Lý do WHO tuyên bố đậu mùa khỉ là tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng toàn cầu

Đợt bùng phát mới của đậu mùa khỉ có các yếu tố bất thường và đã lan rộng ra 60 nước.

“Tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng được quốc tế quan tâm” là hồi chuông cảnh báo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). 

Ngày 23/7, Tổng Giám đốc WHO, Tedros Adhanom Ghebreyesus, tuyên bố sự lây lan của bệnh đậu mùa khỉ là tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng được quốc tế quan tâm (PHEIC). 

Kể từ đầu tháng 5, hơn 15.000 ca đậu mùa khỉ đã ghi nhận ở khoảng 60 quốc gia. Bệnh nhân thường bị sốt vài ngày, sưng hạch bạch huyết, sau đó phát ban, có thể để lại sẹo. Hầu hết các trường hợp trong đợt bùng phát hiện tại đã tự khỏi mà không cần nhập viện hoặc dùng thuốc. Tính đến ngày 7/7, đã có 3 người chết, tất cả đều ở châu Phi.

“Đợt bùng phát đã lan nhanh khắp thế giới thông qua các phương thức lây truyền mới mà chúng ta hiểu quá ít”, ông Tedros nói khi thông báo tình trạng khẩn cấp.

Theo Vox, ông Tedros đã đưa ra tuyên bố này bất chấp việc Ủy ban khẩn cấp của WHO về bệnh đậu khỉ đã không đi đến thống nhất có nên tuyên bố tình trạng khẩn cấp hay không. 

Ảnh minh họa: Reuters

Lần gần đây nhất WHO tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc tế là vào đầu năm 2020, đối với Covid-19. Mặc dù đậu mùa khỉ đang lây lan hiện nay ít nghiêm trọng hơn nhiều so với Covid-19 nhưng có những lý do chính đáng để WHO tuyên bố tình trạng khẩn cấp.

Ana B. Amaya, chuyên gia về quản trị y tế toàn cầu tại Đại học Pace (Mỹ), thông tin, đợt bùng phát đậu mùa khỉ này rất khác với những đợt trước. Phần lớn các ca mới nhất được xác định là ở nam giới đồng tính, lưỡng tính và quan hệ tình dục với nhiều người là yếu tố nguy cơ quan trọng. 

Các nhà khoa học đang cố gắng xác định xem virus có lây lan qua tinh dịch và dịch âm đạo hay không ngoài các cách lây lan quen thuộc như tiếp xúc da kề da và ở mức độ hiếm hơn là qua đường hô hấp.

Trước đây, đậu mùa khỉ thường lây lan trong các gia đình do tiếp xúc gần gũi và dùng chung các vật dụng như khăn trải giường. Trong vài tuần qua, các báo cáo về tình hình bệnh ở trẻ em làm tăng thêm nỗi lo nếu không có biện pháp ngăn chặn, các đợt bùng phát sẽ lan rộng ra ngoài quần thể nhiễm bệnh ban đầu. 

Tuyên bố này sẽ khuyến khích các quốc gia phối hợp để ngăn chặn sự lây lan của virus. 

Tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng khác với đại dịch

WHO không tuyên bố bệnh đậu mùa khỉ là một đại dịch mới. Theo từ điển Dịch tễ học, đại dịch được định nghĩa là “dịch bệnh xảy ra trên khu vực rất rộng, vượt qua các ranh giới quốc tế và thường ảnh hưởng đến một số lượng lớn người”. 

Các chuyên gia y tế công cộng sử dụng cụm từ “đại dịch” để nhấn mạnh phạm vi toàn cầu của một đợt bùng phát, đòi hỏi sự phối hợp của quốc tế và có khả năng là đợt bùng phát quá lớn để ngăn chặn.

Tình trạng khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng mô tả một tình huống không nhất thiết đã vượt quá tầm kiểm soát, nhưng có khả năng xảy ra. 

Theo WHO, tình trạng khẩn cấp cần có các yếu tố như bất thường hoặc bất ngờ, có khả năng lây lan ra quốc tế và cần có phản ứng quốc tế ngay lập tức.

