Nghệ sỹ nổi tiếng làm từ thiện: Ồn ào nghi vấn và khoảng trống pháp lý

Câu chuyện cá nhân làm từ thiện lại “nóng lên” những ngày gần đây với những hoài nghi và thắc mắc về việc tiếp nhận, minh bạch tiền ủng hộ.

Nghịch lý làm từ thiện... ‘chui’

Điều này nghe có vẻ vô lý và... phản cảm, nhưng lại là thực tế. Năm 2008, Chính phủ ban hành Nghị định số 64/2008/NĐ-CP về vận động, tiếp nhận, phân phối và sử dụng các nguồn đóng góp tự nguyện hỗ trợ nhân dân khắc phục khó khăn do thiên tai, hỏa hoạn, sự cố nghiêm trọng, các bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo.

Tuy nhiên, điều đáng nói, Nghị định lại chưa có những quy định điều chỉnh đối với cá nhân thực hiện vận động, tiếp nhận, phân phối nguồn đóng góp tự nguyện trực tiếp hỗ trợ người dân gặp khó khăn do thiên tai, dịch bệnh, sự cố. Ngược lại, Nghị định này chỉ quy định với tổ chức làm từ thiện.

{keywords}
Từ thiện là hoạt động xuất phát từ tấm lòng "lá lành đùm lá rách".

Trong khi đó, suốt thời gian qua, việc cá nhân làm từ thiện, nhận tiền quyên góp cho hoạt động thiện nguyện đã diễn ra rất sôi động, đóng góp tích cực vào công tác này. Đợt lũ miền Trung năm 2020, có nữ ca sỹ đã nhận được con số kỷ lục lên đến hàng trăm tỷ đồng từ các cá nhân khác gửi gắm để hỗ trợ đồng bào vượt qua thiên tai.

Số tiền quyên góp của mỗi đợt từ thiện như vậy là rất lớn, nhất là với những người nổi tiếng. Nhưng, đó cũng là lúc nảy sinh những tranh cãi dữ dội về tiền từ thiện đã được người nhận quyên góp sử dụng như thế nào. Một tâm lý hoài nghi, chia rẽ bao trùm khi xuất hiện các luồng ý kiến trái chiều.

Song, như trên đã nói, trường hợp nghệ sĩ, MC, người làm thiện nguyện nhận ủng hộ, quyên góp của các cá nhân, tổ chức khác để đi làm từ thiện thực tế không có quy định điều chỉnh họ phải tiếp nhận ra sao, chi tiêu, công khai minh bạch thế nào... Cho nên, viện dẫn theo căn cứ pháp lý, rất khó để yêu cầu người làm từ thiện phải “sao kê” tài khoản. Điều đó không có nghĩa pháp luật không xử lý được việc “thiện nguyện trá hình”, “lợi dụng từ thiện để trục lợi”, bởi Bộ Luật hình sự có đầy đủ các quy định để xử lý nếu phát hiện hành vi lừa đảo, chiếm dụng tiền từ thiện.

Nhưng ở góc độ người làm từ thiện, việc công khai minh bạch những khoản đóng góp, chi tiêu là cần thiết bởi nhiều người đã gửi gắm vào họ không chỉ tiền, mà còn là niềm tin. Càng minh bạch bao nhiêu, uy tín của người làm từ thiện càng tốt bấy nhiêu.

Từ thiện chuyên nghiệp

Những hạn chế trên cũng cho thấy, việc từ thiện cần phải chuyên nghiệp hơn, có thể không phải bằng các giấy phép, nhưng cần rõ ràng hơn về cách thức.

Những hạn chế của Nghị định 64 cũng đã được Bộ Tài chính nhận diện. Cuối năm ngoái, Bộ này đưa ra lấy ý kiến sửa đổi Nghị định 64, theo hướng bổ sung quy định cá nhân tham gia vận động, tiếp nhận, phân phối và sử dụng nguồn đóng góp tự nguyện để khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh, sự cố trong nước theo hai phương án.

Phương án 1: Quy định theo hướng khi cá nhân có nguyện vọng vận động, tiếp nhận, phân phối nguồn đóng góp tự nguyện để hỗ trợ thiên tai, dịch bệnh, sự cố thì thông báo cho chính quyền địa phương nơi cư trú về mục đích, phạm vi, phương thức, hình thức vận động, tài khoản tiếp nhận (đối với tiền), địa điểm tiếp nhận (đối với hiện vật) theo mẫu sẽ ban hành kèm theo Nghị định.

