Hiến pháp nên đề cập về Đảng thế nào?

Vấn đề Đảng lãnh đạo Nhà nước là một trong những vấn đề chính trị trung tâm, nhưng tiếc thay lại ít được trao đổi thẳng thắn, chủ yếu do tâm trạng e dè.

- Vấn đề Đảng lãnh đạo Nhà nước là một trong những vấn đề chính trị trung tâm, nhưng tiếc thay lại là chủ đề ít được đặt ra và trao đổi thẳng thắn, triệt để trong các cuộc thảo luận và diễn đàn chính thức.


Không phải vì ở đây “không còn chuyện gì để bàn” mà chủ yếu do tâm trạng e dè từ nhiều phía trước một vấn đề chính trị hệ trọng và nhạy cảm như vậy.

Thận trọng cân nhắc nhiều khía cạnh là rất cần, nhưng nếu quá nhấn mạnh tính hệ trọng của vấn đề, thậm chí xem tự thân nó là có tính “sống còn” thì sẽ khép lại mọi ý kiến thảo luận và cũng không đúng với thực tế.

Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng và các đại biểu dự Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 11, tháng 1/2011. Ảnh: Minh Thăng

Trước năm 1980, Hiến pháp nước ta không có điều khoản tương tự nhưng không vì thế mà vai trò lãnh đạo của Đảng không được xác lập hay hiệu quả lãnh đạo kém hơn thời kỳ sau đó; các đảng cộng sản cầm quyền trước đây ở Liên Xô và Đông Âu dù cố giữ hay buông bỏ điều tương tự trong hiến pháp nước họ thì cũng vẫn không tránh được thất bại. Như vậy, vấn đề không phải là có hay không điều khoản này, mà thực chất là ở chỗ chính đảng lãnh đạo phải đủ phẩm chất và năng lực để đảm đương sứ mệnh được ủy thác.

Trong nhà nước pháp quyền của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân thì nhân dân là chủ thể quyền lực. Vai trò Đảng lãnh đạo Nhà nước về bản chất là do nhân dân ủy thác cho Đảng. Sự ủy thác đó có thể được ghi nhận trong Hiến pháp thông qua thủ tục lập hiến. Vì vậy không thể đặt ra vấn đề Đảng lãnh đạo đứng trên, hay đứng ngoài Hiến pháp và pháp luật. Đảng lãnh đạo xây dựng Hiến pháp và pháp luật, nhưng một khi đã có Hiến pháp và pháp luật thì Đảng không những phải tôn trọng mà còn phải chịu sự điều chỉnh của Hiến pháp và pháp luật bình đẳng như mọi chủ thể chính trị khác. Điều lệ Đảng khẳng định “Đảng hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật” chính là sự khẳng định từ phía Đảng tinh thần đó.

Sự ủy thác đó là có điều kiện và có giám sát.

Đối với nhân dân và đất nước, điều kiện đó là “Đảng phải trung thành và đại biểu xứng đáng lợi ích của nhân dân và đất nước”.

Với tinh thần nói trên, điều khoản về Đảng trong Hiến pháp không nên thể hiện nguyên văn như Điều lệ Đảng. Không đưa vào điều khoản này những nội dung không thuộc đối tượng điều chỉnh trực tiếp của Hiến pháp và pháp luật (như tính chất giai cấp, nền tảng tư tưởng, nguyên tắc tổ chức và hoạt động…của Đảng). Những nội dung đó chịu sự điều chỉnh của Điều lệ và các quy định nội bộ Đảng.

Trong sự hiểu biết hạn hẹp của mình, chúng tôi mạnh dạn nêu ra một phương án thể hiện điều khoản này như sau: “Nhân dân ủy thác cho Đảng Cộng sản Việt Nam vai trò lãnh đạo nhà nước. Đảng phải trung thành và đại biểu xứng đáng cho lợi ích của nhân dân và đất nước, chịu trách nhiệm trước nhân dân, gắn bó mật thiết với nhân dân và chịu sự giám sát của nhân dân, hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật”.

