Tìm câu trả lời 'HS biết làm gì từ kiến thức đã học'?

PGS TS. Nguyễn Đức Vũ (Trường ĐH Sư phạm Huế) cho rằng, trong dạy học theo định hướng năng lực, câu hỏi cần trả lời là "HS biết làm gì từ kiến thức đã học?" và "HS biết cách làm như thế nào?".

- Góp ý cho dự thảo chương trình giáo dục phổ thông tổng thể đã có nhiều góp kiến từ các chuyên gia, nhà quản lý giáo dục. PGS TS. Nguyễn Đức Vũ (Trường ĐH Sư phạm Huế) cho rằng, trong dạy học theo định hướng năng lực, câu hỏi cần trả lời là "HS biết làm gì từ kiến thức đã học?" và "HS biết cách làm như thế nào?".

Theo ông Vũ, nội dung dự thảo CT tổng thể đã quán triệt tinh thần đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. CT mới được xây dựng theo hướng chuyển từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển phẩm chất và năng lực của học sinh; đã cụ thể hoá mục tiêu giáo dục toàn diện và hài hoà đức, trí, thể, mỹ thành mục tiêu của từng cấp học và nêu được những biểu hiện chủ yếu về phẩm chất và năng lực cần có ở học sinh từng cấp học.

Giáo viên phải trở thành người tổ chức

Để có sự chuyển đổi nêu trên theo ông Vũ, phương pháp dạy học (PPDH) phải chuyển từ nặng về cung cấp tri thức sang đề cao hoạt động chủ động, tích cực, sáng tạo của HS, gắn kiến thức với thực tiễn cuộc sống, với các tình huống vấn đề. Tổ chức dạy học trong hoạt động, bằng hoạt động, thông qua hoạt động. Đồng thời, đánh giá kết quả học tập cũng chú trọng đến kết quả hoạt động của HS.

Dạy học theo phương pháp như vậy đòi hỏi giáo viên phải trở thành người tổ chức, hướng dẫn, chỉ đạo hoạt động nhận thức của HS; xây dựng môi trường học tập tạo cơ hội và điều kiện để HS tự chủ trong học tập, phát huy khả năng và kinh nghiệm có sẵn của mình để nhận thức, từ đó hình thành các phẩm chất và năng lực cần thiết.

Ông Vũ phân tích thêm, dạy học như vậy cũng đòi hỏi (và tạo điều kiện) HS chủ động, tích cực, sáng tạo trong học tập; tăng cường giao tiếp với bạn, với thầy. Tuy nhiên, HS cũng cần phải được rèn luyện các kĩ năng tự học, tự làm việc với các tài liệu học tập và kĩ năng trao đổi, thảo luận nhóm.

Cách đánh giá trong dạy học theo định hướng năng lực cũng khác trước đây. Cách đánh giá phải quan tâm đến đánh giá hoạt động của HS, toàn diện cả kiến thức, kĩ năng và thuộc tính cá nhân.... Mục đích đánh giá là vì sự tiến bộ của HS, giúp cho HS học tốt hơn, hoàn thiện hơn các phẩm chất và năng lực cần thiết cho tất cả HS.

Phụ huynh cũng tham gia vào quá trình giáo dục

Việc chuyển dạy học từ định hướng nội dung sang dạy học theo định hướng năng lực được Bộ hướng đến theo ông Vũ "Bộ đã chọn đúng khâu cốt lõi trong đổi mới".


{keywords}
Ảnh Văn Chung

Bởi, dạy học theo định hướng năng lực đòi hỏi cán bộ quản lí giáo dục cũng thay đổi cách quản lí theo hướng tạo điều kiện tốt hơn để việc dạy học trong hoạt động, bằng hoạt động, thông qua hoạt động được thực hiện có hiệu quả.

Qua đó, phụ huynh học sinh cũng tham gia vào quá trình giáo dục HS một cách tích cực bằng sự quan tâm, bằng hiểu biết và kinh nghiệm trong cuộc sống thực tế của mình.

Nói dạy học theo định hướng năng lực đề cao việc tổ chức, hướng dẫn HS vận dụng kiến thức vào giải quyết các tình huống học tập/thực tế không có nghĩa là coi nhẹ việc nắm tri thức, kĩ năng. Không hiểu sâu, nắm vững kiến thức và kĩ năng thì không thể vận dụng được tri thức. Tuy nhiên, đây là những kiến thức cơ bản, tinh giản, thiết thực, phù hợp với lứa tuổi học sinh, liên quan và có vai trò trong việc hình thành, phát triển phẩm chất, năng lực cho người học.

