Ngôi nhà trăm cột độc nhất miền Tây

Đến ngôi nhà có tuổi thọ trên 115 năm, chúng tôi thật sự ngỡ ngàng trước sự hoàn hảo của kết cấu bộ khung cũng như nội, ngoại thất nơi đây.

Đến ngôi nhà có tuổi thọ trên 115 năm, chúng tôi thật sự ngỡ ngàng trước sự hoàn hảo của kết cấu bộ khung cũng như nội, ngoại thất nơi đây.

Đó là ngôi nhà cổ của ông Lê Minh Tồn, sinh năm 1942 (ngụ ấp Tây, xã Tân Bình, Châu Thành, Đồng Tháp), cháu đời thứ tư của ông Lê Văn Nhẫn (nhiều người gọi là Cả Nhẫn) - người đứng ra xây cất ngôi nhà này.

{keywords}

Toàn cảnh ngôi nhà

Bác Tồn cho biết, kiểu nhà này dân gian gọi là nhà chữ đinh trăm cột, vì có 100 cây cột đỡ mái ngói. Đã có 6 thế hệ sống trong ngôi nhà này. Mọi người đều trên thuận dưới hòa, cùng nhau gìn giữ, bảo quản nhà cổ. Do nhà đẹp, cổ kính và mát mẻ, nên đã không ít lần các đoàn cải lương, quay clip âm nhạc mượn cảnh ngôi nhà để thực hiện. Về ngoại thất, mặt chính nhà quay về hướng đông bắc, quanh nhà có sân rộng dùng để phơi lúa, bột. Ngôi nhà là một kiến trúc nghệ thuật đặc sắc về nhà ở miệt vườn Nam bộ. Mái lợp ngói âm dương. Hàng hiên liền nhau suốt dọc nhà trên và nhà dưới tạo thành một mảng dài ở mặt chính. Mặt bằng nhà được chia thành hai bộ phận nhà trên và nhà dưới theo kiến trúc nhà chữ đinh.

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh, nhà cổ chữ đinh trăm cột này có kết cấu bộ khung vững chãi, các cột được làm bằng gỗ căm xe thân tròn to khỏe, xếp hàng song song theo chiều dọc và chiều ngang đứng chịu lực, ráp mộng khít khao với thân kèo, đòn tay. Trên các bao lam, cửa, hoành phi, liễn đối trang trí những đồ án thể hiện nhiều nội dung đề tài như: tứ thời (xuân, hạ, thu, đông), chim muông, hoa lá, tích sử, cảnh vật trời mây hữu tình,... lồng ghép những ý tưởng, ước muốn có cuộc sống an nhàn, hạnh phúc của cư dân nông nghiệp nói chung và của gia chủ nói riêng. Dù thời gian sử dụng đã trên 100 năm nhưng đến nay bộ khung vẫn còn vững chãi, một phần nhờ vào kỹ thuật ráp nối của người xưa, phần nữa là nhờ vào ý thức bảo quản của các thế hệ chủ nhân ngôi nhà. Tất cả gần như được bảo vệ nguyên vẹn, từ tán kê chân cột đến bộ khung: cột, kèo, đòn tay, rui, mè... đều được sơn, lau chùi bóng loáng cẩn thận. Điều đặc biệt là thân kèo chế tác theo kiểu kèo tam đoạn, mỗi đầu kèo là một đồ án trang trí, thể hiện nội dung đề tài khác nhau, đầu đoạn kèo dưới, có dạng mái chèo, phía trên vót lên như hình đầu chim phượng. Trên mỗi đồ án trang trí chạm nổi chim thú, hoa lá, cảnh vật, trời mây.