Để thực sự giám sát thì cần sớm xây dựng Luật về Đảng và sự lãnh đạo của Đảng. Vấn đề này cần thiết đối với cả đất nước và Đảng.

Thực tế đã chứng minh rằng, nếu chỉ đơn thuần dựa vào giám sát nội bộ, tự cho phép mình đứng ngoài sự giám sát thực sự của nhân dân và luật pháp thì Đảng càng có nguy cơ suy thoái nhiều hơn. Thực tế trong hoạt động mấy năm qua của ban lãnh đạo đảng, của các cơ quan nhà nước và trong thực hành mối quan hệ giữa các chủ thể đó đã phát sinh không ít tình huống phải xử lý theo “lệ”, thiếu căn cứ luật pháp xác đáng. Điều đó càng chứng tỏ sự cần thiết của luật nói trên.

Đề nghị này không mới mà đã được nhiều tổ chức và công dân, kể cả cơ quan đảng, cán bộ lãnh đạo và đảng viên nêu ra từ nhiều năm trước, nhưng chưa có tiến bộ.

Nguyên nhân có phần vì những khó khăn không nhỏ khi phải xây dựng một luật chưa từng có tiền lệ và hình mẫu như luật này.

Nói cho cùng, nếu quả tình không thể xây dựng được Luật về Đảng và sự lãnh đạo của Đảng thì liệu có lý do gì chính đáng để bảo lưu một điều khoản về vấn đề này trong Hiến pháp?

Bùi Đức Lại (nguyên chuyên gia cao cấp Ban Tổ chức Trung ương)

Mời bạn đọc theo dõi các bài viết về Hiến pháp tại địa chỉ http://vietnamnet.vn/vn/chinh-tri/sua-hien-phap/

Mọi ý kiến đóng góp cho dự thảo sửa đổi Hiến pháp xin gửi về banchinhtri@vietnamnet.vn


tin nổi bật

Hàng loạt bãi trông giữ xe ở Hà Nội bị xử phạt

Chiều 2/2, Công an quận Hoàn Kiếm thông tin, từ ngày 21-23/1 (tức từ 30 Tết đến mùng 2 Tết), đơn vị đã xử lý 14 trường hợp vi phạm trông giữ phương tiện.

Trung tướng Tô Ân Xô: Một vài lãnh đạo đăng kiểm nhận hối lộ theo tháng, theo quý

Trung tướng Tô Ân Xô cho hay, qua điều tra cho thấy, một vài lãnh đạo Phòng Kiểm định, Cục Đăng kiểm Việt Nam đã nhận tiền hối lộ định kỳ theo tháng, quý của trung tâm đăng kiểm để bỏ qua lỗi trong hồ sơ xin cấp phép hoạt động và bỏ qua các vi phạm.

Nghị định bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm được thực hiện theo quy trình rút gọn

Bộ Nội vụ và Bộ Tư pháp đồng tình báo cáo Thủ tướng đồng ý xây dựng Nghị định về khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, dám nghĩ, dám làm, dám đột phá vì lợi ích chung theo thủ tục rút gọn.

EVN đề xuất nhiều giải pháp ngoài tăng giá điện để cân bằng khoản lỗ 31.000 tỷ đồng

Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương, EVN đã đề xuất một số giải pháp khác ngoài tăng giá điện để đảm bảo cân bằng kết quả sản xuất kinh doanh năm 2022 lỗ khoảng 31.000 tỷ đồng.

Tướng Tô Ân Xô: Khởi tố 145 bị can, phong tỏa 1.780 tỷ từ vụ Việt Á, chuyến bay giải cứu

Trung tướng Tô Ân Xô cho biết, vụ án chuyến bay giải cứu đã khởi tố 41 bị can, phong tỏa kê biên 80 tỷ đồng; vụ Việt Á đã khởi tố 104 bị can với số tiền phong tỏa kê biên 1.700 tỷ đồng.

