Thanh tra, kiểm tra, nỗi lo sợ chưa thể dứt

Hoạt động thanh, kiểm tra doanh nghiệp của các cơ quan chức năng đã giảm nhiều. Nhưng vẫn còn là gánh nặng khiến các doanh nghiệp lo ngại.

Các đoàn thanh kiểm tra giảm mạnh

Báo cáo Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) 2020 của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho thấy, năm 2020, số doanh nghiệp đã tiếp đón đoàn thanh, kiểm tra của các cơ quan như hải quan, công an kinh tế, môi trường giảm khoảng 50%, so với năm 2016.

Các cơ quan thường xuyên kiểm tra doanh nghiệp nhất như an toàn phòng chống cháy nổ, thuế cũng có xu hướng giảm tỷ lệ thanh, kiểm tra. Nếu như năm 2016, có 34,4% doanh nghiệp cho biết phải đón tiếp đoàn thanh, kiểm tra về an toàn phòng chống cháy nổ, năm 2020 chỉ còn 26,1%. Tương tự, năm 2020, tỷ lệ doanh nghiệp bị cơ quan thuế thanh kiểm tra là 35,5%, trong khi năm 2016 con số này ở mức 43,6%.

{keywords}
ảnh minh họa

 Với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), số cuộc thanh, kiểm tra bình quân năm cũng giảm dần theo thời gian.

Từ mức trung bình 2,85 cuộc/doanh nghiệp thời điểm 2016, đã giảm xuống còn 2,1 cuộc/doanh nghiệp vào năm 2020. Tuy nhiên, vẫn có một số doanh nghiệp FDI phải chịu gánh nặng thanh, kiểm tra lớn hơn các doanh nghiệp khác. Thanh, kiểm tra thường xuyên nhất với các doanh nghiệp FDI năm 2020 thường là an toàn phòng cháy nổ 44%, tiếp theo là thuế 29% và kiểm toán 22%, hải quan 16%, môi trường 14% và lao động 13%.

Khảo sát cũng cho thấy các doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp và công nghiệp chế tạo, chịu gánh nặng thanh, kiểm tra nhiều nhất. Hai lĩnh vực này cũng là nhóm doanh nghiệp phản ánh về hiện tượng thanh, kiểm tra quá mức và thanh, kiểm tra trùng lặp cao nhất.

Có thể do đây là các lĩnh vực rộng, liên quan tới nhiều cơ quan quản lý nhà nước khác nhau, từ nguồn gốc xuất xứ, điều kiện kinh doanh, môi trường, cho đến tiêu chuẩn chất lượng vật tư, hàng hóa lưu thông trên thị trường…Vì vậy, nên chịu thanh kiểm tra nhiều, Báo cáo PCI nhận định.

Hoạt động thanh, kiểm tra có giảm, song vẫn là gánh nặng cho không ít doanh nghiệp. Gánh nặng thanh, kiểm tra từ 5 cuộc/năm trở lên và trùng lặp nội dung, có xu hướng gia tăng theo số năm hoạt động và quy mô của doanh nghiệp. Tức là doanh nghiệp có thời gian hoạt động càng lâu, quy mô càng lớn thì càng tiếp đón nhiều đoàn thanh, kiểm tra và nội dung thanh, kiểm tra cũng trùng lặp nhiều nhất.

Không những thế, hiện tượng các cán bộ dựa vào thanh, kiểm tra để nhũng nhiễu doanh nghiệp cũng vẫn diễn ra. Các doanh nghiệp hoạt động dưới 3 năm, có quy mô siêu nhỏ, nhỏ và vừa, phản ánh nhiều hơn về hiện tượng nhũng nhiễu của cán bộ thanh, kiểm tra. Còn phản ánh hiện tượng nhũng nhiễu nhiều nhất trong thanh, kiểm tra là các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực  xây dựng.

Đừng để gánh nặng kéo dài

Tại hội thảo: Đổi mới toàn diện quản lý nhà nước trong phát triển kinh tế tư nhân ở Việt Nam, do Bộ Kế hoạch và Đầu tư tổ chức ngày 12/3 vừa qua, ông Phan Đức Hiếu, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) nhận định, một trong những gánh nặng lớn nhất của doanh nghiệp chính là bị thanh tra, kiểm tra nhiều lần.