Bên trong ngôi nhà có không gian rộng rãi thoáng mát, đem đến cảm giác dễ chịu cho người ở. Những mảng trang trí, dụng cụ sinh hoạt, đồ thờ đều là những vật dụng có giá trị về kinh tế, lịch sử và văn hóa. Tất cả đều được bố trí sắp xếp ngăn nắp, lau chùi sạch sẽ, thể hiện ý thức gìn giữ, bảo quản của gia chủ rất cao. Sự lộng lẫy và hiện vật phong phú bên trong nội thất của ngôi nhà này đã làm cho những ai có dịp đến đây đều phải trầm trồ... Phần trang trí nội thất, đầu tiên là phần hiên nhà, khoảng giữa cột hàng ba gian bìa đặt hai bộ ngựa gõ dày. Trên trần ở gian giữa treo bức hoành phi bằng gỗ nền thếp nhũ vàng chạm nổi chữ Hán theo dạng đại tự, phiên âm là: Hòa Dong, tạm dịch là hòa hợp và khoan dung. Bên trái, phía trước nhà dưới đặt bộ trường kỷ để trà nước tiếp khách hàng ngày. Bước qua ngạch cửa nối liền với phần hiên (từ cột hàng nhì trở vào) mặt tiền của nhà trên là nơi thờ cúng ông bà tổ tiên. Nhà dưới dùng để bố trí phòng ngủ và vật dụng sinh hoạt của gia đình. Mặt chính và cửa của nhà trên và nhà dưới được làm bằng gỗ, lắp đặt liền mí với nhau. Cửa có song hình con tiện, bản gỗ (thượng song hạ bản) viền ô chạm khắc hoa lá, dây leo, hoa quả... mang ý nghĩa sung túc và hạnh phúc. Ở chính diện, mỗi khung cửa và bao lam bố trí ở từng gian có nội dung trang trí và hình thức thể hiện phong phú riêng biệt.

{keywords}

Nội thất bên trong ngôi nhà

Không gian mặt tiền (từ cột hàng nhất mặt hậu trở ra) là nơi trang trọng nhất. Ở đây được trang hoàng lộng lẫy với việc sắp đặt bài trí các nơi thờ phượng, bàn ghế, tranh liễn, đèn trang trí đều có thể xếp vào dạng cổ vật, được chạm khắc cẩn ốc xà cừ tinh tế lộng lẫy, có giá trị mỹ thuật và kinh tế cao. Có thể nói ngôi nhà này là “Từ đường” của tộc họ với sự quy tụ thờ cúng nhiều thành viên của tộc họ, không gian thờ cúng ở đây được bày trí khít khao nhưng không kém phần ngăn nắp và tôn nghiêm. Các tủ thờ đa số thuộc vào loại tủ cổ, trừ một chiếc nằm ở góc phải. Dụng cụ thờ tự gồm lư, chân đèn, hạc, đèn bình hoa, mâm bồng, tất cả đều thuộc loại cổ vật. Đặc biệt, lư trong bộ ngũ sự ở mỗi bàn thờ có hình dáng khác nhau như: lư mắt tre, lư lục giác, lư tròn, lư hộp vuông. Việc bài trí không gian thờ cúng ở gian mặt tiền của ngôi nhà này thể hiện tính trân trọng của gia chủ đối với ông bà tổ tiên. Sát 2 chân cột hàng nhất chính giữa, mỗi bên đặt 2 chiếc ghế (dạng cổ). Trên mỗi cột hàng nhất đều có tranh liễn cẩn ốc xà cừ về các tích truyện. Trần nhà còn có treo hai chiếc đèn trang trí, một là đèn chùm của Châu Âu sản xuất, hai là đèn lồng rất đẹp, chúng sẽ được thắp sáng mỗi khi gia đình có dịp tổ chức lễ bái tiệc tùng.

Nói về công tác giữ gìn, bảo tồn ngôi nhà cổ chữ đinh trăm cột, anh Lê Tấn Cường - Phó Chủ tịch UBND xã Tân Bình cho biết, trên địa bàn xã chỉ có ngôi nhà cổ này là nguyên thủy, một số ngôi nhà cổ khác nhỏ hơn rất nhiều, kiến trúc không bì bằng, những vật trong nhà cũng mất hoặc bán đi chứ không còn nguyên vẹn như nhà bác Tồn đang ở. Địa phương cũng đã báo cáo về Phòng Văn hóa Thông tin huyện để đến khảo sát nhà cổ này. Thiết nghĩ, để nhà cổ được tồn tại lâu dài, ngành chức năng cần có những nghiên cứu sâu về kiến trúc nhà cũng như sớm có phương án bảo tồn phù hợp.

(Bài viết có sử dụng một phần tư liệu của tác giả Đặng Văn Hùng - Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh).

(Theo Đồng Tháp Online)

tin nổi bật

Chanh leo ngọt cả trăm nghìn đồng/kg vẫn 'cháy hàng'

Chanh leo ngọt của lão nông Sáu Công (Sóc Trăng) có giá hơn 110.000 đồng/kg tại hội chợ nông nghiệp nhưng không có hàng để bán vì ngon lạ…

Cá hồi tăng giá kỷ lục, người dân ngại chi tiền mua

Theo giới kinh doanh hải sản, trong phân khúc sản phẩm thuộc nhóm trung và cao cấp, cá hồi là sản phẩm đang có mức tăng giá mạnh nhất trong 5 tháng đầu năm nay.

