Vay 400 nghìn tỷ lãi suất cao, đuối sức lo khó trả nợ

Sức khỏe tài chính của các doanh nghiệp phát hành trái phiếu trong năm 2020 có dấu hiệu yếu đi. Một số doanh nghiệp lợi nhuận tạo ra không đủ trang trải lãi vay, do vậy món nợ trái phiếu lo khó trả.

Lo khó trả nợ

Theo số liệu của công ty xếp hạng tín nhiệm Fiin Ratings, giá trị phát hành trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam năm 2020 đạt kỷ lục, lên tới 429,5 nghìn tỷ đồng, tăng 28,3% so với năm 2019. Mức phát hành này tương đương 4,7% dư nợ tín dụng toàn hệ thống ngân hàng trong năm 2020.

Quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp đã khá lớn, tương đương với 15,1% GDP và 10,3% dư nợ tín dụng toàn hệ thống ngân hàng vào thời điểm cuối năm 2020. Điều này cho thấy kênh huy động qua trái phiếu đóng vai trò quan trọng trong việc khai thông nguồn vốn cho doanh nghiệp Việt Nam.

Tuy nhiên, thị trường trái phiếu doanh nghiệp năm 2020 được cho là tiềm ẩn những rủi ro lớn khi gần 80% giá trị trái phiếu doanh nghiệp phát hành thuộc về các doanh nghiệp chưa niêm yết. Những doanh nghiệp này có năng lực tài chính yếu hơn đáng kể so với các doanh nghiệp niêm yết, dù trái phiếu có thể bao gồm tài sản đảm bảo hoặc bảo lãnh của bên thứ ba.

{keywords}
 

Cùng với sự thiếu chuyên nghiệp của thị trường đã làm cho chất lượng trái phiếu doanh nghiệp rơi vào tình trạng “vàng thau lẫn lộn”. Chẳng hạn, khảo sát các doanh nghiệp bất động sản phát hành trái phiếu cho thấy, lãi suất trái phiếu của nhóm doanh nghiệp tốt và nhóm doanh nghiệp yếu được cào bằng, trong khoảng từ 10-12%/năm. Như vậy cũng có nghĩa là, giá trị hầu hết trái phiếu phát hành của các đơn vị có sức khỏe tài chính yếu ngang bằng với trái phiếu của các đơn vị có sức khỏe tài chính tốt.

Với riêng lĩnh vực bất động sản, năm 2020, các doanh nghiệp đã huy động tới 162 nghìn tỷ đồng, tăng hơn 100% so với năm 2019. Bình quân kỳ hạn trái phiếu doanh nghiệp bất động sản phát hành trong năm 2020 là 3,8 năm, tăng hơn 1 năm so với cùng kỳ năm 2019. Lãi suất trái phiếu bình quân khoảng 10,5%/năm.

Kết quả khảo sát 17 công ty bất động sản niêm yết, có phát hành trái phiếu, Fiin Ratings đánh giá hệ số chi trả lãi vay trung bình đã giảm từ mức bình quân 4,5% (năm 2019) xuống còn 3,4% (cuối năm 2020). Tuy vậy, vẫn ở mức an toàn, bởi hệ số nợ vay ròng trên lợi nhuận trước lãi vay, thuế và khấu hao thấp hơn kỳ hạn bình quân của trái phiếu đã phát hành.

Nhưng Fiin Ratings nhận định có sự phân hóa rõ rệt giữa các đơn vị đầu ngành và các đơn vị còn lại. Khi loại bỏ đơn vị đầu ngành thì sức khỏe tài chính của các đơn vị còn lại đã bị suy yếu rõ rệt. Một số doanh nghiệp có hệ số chi trả lãi vay năm đã giảm về mức 0,7 lần, tức là lợi nhuận tạo ra không đủ trang trải lãi vay. Trong khi hệ số nợ vay ròng trên lợi nhuận trước lãi vay, thuế và khấu hao ở một số đơn vị tăng mạnh, lên mức 17,3 lần, tức là vượt xa kỳ hạn bình quân 3,8 năm của trái phiếu. Do vậy, khả năng đáp ứng nghĩa vụ nợ của các công ty này sẽ phụ thuộc lớn vào sự hồi phục của ngành bất động sản.

