Luật mở rồi đóng, người đồng tính lo lắng

Chưa kịp mừng vì Hiến pháp 2013 "không đóng cửa"với hôn nhân cùng giới, cộng đồng những người đồng tính, song tính và chuyển giới(LGBT) lại lo lắng khi quyền của họ có thể bị "lờ đi" trong một đạoluật thiết thân là luật Hôn nhân và Gia đình.

Chưa kịp mừng vì Hiến pháp 2013 "không đóng cửa" với hôn nhân cùng giới, cộng đồng những người đồng tính, song tính và chuyển giới (LGBT) lại lo lắng khi quyền của họ có thể bị "lờ đi" trong một đạo luật thiết thân là luật Hôn nhân và Gia đình.

Luật 'teo' lại

Dự thảo luật Hôn nhân và Gia đình sửa đổi trình ra Quốc hội kỳ trước (10/2013), bên cạnh việc bỏ điều "cấm kết hôn giữa những người đồng tính" và chuyển thành "không thừa nhận" hôn nhân này, còn có quy định về giải quyết hệ quả pháp lý khi hai người cùng giới sống chung với nhau về tài sản, con cái (Điều 16).

Nhưng đến bản dự thảo mới nhất sẽ trình để QH thảo luận vào ngày mai (27/5), Điều 16 này hoàn toàn biến mất. Lý do UB Thường vụ QH đưa ra là "để phù hợp với quy định không thừa nhận hôn nhân cùng giới".

Ông Lương Thế Huy, cán bộ về quyền LGBT thuộc Viện nghiên cứu Xã hội, Kinh tế và Môi trường (iSEE) cho biết bản dự thảo đầu tiên do bộ Tư pháp soạn khiến cộng đồng này rất mừng vì bảo đảm các nguyên tắc bình đẳng, không phân biệt đối xử và quyền con người, nhưng về sau luật ngày càng "teo" lại.

Việc chỉ còn vỏn vẹn một câu ""Nhà nước không thừa nhận hôn nhân giữa những người cùng giới tính" trong khoản 2 điều 8, theo ông Huy, cho thấy "các nhà làm luật công nhận đây là thực tế đang diễn ra, đưa vào luật nhưng lại không giải quyết nó trong luật".

Cũng theo giải trình của UB Thường vụ QH, để giải quyết các hậu quả pháp lý phát sinh từ việc sống chung, các cặp đôi đồng tính có thể dùng pháp luật dân sự để đảm bảo quyền lợi.

Ông Nguyễn Hồng Hải, Trưởng phòng pháp luật dân sự Bộ Tư pháp, cơ quan chắp bút dự thảo đầu tiên, bình luận: "Đối với luật dân sự, nguyên tắc nền tảng là bình đẳng, tạo ra bao nhiêu hưởng bấy nhiêu. Sự bình đẳng này áp dụng vào quan hệ sống chung giữa hai người cùng giới là bất cập. Một cặp đôi sống chung có thể hy sinh rất nhiều cho nhau để tạo dựng cuộc sống, trong đó có phân công lao động làm nội trợ, chăm sóc con cái hay đảm nhận thu nhập chính cho cuộc sống chung. Sự bình đẳng trong quan hệ gia đình này không phải là 'làm bao nhiêu hưởng bấy nhiêu' mà là có quyền ngang nhau, chỉ giải quyết bằng pháp luật dân sự thì rất khó đảm bảo tính nhân văn".

Còn với cộng đồng LGBT, bỏ Điều 16 thì "cấm" hay "không thừa nhận" cũng không khác gì nhau.

Anh Phạm Khánh Bình, một người đồng tính tại Hà Nội, chia sẻ: "'Cấm' nghĩa là 'không được làm', còn 'không thừa nhận' giống như 'không làm được'. Người đồng tính đã chuyển từ 'không có quyền' sang 'không thực hiện được quyền'".

Một cặp đồng tính nữ đang sống chung tại TP.HCM thì thấy "bỏ Điều 16 đi thì dự thảo không còn quy định gì về người đồng tính nữa, trách nhiệm được đẩy về phía công dân, chúng tôi phải tự bảo vệ mình, tự tôn trọng quyền của mình trong khi không ai bảo vệ, không ai thừa nhận. Chỉ giải quyết bằng pháp luật dân sự thì khác gì hai người xa lạ?"