Dạy học theo định hướng năng lực đòi hỏi một môi trường học tập thân thiện, vừa có tác dụng phát triển cá nhân, vừa đề cao sự hợp tác giữa HS với nhau, giữa thầy giáo và học sinh. Trong môi trường đó, các phương tiện học tập và điều kiện về cơ sở vật chất cũng cần có sự đáp ứng hợp lí.

Chương trình mới có tính kế thừa

Vẫn theo ông Vũ, việc dạy học tích hợp giữa các môn học ở tiểu học (Lịch sử và Địa lí; Tìm hiểu tự nhiên và xã hội...), tích hợp các vấn đề xã hội (dân số, môi trường, an toàn giao thông, di sản...) vào các môn học gần gũi đã triển khai nhiều năm nay. Tuy nhiên, chương trình mới thực hiện tích hợp sâu rộng hơn và ở mức cao hơn, ghi vào chương trình, nhất là giai đoạn cơ bản (lớp 1 - 9).

Dạy học tích hợp ngoài tiết kiệm thời gian, tránh chồng chéo giữa các môn học..., còn giúp cho HS vận dụng tổng hợp kiến thức của nhiều môn học trong giải quyết các tình huống học tập/cuộc sống. Đồng thời, tăng cường cho HS khả năng giải quyết vấn đề bằng kiến thức tổng hợp. "Đây là con đường hiệu quả để thực hiện dạy học theo định hướng năng lực và làm cho giáo dục đáp ứng tốt hơn nhu cầu của xã hội trong đào tạo nguồn nhân lực" - ông Vũ nói.

Dạy học phân hoá sâu rộng hơn ở giai đoạn định hướng nghề nghiệp với việc xuất hiện nhiều môn tự chọn với các quy định đủ để cho HS vừa chọn lựa theo khả năng nhưng vừa đảm bảo được mục đích giáo dục toàn diện. Tuy có một số môn học mới xuất hiện như KHTN, KHXH, Công dân với Tổ quốc, Hoạt động trải nghiệm sáng tạo... nhưng nền tảng của chúng lâu nay đã có.

Ví dụ như môn KHXH được cấu thành chủ yếu từ kiến thức của môn Lịch sử, Địa lí; môn Công dân với Tổ quốc được cấu thành từ kiến thức của các môn GDCD, Lịch sử, ANQP.

Với những nền tảng có sẵn và tính kế thừa, ông Vũ nhìn nhận sẽ không gặp nhiều khó khăn về đội ngũ giáo viên cũng như cơ sở vật chất phục vụ dạy học.

Cụ thể, môn KHXH có phần riêng của Lịch sử, phần riêng của Địa lí do GV hai môn này đảm nhận dạy lâu nay; phần chung là các chuyên đề có cả Lịch sử và Địa lí như: Môi trường, Năng lượng, Các nền văn minh thế giới, Di sản thế giới... GV của cả hai môn này đều dạy tích hợp.

"Tích hợp gắn liền với phân hoá vừa đảm bảo trang bị cho người học các năng lực giải quyết vấn đề chung trong cuộc sống, vừa giúp cho người học đi sâu vào lĩnh vực mình có khả năng hơn" - ông Vũ chia sẻ.


Giáo dục phổ thông đổi mới đã cuốn theo sự đổi mới của các trường sư phạm. Nhằm đáp ứng đổi mới đào tạo đội ngũ GV thực hiện chương trình và SGK mới, các trường sư phạm hiện nay, nhất là 7 trường trọng điểm trong Đổi mới cũng đang có nhiều thay đổi về chương trình đào tạo, tổ chức đào tạo và phương pháp giảng dạy theo định hướng phát triển năng lực.

Nhiều trường đã phối hợp tổ chức các hội thảo khoa học bàn về phát triển chương trình, bồi dưỡng giảng viên, giáo viên đáp ứng yêu cầu đổi mới GDPT; xây dựng chương trình đào tạo đại học và sau đại học mới đáp ứng việc thực hiện đổi mới; chuyển mạnh đào tạo theo hướng năng lực, đẩy mạnh đổi mới PPDH theo hướng đề cao vai trò chủ động, tích cực, sáng tao của người học; thực hiện đổi mới kiểm tra đánh giá theo định hướng năng lực của người học; xây dựng Đề án đào tạo và đào tạo lại giáo viên, bồi dưỡng giáo viên đáp ứng đổi mới căn bản, toàn diện GD-ĐT.

H.Nguyễn (ghi)

tin nổi bật

242 chương trình đào tạo đại học được công nhận đạt chuẩn nước ngoài

Cục Quản lý chất lượng (Bộ Giáo dục và Đào tạo) vừa công bố danh sách các chương trình đào tạo đại học được kiểm định theo tiêu chuẩn trong nước và nước ngoài.