Rủi ro trái phiếu

Các chuyên gia tài chính cho rằng, trái phiếu doanh nghiệp bất động sản chiếm tỷ trọng cao trong danh mục đáo hạn 3 năm tới. Trong khi khả năng chi trả của doanh nghiệp phát hành lại phụ thuộc vào sự hồi phục của thị trường bất động sản. Nếu tình hình sản xuất kinh doanh tốt, thị trường bất động sản diễn biến thuận lợi thì doanh nghiệp có thể thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với nhà đầu tư. 

Ngược lại thì rủi ro rất lớn. Rủi ro thường rơi vào thời điểm đáo hạn trái phiếu, nhất là đối với các trái phiếu lãi suất cao nhưng doanh nghiệp hoạt động không hiệu quả.

{keywords}
 

Kể cả trường hợp có tài sản thế chấp thực sự cũng không có nhiều ý nghĩa đối với nhà đầu tư đại chúng. Lý do là trong trường hợp doanh nghiệp không có khả năng thanh toán, tài sản thế chấp chỉ có nhiều ý nghĩa với các đơn vị có thể xử lý và tìm thấy giá trị từ tài sản đó. Trong đa số trường hợp, nhà đầu tư cá nhân đại chúng hay chuyên nghiệp đều khó có năng lực xử lý tài sản thế chấp.

Chỉ có chút hy vọng là trái phiếu được phát hành qua hình thức riêng lẻ, bên mua được một số đơn vị cam kết như mua lại hoặc cho phép cầm cố sẽ góp phần giảm rủi ro cho người sở hữu.

Nhận định về thị trường trái phiếu doanh nghiệp năm 2021, giới chuyên môn cho rằng vẫn sẽ sôi động. Nhu cầu vốn trung và dài hạn của các doanh nghiệp hiện rất lớn, trong khi năng lực đáp ứng của hệ thống ngân hàng thương mại không đủ. Hơn nữa, nhiều doanh nghiệp đang chịu tác động của dịch Covid-19 bị ảnh hưởng đến dòng tiền. Do đó, rất cần tái cấu trúc kỳ hạn nguồn vốn nợ vay theo hướng dài hạn. Điều này đặc biệt cần thiết với các doanh nghiệp không có tài sản thế chấp và khó có khả năng được ngân hàng gia hạn hay tăng hạn mức tín dụng trong bối cảnh hiện nay.

Còn với các nhà đầu tư, do lãi suất tiết kiệm đang thấp kỷ lục nên vẫn muốn đổ tiền vào trái phiếu để hưởng lợi lớn hơn. Vì vậy, thị trường trái phiếu doanh nghiệp năm 2021 hứa hẹn vẫn sẽ sôi động nhưng về quy mô khó đạt được mức phát hành như năm 2020. Cơ cấu phát hành sẽ dịch chuyển đáng kể sang hình thức chào bán ra công chúng, thay vì phát hành riêng lẻ.

Tuy nhiên, theo Fiin Ratings, sức khỏe tài chính của các nhà phát hành trái phiếu trong năm 2020 có dấu hiệu yếu đi, nhất là các đơn vị chưa niêm yết. Do đó, các nhà đầu tư cần đánh giá chi tiết từng trái phiếu và doanh nghiệp phát hành để có các thông tin cụ thể, theo sát diễn biến tình hình tài chính của doanh nghiệp cũng như các biện pháp xử lý, khi dòng tiền từ hoạt động kinh doanh không như dự kiến.

Trần Thủy

tin nổi bật

Gói cho vay hơn 800.000 tỷ đồng giảm lãi suất mới giải ngân được 0,5%

Sau 3 tháng triển khai gói cho vay hỗ trợ lãi suất 2%/năm, các ngân hàng mới chỉ cho vay được 4.100 tỷ đồng trên tổng số 800.000 tỷ đồng dư nợ dự kiến cho vay năm nay.

Góp 9 nghìn tỷ đồng, bí ẩn ngân hàng HDBank sẽ nhận chuyển giao

HDBank của nữ tỷ phú USD Nguyễn Thị Phương Thảo nhận chuyển giao bắt buộc một ngân hàng yếu kém và dự kiến sẽ góp vốn 9.000 tỷ đồng.

Rút dần khỏi Trung Quốc, 'ông lớn' số 1 công nghệ đem trăm triệu USD sang Việt Nam

Doanh nghiệp của đại gia Đặng Thành Tâm đón dự án vài trăm triệu USD ngay sau khi ông lớn công nghệ Mỹ Apple rút bớt khỏi Trung Quốc và lần đầu tiên sản suất Apple Watch và MacBook tại Việt Nam.