{keywords}

đại sứ Canada David Davine (thứ 2 từ trái sang), Đại sứ Hoa Kỳ David B. Shear (thứ 4 từ trái sáng), Giám đốc UNDP tại Việt Nam Louise Chamberlain (thứ 2 từ phải sang) và Đại sứ Thụy Điển Camilla Mellander (ngoài cùng bên Phải)  tham gia chiến dịch Tôi Đồng Ý ủng hộ cộng đồng LGBT (nguồn iSEE)

Nhận thức xã hội đi trước luật

Theo ông Lê Quang Bình, Viện trưởng iSEE, nguyên nhân có thể do các ĐBQH chưa có đủ thông tin: "Có những đại biểu bảo rằng 'tôi đã gặp người đồng tính bao giờ đâu', trên thực tế họ đã gặp rồi nhưng vì bị định kiến nên người đồng tính chưa công khai cho họ biết. Cũng có ý kiến từ địa phương là không thấy cặp đôi cùng giới nào đến yêu cầu giải quyết hậu quả pháp lý của việc sống chung, cũng một phần do người đồng tính đang nghĩ không được thừa nhận nên đang tự giải quyết vấn đề của mình".

Theo ông Lương Thế Huy, tuy chưa có thống kê chính xác nhưng có thể ước đoán có hàng chục nghìn cặp đôi cùng giới đang sống chung. "Nhưng kể cả có ít thì luật, theo nguyên tắc là cho tất cả mọi người, cũng phải điều chỉnh", ông Huy nói.

Bà Phạm Kim Ngọc thuộc Trung tâm nghiên cứu giới, gia đình và môi trường, cũng nhấn mạnh nguyên tắc bình đẳng và không phân biệt đối xử của luật chính là không loại từ bất cứ nhóm xã hội nào, dù nhỏ đến đâu.

Nguyên tắc này, được ghi nhận trong Hiến pháp 2013, cũng là điều Liên Hợp Quốc khuyến nghị việc sửa luật Hôn nhân và Gia đình cần đảm bảo. Theo đó, LHQ khuyến nghị bỏ việc "không thừa nhận hôn nhân giữa những người cùng giới tính", đồng thời công nhận và bảo hộ pháp lý với các cặp cùng giới sống chung như với các cặp khác giới.

Còn nếu nguyên nhân là do lo ngại tác động xã hội, thì như chuyên gia luật Trần Ngọc Bích chỉ ra: Hiến pháp 2013 đã quy định rõ "quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị hạn chế theo quy định của luật trong trường hợp cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng".

"Không có bằng chứng nào cho thấy việc chung sống của người đồng giới có ảnh hưởng gì đến quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng", bà Bích nói.

Và nhận thức của xã hội cũng đã đi trước luật này: Trong một nghiên cứu của iSEE tháng 4/2014, trong số 5.300 người dân được khảo sát tại 8 tỉnh thành, có 41,2% ủng hộ quyền sống chung của người cùng giới, 56% cho rằng các cặp đôi cùng giới nên có quyền nhận con nuôi và nuôi con, 51% ủng hộ quyền sở hữu tài sản chung, 47% ủng hộ quyền thừa kế tài sản.

Ngoài ra, theo TS. Nguyễn Thị Thu Nam, chuyên gia về xã hội và y tế, hầu hết ý kiến phản đối viện dẫn Điều 5 trong dự thảo luật về nguyên tắc cơ bản của chế độ hôn nhân và gia đình: Truyền thống văn hoá, đạo đức tốt đẹp của dân tộc Việt Nam về hôn nhân và gia đình được kế thừa, phát huy.

Ông Hoàng Cầm, Viện nhiên cứu Văn hóa, bình luận: Những truyền thống được cho là tốt đẹp hay những phong tục tập quán được cho là lạc hậu là phụ thuộc vào quan điểm và thời kỳ. Ví dụ, việc làm mẹ đơn thân một thời bị xã hội lên án giờ đang dần được chấp nhận. Đưa truyền thống và đạo đức vào luật là một việc mang tính chủ quan, áp đặt.