Bộ Công an đề xuất cấp thẻ an ninh trên không

Bộ Công an vừa hoàn thành dự thảo thông tư quy định mẫu, quản lý và sử dụng thẻ an ninh trên không để lấy ý kiến đóng góp của các cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Tài xế xe khách vi phạm nồng độ cồn ‘kịch khung’ trên cao tốc Nội Bài – Lào Cai

CSGT phát hiện tài xế điều khiển ô tô khách loại 40 chỗ vi phạm nồng độ cồn ở mức 0,470 mg/L khí thở trên tuyến cao tốc Nội Bài – Lào Cai.

Xây dựng cầu Lại Xuân nối Hải Phòng và Quảng Ninh

Dự án đầu tư xây dựng cầu Lại Xuân và cải tạo, mở rộng đường tỉnh 352 được đầu tư 1.350 tỷ đồng, nhằm thúc đẩy kinh tế giữa 2 địa phương Hải Phòng và Quảng Ninh.

Ban Bí thư bổ nhiệm ông Đặng Văn Dũng làm Phó Trưởng Ban Nội chính Trung ương

Ban Bí thư quyết định bổ nhiệm ông Đặng Văn Dũng, trợ lý Trưởng Ban Nội chính Trung ương Phan Đình Trạc giữ chức Phó Trưởng Ban Nội chính Trung ương.

5 cán bộ ở Thanh Hóa sẽ bị tạm đình chỉ công tác

Ngày 2/2, Tổng cục Dự trữ Nhà nước (DTNN) đã có công văn chỉ đạo Cục DTNN khu vực Thanh Hóa ban hành quyết định theo phân cấp thẩm quyền tạm đình chỉ công tác đối với 5 công chức thuộc Chi Cục DTNN Hà Trung.

Ô tô khách nghi dùng tem kiểm định giả trên cao tốc Đà Nẵng – Quảng Ngãi

Đội Tuần tra kiểm soát giao thông đường bộ cao tốc số 5 (Cục CSGT) đã phát hiện một xe khách sử dụng tem kiểm định, sổ đăng kiểm nghi làm giả đi trên cao tốc Đà Nẵng – Quảng Ngãi.

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng: Cái quý nhất của con người là cuộc sống và danh dự sống

Chiều 2/2, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Đảng bộ Văn phòng Trung ương Đảng đã tổ chức buổi Lễ trao Huy hiệu 55 năm tuổi Đảng tặng đồng chí Nguyễn Phú Trọng – Tổng Bí thư Ban chấp hành Trung ương Đảng cộng sản Việt Nam.

Thủy điện Vĩnh Sơn hưởng ứng Tết trồng cây xuân Quý Mão 2023

Hưởng ứng Tết trồng cây “Đời đời nhớ ơn Bác Hồ” và chương trình trồng mới 1 tỷ cây xanh giai đoạn 2021-2025 của UBND huyện Vĩnh Thạnh, ngày 31/01, lãnh đạo Nhà máy Thủy điện Vĩnh Sơn đã đến dự lễ phát động và trao kinh phí hỗ trợ cho chương trình.

Lời khai của nữ tài xế bị khởi tố vì không cứu người gặp tai nạn

Nữ tài xế Nguyễn Thị Hằng (SN 1992, trú huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An) vừa bị Công an huyện Can Lộc (Hà Tĩnh) khởi tố về tội “Không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng”.

Ngư dân miền Trung chi tiền tỷ cho chuyến 'săn lộc' đầu năm

Các tàu cá của ngư dân miền Trung neo đậu tại cảng cá Thọ Quang (Đà Nẵng) đang tất bật chuẩn bị ngư cụ ra khơi. Nhiều chủ tàu chi tiền tỷ cho chuyến đánh bắt đầu tiên của năm mới.