{keywords}
Nhiều nghệ sĩ làm từ thiện để tranh thủ đánh bóng tên tuổi (ảnh minh họa)

Về phân phối, sử dụng nguồn đóng góp tự nguyện, cá nhân cần thông báo chính quyền địa phương nơi tiếp nhận hỗ trợ về phạm vi, mức, thời gian hỗ trợ theo mẫu sẽ ban hành kèm theo Nghị định, để được phối hợp, hướng dẫn việc thực hiện phân phối nguồn đóng góp tự nguyện cũng như đảm bảo an toàn, trật tự xã hội.

Về công khai nguồn đóng góp tự nguyện, các khoản đóng góp tự nguyện do cá nhân vận động, tiếp nhận, phân phối và sử dụng để khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh, sự cố phải đảm bảo tính công khai, minh bạch. Cá nhân có trách nhiệm báo cáo, công khai về hoạt động vận động, tiếp nhận, phân phối và sử dụng nguồn đóng góp tự nguyện khi được yêu cầu.

Phương án 2: Chỉ quy định 1 điều rất chung. Đó là khi thiên tai, dịch bệnh, sự cố xảy ra trong nước, gây thiệt hại về người, tài sản hoặc ảnh hưởng tới đời sống của nhân dân, cá nhân được phép vận động, tiếp nhận, phân phối và sử dụng nguồn đóng góp tự nguyện để hỗ trợ nhân dân khắc phục khó khăn. Các cá nhân phải tuân thủ theo quy định của pháp luật có liên quan.

Chưa rõ phương án nào được lựa chọn, nhưng những lùm xùm từ thiện thời gian qua cho thấy, việc người làm thiện nguyện nói chung, nghệ sỹ nói riêng làm từ thiện cũng cần chuyên nghiệp. Bởi phía sau danh tiếng là tai tiếng. Nếu không xử lý tốt việc chi tiêu tiền từ thiện, thì làn sóng chỉ trích, tẩy chay từ phía công chúng, người quyên góp sẽ rất lớn.

Trong giới nghệ sĩ, có một trường hợp làm từ thiện rất chuyên nghiệp, các nghệ sỹ hoàn toàn có thể tham khảo. Đó là trường hợp ca sỹ Mỹ Tâm. Năm 2008, ca sỹ Mỹ Tâm đã có giấy phép Quỹ từ thiện mang tên ‘Mỹ Tâm Foundation’. Nguồn kinh phí cho Quỹ được trích ra từ lợi nhuận trong tất cả các hoạt động của công ty giải trí Mỹ Tâm.

Một luật sư chia sẻ, dưới góc độ đạo đức thì mọi hoạt động thiện nguyện đều được đánh giá cao. Những người đóng góp tiền bạc tài sản của mình thật đáng được trân trọng, những người bỏ công kêu cũng đáng được ghi nhận nếu họ trung thực và minh bạch. Những người làm thiện nguyện thầm lặng thì đáng được tôn vinh, những người hành thiện mà lan toả những điều tốt đẹp cho mọi người biết cũng đáng được cảm kích. Những người làm từ thiện thầm lặng và thường xuyên tiết lộ “bí mật” về việc làm thiện nguyện thầm lặng này cũng là những người rất tốt.

“Người Việt chúng ta có có truyền thống tương thân - tương ái, lá lành đùm lá rách đã hun đúc bao đời. Vì vậy, hoạt động thiện nguyện đã diễn ra rất phổ biến trong xã hội và gần đây cũng lắm thị phi, ồn ào trên mạng xã hội. Đã đến lúc chúng ta nhìn nhận lại vấn đề dưới góc nhìn pháp lý để hoạt động thiện nguyện vốn dĩ tốt đẹp đi vào trật tự, minh bạch đúng với bản chất ban đầu của nó”, vị luật sư giãi bày.

Hà Duy

Quy tắc ứng xử nghệ sĩ Việt: Minh bạch từ thiện, không quảng cáo sai sự thật

Quy tắc ứng xử nghệ sĩ Việt: Minh bạch từ thiện, không quảng cáo sai sự thật

Dự thảo Bộ quy tắc ứng xử chung của nghệ sĩ mà Bộ VH-TT&DL chuẩn bị ban hành có nội dung yêu cầu nghệ sĩ không phát ngôn phản cảm, phải minh bạch từ thiện, không quảng cáo sai sự thật…

tin nổi bật

Số đỏ, cuối tuần trúng độc đắc Vietlott hơn 48 tỷ đồng

Công ty Xổ số Điện toán Việt Nam (Vietlott) vừa tìm ra 1 vé số trúng giải Jackpot trị giá hơn 48 tỷ đồng của sản phẩm Mega 6/45.

Gói cho vay hơn 800.000 tỷ đồng giảm lãi suất mới giải ngân được 0,5%

Sau 3 tháng triển khai gói cho vay hỗ trợ lãi suất 2%/năm, các ngân hàng mới chỉ cho vay được 4.100 tỷ đồng trên tổng số 800.000 tỷ đồng dư nợ dự kiến cho vay năm nay.