{keywords}
 

Theo khảo sát gần đây, gần 20% số doanh nghiệp tham gia cho biết, bị thanh, kiểm tra 2 lần/năm. Đặc biệt trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 cũng vẫn bị thanh, kiểm tra. Công tác thanh tra, kiểm tra đang tạo ra nhiều rủi ro cho doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp phản ánh, họ sợ nhất thanh, kiểm tra. Ví dụ trong trường hợp doanh nghiệp đã chia cổ tức hằng năm. Vài năm sau, cơ quan thanh tra vào cuộc, yêu cầu truy thu thuế, không biết xử lý như thế nào, ông Hiếu cho biết.

Cả nước hiện có khoảng 800.000 doanh nghiệp đang hoạt động, gần 20% số doanh nghiệp bị thanh kiểm tra 2 lần/năm, tính ra cũng tới 150.000 doanh nghiệp, con số này không hề nhỏ. Không những thế, thay đổi trong công tác kiểm tra, giám sát chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu và mục tiêu đề ra. Một số thay đổi chỉ mang tính chất cơ học, không thực chất, chưa áp dụng nguyên tắc quản lý rủi ro trong thanh tra, kiểm tra, ông Hiếu nhận xét.

Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến cho nhiều hộ kinh doanh không muốn “lên đời” thành doanh nghiệp, dù được động viên khuyến khích và tạo điều kiện, còn các doanh nghiệp nhỏ không muốn lớn. Bởi gánh nặng và sự sợ hãi với hoạt động thanh, kiểm tra.

Điều tra PCI 2020 đã nhấn mạnh rằng, công tác thanh, kiểm tra doanh nghiệp cần phải tiếp tục có những cải cách mạnh mẽ hơn trong thời gian tới, nhằm đảm bảo gánh nặng thanh, kiểm tra được giảm thiểu hợp lý và phân bố công bằng.

Còn theo ông Phan Chí Hiếu, cần phải đổi mới hoạt động thanh, kiểm tra doanh nghiệp. Phải coi đây là một trong những trọng tâm cải cách quản lý trong thời gian tới. Thanh, kiểm tra là giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật, chứ không phải là trừng phạt và triệt tiêu. Cần áp dụng nguyên tắc có lợi nhất cho doanh nghiệp trong trường hợp pháp luật chưa rõ ràng, có nhiều cách hiểu khác nhau. Thanh, kiểm tra phải tránh hình sự hóa các quan hệ kinh tế, dân sự và can thiệp vào các vấn đề quản trị nội bộ của doanh nghiệp.

Trần Thủy

tin nổi bật

Cứ điểm Samsung giảm sản xuất: Nỗi lo toàn cầu, cảnh báo cho Việt Nam

Câu chuyện Samsung giảm sản xuất tại Việt Nam là dấu hiệu cho thấy sự suy giảm tăng trưởng kinh tế toàn cầu. Sự suy giảm tăng trưởng, thậm chí một số quan ngại rơi vào suy thoái, sẽ ảnh hưởng tới kinh tế Việt Nam trong nửa cuối năm 2022.

Hỗ trợ lãi suất 2%: Món quà hấp dẫn nhưng thực sự khó với

Khi các ngân hàng vẫn giữ chuẩn mực cho vay an toàn thì các DN nhỏ và vừa, yếu kém thua lỗ, không có tài sản bảo đảm sẽ không thể tiếp cận được gói hỗ trợ lãi suất 2%.

Tiềm năng như Singapore, siêu giàu đổ đến Đà Nẵng mua nhà ăn chơi

Một thành phố đáng sống chắc chắn là đáng đến, nhưng một điểm đáng đến chưa chắc đã đáng sống. Đà Nẵng đang “vươn mình” trở thành một thành phố đáng sống và kỳ vọng trở thành điểm đến của giới siêu giàu.