Sở GD-ĐT TP.HCM lên tiếng vụ bạo lực trong học sinh trường quốc tế

Theo Sở GD-ĐT TP.HCM, Trường quốc tế American Academy (ISHCMC-AA), cần có trách nhiệm giải quyết sự việc như gặp phụ huynh học sinh, đảm bảo an toàn cho học sinh, ổn định tâm lý, tránh ảnh hưởng đến việc học.

Đề tiếng Anh vào lớp 10 Chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn năm 2022

Sáng nay 29/5, các thí sinh đã trải qua bài thi môn Tiếng Anh ở kỳ tuyển sinh vào lớp 10 Trường THPT Chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn (Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn - ĐH Quốc gia Hà Nội) năm học 2022-2023.

Bộ Giáo dục yêu cầu xử lý vụ bạo lực trong học sinh trường quốc tế

Bộ Giáo dục và Đào tạo đề nghị Uỷ ban nhân dân TP.HCM chỉ đạo xử lý vụ bạo lực trong học sinh Trường quốc tế American Academy (ISHCMC-AA) và gửi thông tin về Bộ trước ngày 31/5.

Đề thi vào lớp 10 môn Văn Chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn 2022

Sáng nay 29/5, các thí sinh dự thi vào lớp 10 Trường THPT Chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn (Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn - ĐH Quốc gia Hà Nội) năm học 2022-2023 đã trải qua bài thi môn Văn điều kiện cho tất các cả các khối chuyên.

Đề môn Toán thi vào lớp 10 Chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn 2022

Sáng nay 29/5, các thí sinh dự thi vào lớp 10 Trường THPT Chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn (Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn - ĐH Quốc gia Hà Nội) năm học 2022-2023 đã trải qua bài thi môn Toán.

Một đại học bị vạ lây sau vụ bạo lực học đường ở trường quốc tế

Trường ĐH Quốc tế (ĐH Quốc gia TP.HCM), bất ngờ nhận hàng loạt bình luận tiêu cực và đánh giá 1 sao từ cộng đồng mạng. Trường này cho rằng mình bị vạ lây từ vụ bạo lực học đường diễn ra ở một trường quốc tế.

Phụ huynh tố trường quốc tế ở TP.HCM: 'Có lẽ con đã giấu tôi khóc một mình'

Chị Trần Hà Thủy - người tố con bị đánh ở Trường Quốc tế TP.HCM (ISHCMC-AA) đang gây bão dư luận những ngày qua - cho biết sẽ theo đuổi sự việc cho tới khi có câu trả lời thỏa đáng.

Bà chủ dùng túi nilon bịt đầu trẻ mầm non bị phạt hành chính

UBND huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái đã quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giáo dục đối với cô giáo dùng túi nilon bịt đầu trẻ ở lớp mầm non tư thục Bông Sen.

Những thí sinh đầu tiên thi vào lớp 10 chuyên ở Hà Nội

Trường THPT Chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn (Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn) là trường chuyên đầu tiên của Hà Nội tổ chức thi tuyển vào lớp 10 năm 2022.

Chỉ 5 người thi tuyển 2 chức hiệu trưởng ở Hà Nội

Sở GD-ĐT Hà Nội mới đây (28/5) tổ chức kỳ thi tuyển chức danh hiệu trưởng cơ sở giáo dục công lập trực thuộc Sở năm 2022 với phần thi trình bày đề án.

Sắp có thư viện số miễn phí cho trẻ em Việt Nam

Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc UNICEF Việt Nam, Thư viện số toàn cầu và Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam đang triển khai dự án thư viện số miễn phí dành cho trẻ em.

Vụ học sinh trường quốc tế ở TP.HCM bị đánh: Hiệu trưởng ứng xử hợp lý?

Mặc dù cư dân mạng rất phẫn nộ về vụ việc cháu gái bị đánh liên quan đến Trường Quốc tế SHCMC - AA, nhiều ý kiến cho rằng nhà trường đã có phương án xử trí hợp lý.

Hơn 10 vạn người xem livestream phụ huynh tố con bị đánh ở trường quốc tế

Đến 15h30 ngày 28/5, trong livestream mới nhất của mình, bà T.H.T cho biết Ốc (con gái của bà) đã bị sang chấn tâm lý nặng nề ngay sau khi sự việc.

Trường quốc tế học phí 600 triệu bị dân mạng tràn vào vote 1 sao

Sau khi phụ huynh livestream, cộng đồng mạng đã tràn vào đánh giá 1 sao trên nền tảng Google đối với Trường Quốc tế TP.HCM - American Academy (ISHCMC-AA, An Phú, TP Thủ Đức). ISHCMC là ngôi trường có học phí hơn nửa tỷ, khá nổi tiếng ở TP.HCM.