Góp 9 nghìn tỷ đồng, bí ẩn ngân hàng HDBank sẽ nhận chuyển giao

HDBank của nữ tỷ phú USD Nguyễn Thị Phương Thảo nhận chuyển giao bắt buộc một ngân hàng yếu kém và dự kiến sẽ góp vốn 9.000 tỷ đồng.

Rút dần khỏi Trung Quốc, 'ông lớn' số 1 công nghệ đem trăm triệu USD sang Việt Nam

Doanh nghiệp của đại gia Đặng Thành Tâm đón dự án vài trăm triệu USD ngay sau khi ông lớn công nghệ Mỹ Apple rút bớt khỏi Trung Quốc và lần đầu tiên sản suất Apple Watch và MacBook tại Việt Nam.

Giá vàng hôm nay 19/8: Vàng thế giới mất phanh, trong nước bật tăng

Giá vàng hôm nay 19/8 trên thị trường quốc tế giảm thêm khi đồng USD tăng giá trong bối cảnh thị trường lao động của Mỹ vẫn khá tươi sáng.

Bốc hơi 7 nghìn tỷ, FLC đưa ra lộ trình thoát án phạt

CTCP Tập đoàn FLC của cựu chủ tịch Trịnh Văn Quyết kỳ vọng kế hoạch giải cứu sẽ thành công trong tháng 9/2022 và có thể thoát được án phạt đình chỉ giao dịch đối với cổ phiếu FLC.

Sự cố Trịnh Văn Quyết làm đảo lộn dàn lãnh đạo hệ sinh thái FLC

Từ khi ông Trịnh Văn Quyết bị bắt về tội thao túng giá chứng khoán, hoạt động kinh doanh các công ty liên quan FLC bị đình trệ, xáo trộn nhiều vị trí quan trong.

Tải ứng dụng lạ, tài khoản 2 tỷ 'bốc hơi'

Đối tượng lừa đảo thông báo chị P. có liên quan đến một vụ án điều tra và yêu cầu chị tải ứng dụng giả mạo “Bộ Công an” để phục vụ điều tra. Sau khi đăng nhập tài khoản chị P. phát hiện tài khoản bị mất gần 2 tỷ đồng...

Ông Trịnh Văn Quyết bị bắt, bộ sậu tại Chứng khoán BOS được 'thay máu'

Sau khi 2 thành viên là bà Hương Trần Kiều Dung và bà Trịnh Thị Thúy Nga bị bắt hồi tháng 4, liên tiếp 3 đơn từ nhiệm thành viên HĐQT tại Công ty Chứng khoán BOS đã được nộp lên trong nửa đầu tháng 8.

Dính tới tên Trịnh Văn Quyết, doanh nghiệp kẹt cứng, cổ đông thiệt trăm bề

Một số doanh nghiệp kẹt cứng sau khi ông Trịnh Văn Quyết bị bắt vì thao túng trên thị trường chứng khoán. Hoạt động đình trệ, cổ phiếu thanh khoản tụt giảm, thậm chí bị đình chỉ giao dịch.

Chênh lệch lãi suất USD - VNĐ xuống mức âm ‘châm ngòi’ tỷ giá

Lãi suất cho vay liên ngân hàng VNĐ lại giảm về mức thấp hơn so với lãi suất cho vay USD, điều này một lần nữa khiến tỷ giá USD/VNĐ tăng vọt.

Bỏ Quỹ bình ổn: Giá xăng dầu hết kiểu lên nhanh xuống chậm

Thời điểm này là thích hợp để xem xét, đánh giá để bỏ công cụ Quỹ bình ổn giá xăng dầu để giá xăng dầu vận động theo đúng tín hiệu thị trường

Giấu cho cổ đông cá nhân vay trăm tỷ, Hoàng Anh Gia Lai bị phạt

Hoàng Anh Gia Lai bị xử phạt tới 245 triệu đồng do cho cổ đông cá nhân vay hàng trăm tỷ đồng, công bố thông tin không đầy đủ theo quy định.

Giá vàng hôm nay 18/8: Vàng giảm xuống đáy 2 tuần

Giá vàng hôm nay 18/8 trên thị trường quốc tế tiếp tục giảm và xuống mức thấp nhất trong 2 tuần do đồng USD ở mức cao và lợi tức trái phiếu chính phủ Mỹ tăng. Giá vàng trong nước cũng sụt giảm.

Nhận tin xấu, cổ phiếu nhóm FLC bị bán tháo

Các nhà đầu tư bán tháo các cổ phiếu trong hệ sinh thái FLC sau khi có thêm thông tin về các trường hợp sắp bị đình chỉ giao dịch.