Tập đoàn Ấn Độ sẵn sàng đầu tư 10 tỷ USD vào Việt Nam

UBND TP. Đà Nẵng vừa trao chứng nhận cho phép nhà đầu tư nghiên cứu đầu tư dự án Cảng biển Liên Chiểu, khởi đầu của dòng vốn 10 tỷ USD đầu tư vào Việt Nam trong 5 năm tới.

CGV lỗ hàng trăm triệu USD

CJ CGV, công ty con của CJ Group, báo lỗ hơn 187 triệu USD trong năm ngoái. Bước sang đầu năm 2022, công ty vẫn lỗ 42,7 triệu USD.

Vừa phục hồi bị 'bão giá' vùi dập, chuẩn bị tăng tốc lại thiếu vốn

Nhiều lĩnh vực đang có nhịp độ phục hồi nhanh sau dịch nhưng áp lực giá, chi phí xăng dầu tăng và thiếu vốn là vấn đề các doanh nghiệp đang gặp phải.

Bỏ quy định về khung giá đất, người sở hữu nhiều nhà đất sẽ bị đánh thuế cao

Nghị quyết 18-NQ/TW yêu cầu quy định mức thuế cao hơn với người sử dụng nhiều diện tích đất, nhà, đầu cơ đất, đồng thời, bỏ khung giá đất.

'Siết' tiền tài xế và quán ăn, app giao hàng ăn dày cả 2 bên

Với một đơn hàng, ứng dụng của các hãng công nghệ lấy được cả tiền chia sẻ doanh thu từ quán ăn và tiền chiết khấu từ vận đơn của shipper. Con số này không hề nhỏ.

Suốt 2 năm đóng băng, biệt thự biển triệu đô đua nhau cắt lỗ

Từng là thủ phủ của bất động sản nghỉ dưỡng, hàng trăm căn biệt thự triệu đô ven biển ở Đà Nẵng vẫn đang “ngủ đông” tới tận hè này sau 2 năm dài Covid-19.

Khó đủ bề: Chật vật chống đỡ 'bão giá', vẫn bị đè nặng thuế phí

Nhiều DN ngành lương thực, thực phẩm đang chật vật ứng phó với “bão giá” nguyên liệu đầu vào, trong khi sức mua trên thị trường cứ yếu dần. Chưa bao giờ, họ phải chống chọi với khó khăn từ mọi phía như hiện nay.

Chấm dứt rời rạc, tự phát mở cơ chế mới phát triển liên kết vùng

Ban Chỉ đạo Tổng kết Nghị quyết 39-NQ/TW ngày 24/6 đã phối hợp với Tỉnh ủy Khánh Hòa tổ chức Tọa đàm "Liên kết phát triển tiểu vùng Nam Trung Bộ trong bối cảnh mới".

Sốt đất 'xì hơi', nhà đầu tư rao bán cắt lỗ nhưng không ai mua

Có người trả mảnh đất nông nghiệp của anh Trần Văn Tĩnh chênh 500 triệu đồng nhưng sợ bán hớ, anh Tĩnh giữ lại đến giờ bán bằng giá cũng không ai mua.

Tiết lộ về tình cảnh "ngàn cân treo sợi tóc" của Pacific Airlines

Vietnam Airlines tiết lộ tình hình tài chính của Pacific Airlines đang rất nghiêm trọng, dòng tiền bị thiếu hụt, nợ quá hạn lớn đe dọa mất khả năng thanh toán và phải chấm dứt hoạt động.

Dễ dãi với nhà đầu tư ngoại, cảnh báo vốn nhỏ chiếm đất lớn

Một số địa phương vẫn còn dễ dãi trong việc chấp nhận khá nhiều dự án FDI quy mô nhỏ, không mang lại hiệu quả cho địa phương, cấp đất với diện tích quá lớn cho dự án FDI.

Mỗi tỉnh 1 kiểu, vừa rời rạc vừa xung đột làm suy yếu lợi thế chung

Trưởng ban Kinh tế Trung ương Trần Tuấn Anh cho rằng, các địa phương còn lúng túng, bị động và thiếu người ‘nhạc trưởng” trong điều phối liên kết vùng Nam Trung Bộ.