Sự bùng phát đậu mùa khỉ dễ dàng đáp ứng hai tiêu chí đầu tiên: virus xuất hiện bên ngoài châu Phi là yếu tố bất thường và đã lây lan ra quốc tế, với các ca bệnh hiện có mặt ở khoảng 60 quốc gia. Rõ ràng cần có phản ứng toàn cầu với bệnh đậu mùa khỉ. 

Trong lịch sử, WHO đã xếp 6 đợt bùng phát vào tình trạng khẩn cấp, bao gồm Ebola, Zika và Covid-19.

Tại sao WHO chờ đợi để tuyên bố tình trạng khẩn cấp?

Một số chuyên gia cho rằng đợt bùng phát này dễ dàng đáp ứng các tiêu chí khi WHO lần đầu tiên đưa ra bàn thảo cách đây một tháng. 

“Có thể hội đồng đã quyết định thực hiện một cách tiếp cận thận trọng để tránh gây ra hoang mang”, chuyên gia Amaya nhận định. 

Andrew Pekosz, nhà virus học chuyên về các mầm bệnh mới nổi, cho biết khi các cơ quan y tế công cộng tuyên bố khẩn cấp, đôi khi họ ưu tiên mức độ nghiêm trọng của bệnh hơn số ca nhiễm. Đậu mùa khỉ gây ra rất ít ca tử vong nên việc tuyên bố đợt bùng phát là tình trạng khẩn cấp toàn cầu vào tháng 6 có thể hơi quá, ngay cả khi hàng nghìn người đã bị nhiễm bệnh. 

Tuy nhiên, nhà virus học Pekosz nghĩ đó là một sai lầm.

“Chúng ta càng để virus nhân bản nhiều hơn thì càng có nhiều khả năng những virus này sẽ trở nên lây nhiễm hiệu quả hơn”, ông Pekosz nói. Mặc dù virus đậu mùa khỉ ít đột biến hơn so với SARS-CoV-2, nhưng có thể tích lũy các đột biến theo thời gian. 

Bệnh đậu mùa khỉ nguy hiểm như thế nào?Chuyên gia cho rằng phần lớn các ca bệnh đậu mùa khỉ tự hồi phục trong vòng vài tuần nhưng biến chứng có thể xuất hiện ở vài bệnh nhân nếu không được quản lý tốt nốt phát ban trên da.
Thái Lan xác nhận ca nhiễm đậu mùa khỉ đầu tiên nhưng bệnh nhân bỏ trốnTrường hợp đậu mùa khỉ đầu tiên của Thái Lan được phát hiện tại hòn đảo nghỉ dưỡng nổi tiếng Phuket.

tin nổi bật

Mỗi bệnh viện lớn cử 20-30 y bác sĩ sẵn sàng hỗ trợ nơi ảnh hưởng siêu bão Noru

Bộ Y tế yêu cầu các bệnh viện như Bạch Mai, Chợ Rẫy, Đại học Y Hà Nội... cử 20-30 bác sỹ, điều dưỡng nhiều chuyên ngành sẵn sàng đến hỗ trợ cho các đơn vị tại miền Trung khám chữa bệnh khi được lệnh điều động.

Gần 500 loại thuốc được cấp mới, gia hạn giấy đăng ký lưu hành tại Việt Nam

Cục Quản lý dược Bộ Y tế vừa liên tiếp ban hành các quyết định cấp và gia hạn giấy đăng ký lưu hành tại Việt Nam cho 485 loại thuốc sản xuất trong nước, nước ngoài.

1.020 trẻ nhiễm virus Adeno, Hà Nội đánh giá nguy cơ tiến triển thành dịch

Sở Y tế Hà Nội cho biết, 100% quận, huyện, thị xã ở Hà Nội ghi nhận ca nhiễm Adeno virus, riêng Long Biên có tới gần 150 ca. Đã có 3 trường hợp tử vong tại quận Tây Hồ, Mỹ Đức và huyện Phú Xuyên.