Dù lý do là gì, theo ông Lê Quang Bình, "việc bỏ Điều 16 sẽ gây hoang mang cho người đồng tính, gây hụt hẫng cho gia đình họ, vốn đang rất mong chờ pháp luật có sự thừa nhận pháp lý đối với quan hệ chung sống đồng giới. Hơn nữa, Việt Nam đang được thế giới kỳ vọng là một nước đi đầu trong việc bảo vệ quyền con người của người đồng tính, song tính và chuyển giới. Nếu bỏ điều 16 ra, e rằng Việt Nam sẽ mất cơ hội được thế giới nhắc đến như nước đi tiên phong ở châu Á về việc bảo vệ quyền LGBT".

 


1, Hôn nhân đồng giới có làm suy giảm dân số?

Số lượng người đồng tính và tỉ lệ kết hôn của họ chỉ chiếm một phần nhỏ so với tổng dân số và số lượng kết hôn khác giới, do đó không thể gây ra những thay đổi về nhân khẩu học nói chung. Việc này chỉ có thể trở thành vấn đề nếu toàn bộ dân số trong xã hội là người đồng tính và lựa chọn kết hôn không sinh đẻ.

2, Hôn nhân đồng giới có xói mòn giá trị của hôn nhân khác giới truyền thống?

Ngược lại, hôn nhân đồng giới có tác động tích cực đến hôn nhân khác giới. Hôn nhân đồng giới có sự bình đẳng tương đối cao, ít có sự phân công lao động hay trách nhiệm theo giới, do đó có thể coi là một yếu tố thúc đẩy bình đẳng giới trong hôn nhân truyền thống.

Đồng thời, việc không chấp nhận hôn nhân đồng giới gây tác hại xấu đến hôn nhân truyền thống, khi người đồng tính, do áp lực của xã hội và gia đình hoặc nhu cầu có con của bản thân, phải kết hôn khác giới để được coi là "bình thường". Hậu quả là những cuộc hôn nhân không hạnh phúc, bản thân người đồng tính, bạn đời của họ và con cái, đều là nạn nhân.

Việc không thừa nhận cũng không làm giảm sự kỳ thị xã hội, là nguyên nhân dẫn đến các tổn hại về tâm lý và thể chất cho người đồng tính.

3, Gia đình đồng giới có đảm bảo chức năng nuôi dưỡng và giáo dục trẻ em?

Sự phát triển và hạnh phúc của trẻ phụ thuộc vào mối quan hệ của giữa trẻ với người lớn, sự cởi mở, hòa hợp giữa người lớn trong gia đình với nhau và với trẻ, chứ không phụ thuộc vào cấu trúc gia đình bố mẹ khác giới hay cùng giới, hay bố mẹ đơn thân.

Một số nghiên cứu chỉ ra con của gia đình đồng tính nữ có các khả năng vượt trội, cũng như người cha đồng tính nam hơn các ông bố dị tính ở chỗ họ có khả năng chăm sóc trẻ như một người mẹ.

Nguồn: iSEE

Đại An

tin nổi bật

Ứng xử với trái phiếu doanh nghiệp

Bức tranh đó cho thấy, người mua trái phiếu doanh nghiệp không có lý gì phải quá lo lắng. Nếu tất cả đổ xô đến “đòi lại” thì không một doanh nghiệp nào có thể trụ được chứ đừng nói là phát triển.

Trụ cột ‘nguồn lực’ trong truyền thông chính sách

Thủ tướng Phạm Minh Chính đã đưa ra một giải pháp quan trọng cho sự phát triển bền vững của báo chí khi cam kết bồi đắp trụ cột “nguồn lực” bằng cách cấp kinh phí theo hướng đặt hàng cho hoạt động truyền thông chính sách.

Báo chí phải trở thành tổ chức công nghệ

Cách đây hơn 20 năm, nhiều tổng biên tập vô cùng tự hào về việc máy in còn đang chạy, hàng chục đầu mối đã ngồi ăn bánh mì để đợi lấy báo đi rao bán.

