hàng đầu về công nghệ tiên tiến và pop culture, chính phủ hiện có những bước đi quyết đoán và tốn kém để đảm bảo rằng thế kỷ 21 sẽ được biết đến với cái tên Thế kỷ Hàn Quốc", trích cuốn Giải mã Hàn Quốc sành điệu

Mỹ Anh

Hàn Quốc: Nguồn lợi nhuận khổng lồ, con đường gia tăng 'sức mạnh mềm'

Hàn Quốc: Nguồn lợi nhuận khổng lồ, con đường gia tăng 'sức mạnh mềm'

Có thể nói Hàn Quốc là một trong số ít quốc gia đặt mục tiêu trở thành nhà xuất khẩu văn hóa đại chúng hàng đầu thế giới. Đây cũng là cách để xứ kim chi phát triển “sức mạnh mềm”.

tin nổi bật

Các quốc đảo Thái Bình Dương trong ‘vòng ngắm’ của Trung Quốc

Chuyến thăm kéo dài 10 ngày của Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị tới các quần đảo Thái Bình Dương giàu tài nguyên đã đưa nơi từng bị coi là "vùng nước khuất ngoại giao" trở thành tâm điểm chú ý trên bản đồ địa chính trị thế giới.

Tác động của khủng hoảng kép đến kinh tế Việt Nam

Những hệ lụy của khủng hoảng kép trên thế giới đã nêu trong bài trước sẽ có thể ảnh hưởng xấu đến phục hồi kinh tế đến nước ta như thế nào?

Khủng hoảng kép chưa từng có tiền lệ

Cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu lần này có 2 đặc điểm nổi bật, chưa có tiền lệ so với các cuộc khủng hoảng trước mà nhân loại từng chứng kiến.

Khẩu trang và miễn dịch cộng đồng

Gần đây, tôi đến một cơ quan nhà nước nhưng không được cho vào. Những người bảo vệ - trong khi không hề đeo khẩu trang - dứt khoát không cho tôi đi qua cổng vì không có khẩu trang.

Viết giữa hai dòng chữ trên báo và trên Facebook

Gần đây, trên Facebook tôi viết một status ngắn phê phán một bức ảnh chụp tấm áp phích cổ động SEA Games 31. Tấm áp phích đó có tận 5 lỗi ngữ pháp rất ngớ ngẩn, cả tiếng Anh lẫn tiếng Việt, ví dụ, “Đại hội thể thao Đông Lam Á”, “Welcom”.

Thực nghiệm bắn nỏ thần: Tìm về truyền thuyết để minh chứng lịch sử oai hùng

Đánh giá kết quả thực nghiệm bắn nỏ Liên Châu tại khu di tích Cổ Loa, các nhà khoa học, tướng lĩnh quân đội cơ bản cho rằng đây là công trình nghiên cứu có hiệu quả, nỏ bắn được nhiều mũi tên, có tầm xa và độ sát thương…

Bệnh viện mà lại thiếu thuốc, điểm nghẽn ở đâu cần xóa ngay

Đúng như những gì đã dự đoán mấy tháng trước, chuỗi cung ứng thuốc chữa bệnh đã thực sự bị đứt gãy, nhiều bệnh viện lâm vào tình trạng thiếu thuốc và vật tư y tế.

Món nợ mang tên độc quyền vàng

Câu chuyện tranh cãi về quản lý thị trường vàng dường như đã có tín hiệu để đi đến hồi kết.

Chuyện thu thuế, thị trường đất đai từ trả lời của Bộ trưởng Hồ Đức Phớc

Tại phiên chất vấn của Quốc hội hôm qua, có một số quan điểm rất đáng lưu tâm về sự phát triển của thị trường bất động sản, về thị trường đất đai.

Đổi mới ngành ngoại thương, hội nhập kinh tế từ bên trong

Anh Ba Châu vào gặp anh em chúng tôi và đề nghị xây dựng đề cương về cải cách hệ thống ngân hàng. Sau đề tài về ngân hàng, chúng tôi tập trung nghiên cứu về việc đổi mới ngành ngoại thương và hội nhập kinh tế từ bên trong (kinh tế vùng).

Tân Thủ tướng Australia bước lên đỉnh cao nhờ nghị lực phi thường

Với câu chuyện cá nhân đầy xúc động và nghị lực phi thường, ông Anthony Albanese dẫn dắt Công đảng Australia vượt qua thách thức của phe đối lập và trở thành Thủ tướng mới của xứ sở chuột túi.

Thành phố của Đức và cách dạy những bài học lịch sử

Cách dạy và học lịch sử. Các câu hỏi lịch sử. Ôn cố tri tân, không chỉ để rút kinh nghiệm mà còn để nhìn về tương lai, dự báo và chuẩn bị, và còn ngăn chặn và răn đe: lịch sử sẽ phán xét.

Những rào cản đất đai

Đất đai là nguồn lực rất lớn nhưng lại đang bị trói bởi nhiều quy định, làm cho nguồn lực này chưa thể thị trường hóa, trở thành nguồn lực cho nền kinh tế.

Đồng bằng sông Cửu Long: Quy hoạch phải vượt lên trên lợi ích cục bộ địa phương

Hội nghị cán bộ toàn quốc diễn ra mới đây nhằm triển khai phương hướng phát triển kinh tế - xã hội đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030, tầm nhìn 2045.

Học thuyết Monroe của Australia giữa thỏa thuận an ninh Trung Quốc - Solomon

Sự đổ dồn chú ý về hiệp ước an ninh gần đây giữa Trung Quốc và quần đảo Solomon làm sáng tỏ khái niệm về phạm vi ảnh hưởng trong khu vực của Australia. Tại sao Australia lại cảm thấy lo lắng?