Giá vàng hôm nay 19/8: Vàng thế giới mất phanh, trong nước bật tăng

Giá vàng hôm nay 19/8 trên thị trường quốc tế giảm thêm khi đồng USD tăng giá trong bối cảnh thị trường lao động của Mỹ vẫn khá tươi sáng.

Bốc hơi 7 nghìn tỷ, FLC đưa ra lộ trình thoát án phạt

CTCP Tập đoàn FLC của cựu chủ tịch Trịnh Văn Quyết kỳ vọng kế hoạch giải cứu sẽ thành công trong tháng 9/2022 và có thể thoát được án phạt đình chỉ giao dịch đối với cổ phiếu FLC.

Sự cố Trịnh Văn Quyết làm đảo lộn dàn lãnh đạo hệ sinh thái FLC

Từ khi ông Trịnh Văn Quyết bị bắt về tội thao túng giá chứng khoán, hoạt động kinh doanh các công ty liên quan FLC bị đình trệ, xáo trộn nhiều vị trí quan trong.

Tải ứng dụng lạ, tài khoản 2 tỷ 'bốc hơi'

Đối tượng lừa đảo thông báo chị P. có liên quan đến một vụ án điều tra và yêu cầu chị tải ứng dụng giả mạo “Bộ Công an” để phục vụ điều tra. Sau khi đăng nhập tài khoản chị P. phát hiện tài khoản bị mất gần 2 tỷ đồng...

Ông Trịnh Văn Quyết bị bắt, bộ sậu tại Chứng khoán BOS được 'thay máu'

Sau khi 2 thành viên là bà Hương Trần Kiều Dung và bà Trịnh Thị Thúy Nga bị bắt hồi tháng 4, liên tiếp 3 đơn từ nhiệm thành viên HĐQT tại Công ty Chứng khoán BOS đã được nộp lên trong nửa đầu tháng 8.

Dính tới tên Trịnh Văn Quyết, doanh nghiệp kẹt cứng, cổ đông thiệt trăm bề

Một số doanh nghiệp kẹt cứng sau khi ông Trịnh Văn Quyết bị bắt vì thao túng trên thị trường chứng khoán. Hoạt động đình trệ, cổ phiếu thanh khoản tụt giảm, thậm chí bị đình chỉ giao dịch.

Chênh lệch lãi suất USD - VNĐ xuống mức âm ‘châm ngòi’ tỷ giá

Lãi suất cho vay liên ngân hàng VNĐ lại giảm về mức thấp hơn so với lãi suất cho vay USD, điều này một lần nữa khiến tỷ giá USD/VNĐ tăng vọt.

Bỏ Quỹ bình ổn: Giá xăng dầu hết kiểu lên nhanh xuống chậm

Thời điểm này là thích hợp để xem xét, đánh giá để bỏ công cụ Quỹ bình ổn giá xăng dầu để giá xăng dầu vận động theo đúng tín hiệu thị trường

Giấu cho cổ đông cá nhân vay trăm tỷ, Hoàng Anh Gia Lai bị phạt

Hoàng Anh Gia Lai bị xử phạt tới 245 triệu đồng do cho cổ đông cá nhân vay hàng trăm tỷ đồng, công bố thông tin không đầy đủ theo quy định.

Giá vàng hôm nay 18/8: Vàng giảm xuống đáy 2 tuần

Giá vàng hôm nay 18/8 trên thị trường quốc tế tiếp tục giảm và xuống mức thấp nhất trong 2 tuần do đồng USD ở mức cao và lợi tức trái phiếu chính phủ Mỹ tăng. Giá vàng trong nước cũng sụt giảm.

Nhận tin xấu, cổ phiếu nhóm FLC bị bán tháo

Các nhà đầu tư bán tháo các cổ phiếu trong hệ sinh thái FLC sau khi có thêm thông tin về các trường hợp sắp bị đình chỉ giao dịch.

Đại gia Dương Công Minh và đường về 'một nhà' với Bamboo Airways

Trước khi về một nhà, giới đầu tư đã chứng kiến nhiều giao dịch và nhân sự tại FLC (tập đoàn mẹ của Bamboo Airways) và Bamboo Airways liên quan tới ông Dương Công Minh và Sacombank.