Đổi mới con người ở vùng đất là mặt tiền quốc gia

Cần nhìn thẳng vào sự thật là khu vực đẹp nhất của đất nước, địa bàn chiến lược đặc biệt quan trọng lại có nhiều chỉ số phát triển thấp hơn mức trung bình của cả nước.

Tiếng chuông cảnh báo sau chuyện đình chỉ hoạt động của một sở

Hôm qua, một câu chuyện hy hữu được báo chí đưa tin: Sở Nội vụ bị tạm đình chỉ hoạt động 1 tháng vì chưa đảm bảo yêu cầu về phòng cháy chữa cháy (PCCC).

Truyền thông là chức năng của chính quyền

Khi các cấp chính quyền chủ động phối hợp truyền thông với các cơ quan báo chí sẽ là nền tảng quan trọng nhất cho việc làm chủ tình hình trong bối cảnh hiện nay.

Cơ hội của Việt Nam trước vòng cải cách mở cửa mới của Trung Quốc

Bản thân mỗi nước đều đang hướng đến phát triển chất lượng cao. Trong giai đoạn trước, điểm tăng trưởng của quan hệ Việt - Trung là thương mại, thầu khoán công trình. Hiện nay và sắp tới điểm tăng trưởng mới của quan hệ Việt - Trung sẽ là gì?

Những thông điệp về trái phiếu doanh nghiệp

Có một điểm cần nhấn mạnh: tuyệt đại đa số trái phiếu doanh nghiệp là có tài sản đảm bảo hoặc được bảo đảm bởi các tổ chức tín dụng.

Việt Nam sẽ vượt bẫy thu nhập trung bình theo cách nào

Việt Nam nỗ lực trở thành quốc gia thu nhập trung bình cao và thu nhập cao vào năm 2035 và 2045. Tuy nhiên, chúng ta phải vượt qua thách thức không hề nhẹ, nhất là về thể chế.

Thủ tướng Võ Văn Kiệt, nhà lãnh đạo cải cách tâm huyết

Thủ Tướng Võ Văn Kiệt là nhà lãnh đạo đi tiên phong trong thực hiện cải cách và hội nhập của đất nước ta. Ông đã dũng cảm thực hiện những quyết định đột phá tầm chiến lược để đưa đất nước đi lên.

Tầm nhìn quốc gia Qatar qua lăng kính World Cup

Qatar đã làm nên lịch sử khi lần đầu tiên đưa sự kiện thể thao được theo dõi nhiều nhất trên toàn cầu đến Thế giới Ả Rập và Hồi giáo.

Ông Sáu Dân và đổi mới thể chế

Ngày 9/8/1995, trước Đại hội Đảng lần thứ 8, Thủ tướng Võ Văn Kiệt đã gửi một bức thư tâm huyết cho Bộ Chính trị nêu quan điểm, tư tưởng, khuyến nghị và cảnh báo về một số vấn đề có tầm chiến lược đối với đất nước vào thời điểm lịch sử đó.

‘Ý Đảng, lòng Dân’

Hôm qua, một người bạn của tôi thông báo, chị đã không rút trước hạn món tiền gửi ngân hàng đang được kiểm soát đặc biệt. Tôi biết, tâm lý chị cũng khá cồn cào vì chị liên tục hỏi ý kiến của tôi trong cả tuần trước.

Nhà lãnh đạo dám chịu trách nhiệm “phá rào”

“Sử học không nên chỉ đánh giá một con người xem họ đạt đến đỉnh cao nào mà còn phải xem khi họ nằm xuống, đã có bao nhiêu dòng nước mắt”.

Nhà giáo là nhân tố cốt lõi quyết định sự thành công của đổi mới giáo dục

Bộ trưởng GĐ-ĐT Nguyễn Kim Sơn bày tỏ, nhà giáo là nguồn lực quan trọng nhất của ngành. Đầu tư cho nhà giáo chính là yếu tố nền tảng của nền tảng, quyết định đến chất lượng và sự thành công của đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.