SK hỗ trợ phẫu thuật miễn phí cho trẻ em Việt Nam bị dị tật hàm mặt

Đại diện SK ecoplant cho biết, từ 19-23/9, Công ty SK đã cùng BV Đại học Quốc gia Seoul tại Bundang và Hội “Vì nụ cười trẻ thơ” phối hợp tổ chức “Phẫu thuật miễn phí cho trẻ em Việt Nam bị dị tật hàm mặt” tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108.

Đứng sau bệnh tim mạch, đây là lý do gần 10.000 người Việt tử vong mỗi năm

Theo Bộ Y tế, tỷ lệ tử vong do tai nạn thương tích ở Việt Nam hiện nay lên đến 11%, chỉ sau các bệnh tim mạch (18%) và các bệnh truyền nhiễm (15%).

Uống rượu bỗng nhanh say, người đàn ông phát hiện bệnh hiểm, tiên lượng nặng

Có thâm niên uống rượu 10 năm, mỗi ngày hơn nửa lít nhưng tháng nay, ông T. bỗng nhiên hay mệt, uống rượu nhanh bị say hơn, có xuất hiện ảo giác. Vào viện khám bác sĩ chẩn đoán ông mắc bệnh não Wernicke do rượu, tiên lượng nặng nề.

Câu chuyện chiếc phong bì khi đi viện 7 năm trước

Khi đưa được chiếc phong bì đến tay bác sĩ, dù cuộc phẫu thuật của em tôi chưa diễn ra nhưng gia đình tôi cũng đã thở phào, nhẹ nhõm phần nào...

Tưởng mắc bệnh sùi mào gà, hóa ra bệnh hiếm cả thế giới mới có 100 ca

Hai nữ bệnh nhân gần 60 tuổi nổi nhiều vết sần sùi, sang thương ở vùng kín. kết quả sinh thiết cho thấy, họ mắc bệnh hiếm gặp mà thế giới chỉ có khoảng 100 ca được báo cáo.

Hơn 50% ca phá thai là do mang thai ngoài ý muốn

53,6% ca phá thai ở Việt Nam là do mang thai ngoài ý muốn, một phần do nhu cầu về kế hoạch hoá gia đình không được đáp ứng.

Cảnh báo bệnh nhiễm trùng mới nổi, Bệnh viện Bạch Mai ghi nhận 20 ca

Đại diện Bệnh viện Bạch Mai thông tin từ đầu năm 2020, đặc biệt sau khi xuất hiện dịch Covid-19, số lượng bệnh nhân bị nấm đen tăng nhanh.

Nhân viên bệnh viện ở TP.HCM xài "ké" thẻ bảo hiểm y tế, gây thiệt hại 25 triệu đồng

Vì ngại đi bốc số, khám bệnh phải nghỉ làm, một nhân viên y tế tại TP.HCM đã dùng thẻ bảo hiểm y tế của bạn đính kèm đơn thuốc cao huyết áp. Sự việc kéo dài khoảng 2 năm.

Mắc bệnh lậu mà không biết, cô gái trẻ mất khả năng làm mẹ

Biết yêu và quan hệ tình dục từ năm 16 tuổi, suốt nhiều năm đau bụng liên miên Trà mới đi khám ở bệnh viện, phát hiện hai vòi trứng giãn to như hai cái cốc chứa đầy mủ. Cô gái trẻ không tin mình mắc bệnh lậu, gây viêm nhiễm, phải cắt 2 vòi trứng.

Người đàn ông khoẻ mạnh bất ngờ ngừng tim sau 15 phút bị ong đốt

15 phút sau khi bị ong đốt, người đàn ông 50 tuổi đã ngừng tuần hoàn do phản vệ nguy kịch.

Trẻ bị tim bẩm sinh nằm hành lang bệnh viện chờ mổ

"Tuần sau bác sĩ sẽ hội chẩn rồi lên lịch mổ cho con tôi. Mấy tháng nay chỉ toàn nằm viện, hết tim đến phổi, cuối cùng cũng được mổ", người mẹ nói.

Đau 3 vị trí trên cơ thể, 80% khả năng thận bất ổn

Gót chân, thắt lưng, tuyến tiền liệt là 3 khu vực bị ảnh hưởng nếu thận gặp vấn đề.