Dầu ăn, mì tôm, trứng... "rủ nhau" tăng giá, người tiêu dùng kêu trời

Giá xăng liên tục tăng từ đầu năm nay khiến nhiều mặt hàng tiêu dùng như dầu ăn, trứng gà, mì chính, mì tôm, đường… đồng loạt "rủ nhau" tăng giá.

Tân Hoàng Minh tiết lộ số tiền nộp vào tài khoản của cơ quan điều tra

Tập đoàn Tân Hoàng Minh thông báo đã nộp 296,1 tỷ đồng vào tài khoản tạm giữ của Cơ quan Điều tra mở tại Kho bạc Nhà nước.

Tây Ninh đẩy nhanh tiến độ dự án Trung tâm logistics và cảng cạn ICD

Dự án Trung tâm Logistics, cảng cạn ICD và cảng tổng hợp Tây Ninh hoàn thành sẽ là điểm trung chuyển hàng hóa từ các nước ASEAN đến các tỉnh, thành trong nước và quốc tế, góp phần phát triển KTXH địa phương và cả vùng Đông Nam bộ.

Giá vàng hôm nay 25/5: USD tiếp tục giảm, vàng vẫn đà tăng lên

Giá vàng hôm nay 25/5 trên thị trường quốc tế tiếp tục nhích lên giữa lúc đồng USD hạ nhiệt không ngừng. Giới đầu tư có dấu hiệu tìm đến các loại tài sản có độ rủi ro cao.

Nhà vườn lỗ nặng vì trái cây mất giá, không tiêu thụ được

Năng suất trái cây giảm mạnh và giá bán cũng không được như mong muốn khiến nhiều nhà vườn đang đứng ngồi không yên.

Loạn "thổi giá" thông qua đấu giá đất, đề xuất siết đối tượng tham gia

Theo Chủ tịch HoREA Lê Hoàng Châu, cần bổ sung quy định đối tượng tham gia đấu giá các lô "đất ở" chỉ là người trong xã đó.

OCB triển khai tính năng thanh toán qua nhận diện khuôn mặt Facepay

OCB triển khai thành công tính năng Facepay cho phép khách hàng thanh toán bằng nhận diện khuôn mặt, không dùng tiền mặt, không thẻ ngân hàng, không điện thoại - trở thành ngân hàng dẫn đầu xu hướng thanh toán hiện đại này tại Việt Nam.

Tỷ phú Trần Đình Long nói lời gây sốc, tài sản bốc hơi tỷ USD

Tỷ phú Trần Đình Long ghi nhận tài sản bốc hơi gần 1 tỷ USD trong một thời gian ngắn khi giá cổ phiếu giảm chung theo thị trường và giảm mạnh theo triển vọng không còn tươi sáng của ngành thép.

Có chắc Hà Nội sẽ xây sân bay thứ hai ở huyện Thường Tín?

Thứ trưởng Bộ GTVT Lê Anh Tuấn cho biết vị trí xây sân bay thứ hai của Hà Nội chưa được đưa vào quy hoạch, còn Bộ trưởng KHĐT Nguyễn Chí Dũng nói chưa từng nghe sẽ xây ở Thường Tín.

Năng lực phát triển của du lịch Việt Nam tăng cao nhất thế giới

Chỉ số năng lực phát triển của ngành du lịch Việt Nam năm 2021 xếp thứ 52, tăng 8 bậc so với năm 2019, nằm trong số 3 quốc gia tăng cao nhất trên thế giới.

Nuôi chó Bull Pháp, thanh niên 9x Hà Nội sở hữu gia tài tiền tỷ

Sở hữu 2 con chó mang tên CR7 và M10, Nguyễn Hoàng Trung nổi tiếng trong giới chơi Bull Pháp tại Hà Nội.

Vắng khách quốc tế, hàng không Việt chưa thể phục hồi

Mặc dù thị trường nội địa có sự bứt phá mạnh mẽ, song hàng không Việt Nam phục hồi chưa được như kỳ vọng do thị trường quốc tế gặp nhiều khó khăn.

Sen Tịnh Đế trắng siêu hiếm, bằng lăng 'khổng lồ' độc nhất Bình Thuận

Hai búp sen Tịnh Đế trắng siêu hiếm vừa được phát hiện ở Nghệ An. Cây bằng lăng 'khổng lồ' như quả cầu tím ở Bình Thuận khiến nhiều người ngỡ ngàng, thích thú.