Có lần tôi hỏi sinh viên 17/2 là ngày gì, cả lớp im lặng

Lịch sử phải được ghi lại, truyền đời cho dân. Thật minh bạch, rõ ràng. Thật cứng cỏi tư thế Việt Nam.

Sau năm 1975, lịch sử đất nước gắn liền với 3 sự kiện lớn, theo thứ tự thời gian là Chiến tranh bảo vệ Biên giới Tây Nam, Chiến tranh bảo vệ Biên giới phía Bắc và Trận chiến Gạc Ma.

Thế hệ những người thuộc lớp U60 như tôi “may mắn” được sống trong không khí hào hùng của cả nước, tiếp nối tinh thần “thà hy sinh tất cả…”, “Tất cả cho tiền tuyến” của 30 năm đánh Pháp và đánh Mỹ. Bóng ma chiến tranh vẫn còn lảng vảng nơi Biên cương, Tổ quốc sau hàng chục năm chinh chiến vẫn chưa một phút bình yên. 

Có lần tôi hỏi sinh viên 17/2 là ngày gì, cả lớp im lặng
Năm nay tròn 40 năm Chiến tranh bảo vệ Biên giới phía Bắc, tôi lại như được sống với hồi ức, với tâm tưởng của một thời khói lửa. Niềm tự hào xen lẫn nỗi buồn.

Năm nay tròn 40 năm Chiến tranh bảo vệ Biên giới phía Bắc, tôi lại như được sống với hồi ức, với tâm tưởng của một thời khói lửa. Niềm tự hào xen lẫn nỗi buồn.

Tự hào bởi dân tộc này, “yêu hòa bình nhưng không sợ chiến chinh”, vì Tổ quốc thiêng liêng, lớp lớp con dân sẵn sàng nằm gai nếm mật, hi sinh tính mạng cho Đất Nước trường tồn.

Buồn vì thế hệ trưởng thành sau chiến tranh giải phóng lại hiểu biết quá ít ỏi về ba cuộc chiến này.

Khi chiến tranh Biên giới Tây Nam xảy ra, tôi đã bước vào giảng đường đại học. Tôi còn nhớ, những ngày đầu tháng 1/1979, qua hệ thống loa phóng thanh của nhà trường, Đài Tiếng nói Việt Nam liên tục đưa tin về cuộc chiến, đặc biệt là Chiến thắng giải phóng Phnom Penh khỏi ách thống trị tàn bạo của chế độ diệt chủng Pol Pot - Ieng Sary ngày 7/1/1979.

Chiến tranh Biên giới phía Bắc xảy ra vào lúc chúng tôi vừa chân ướt chân ráo đặt chân lên đất Anh Sơn, huyện miền Tây Nghệ An, sau kỳ nghỉ Tết trong chuyến thực tập hai tháng cuối khóa.

Không biết có phải vì đây là cuộc chiến khốc liệt, liên quan đến vận mệnh đất nước hay không mà báo chí tuyên truyền sâu rộng, bài bản.

Chúng tôi cũng như bao người dân khác lúc bấy giờ không khỏi bàng hoàng khi Đài Tiếng nói Việt Nam đưa tin rạng sáng ngày 17/2/1979 (nhằm ngày 21 tháng Giêng năm Kỉ Mùi), Trung Quốc xua hàng chục vạn quân tràn qua biên giới phía Bắc, tiến hành cuộc chiến chống Việt Nam. Tin chiến sự ngập tràn trên mặt báo. Một loạt bài hát mang hơi thở nóng bỏng của khói lửa chiến tranh ra đời. Cả dân tộc lại bừng bừng khí thế vào trận chiến đấu mới.

Chúng tôi thực tập nghề trong một bầu không khí nôn nao khó tả. Dù chỉ hơn nửa tháng sau, Trung Quốc tuyên bố rút quân, nhưng cuộc chiến nơi Biên cương vẫn còn dai dẳng, máu chiến sỹ, đồng bào vẫn đổ. Sau khi tốt nghiệp đại học, hầu hết nam sinh của trường được chọn tham dự khóa huấn luyện sĩ quan dự bị. Đây là khoá huấn luyện sỹ quan dự bị đầu tiên đối với sinh viên đã tốt nghiệp các trường đại học. Ai nấy xác định, sẵn sàng xếp bút nghiên ra trận.

Hoàn thành khóa huấn luyện 3 tháng sĩ quan dự bị, tôi vào Tây Nguyên công tác. Cuộc chiến Biên giới phía Bắc dần đi vào quên lãng phần vì sức ép của cơm gạo áo tiền thời bao cấp, phần vì thông tin trên báo chí thưa dần rồi “tắt” hẳn từ những năm đầu thập kỉ 90.

Nhưng buồn nhất có lẽ là sự kiện Gạc Ma. Tôi và rất nhiều công dân từng không biết đến sự kiện đau thương này. Cuối thập niên đầu tiên của thế kỉ 21, nhờ thông tin trên mạng Internet mà nhiều người dân tiếp cận được trận chiến bi hùng nhất trong lịch sử giữ nước thời hiện đại. Có lẽ mãi đến dịp kỉ niệm 25 năm Gạc Ma, tôi mới thấy báo chí công bố những tư liệu về sự kiện đặc biệt này.

Năm đó, tôi đã viết những dòng thơ:

“hai mươi lăm năm im lặng

nỗi đau lặn trong tim

để hôm nay bật lên

tiếng nấc

rớm máu

Hai mươi lăm năm rồi

cứ ngỡ hôm qua

những chàng trai mười tám đôi mươi

ngực căng gió ôm chặt cờ đỏ

chân cắm đá như cọc gỗ Bạch Đằng

chở che cho biển đảo quê hương

trước bom đạn quân thù xối xả

máu các anh thắm đỏ màu cờ”

Thế hệ tôi sống trong thời điểm lịch sử đó còn không biết, trách gì con cháu mình chẳng hay.

 

Cả một thời gian dài, sách giáo khoa Lịch sử phổ thông đề cập cuộc chiến Biên giới 1979 chỉ ít dòng sơ sài giữa lúc môn Sử bị học sinh “ghẻ lạnh”. 

Đã có lần tôi hỏi các em sinh viên, ngày 17/2 là ngày gì, cả lớp im lặng, duy nhất chỉ có một bạn giơ tay trả lời: Đó là ngày thứ hai! (so với thời điểm tôi đặt câu hỏi là ngày 20, thứ tư trong tuần). Gợi ý rõ hơn, ngày 17/2/1979, nhưng các em cũng không ai trả lời được.

Ba mươi lăm năm, cuộc chiến đã qua rồi

Tôi hỏi các con tôi ngày Mười bảy tháng Hai

Chúng hồn nhiên trả lời: - Không biết

Chẳng sách vở nào dạy chúng hồi đi học!

Tôi hỏi các bạn sinh viên, họ vô tư đáp:

- Thưa thầy, đó là ngày thứ Hai (!)

Tôi hỏi những người xung quanh tôi

Họ bĩu môi, sao ông rỗi hơi thế

- Ngày ấy như mọi ngày!

Tôi hỏi người cựu chiến binh

Một phần máu xương đã để lại nơi chiến trường biên giới

Người lính năm xưa lặng im không nói…

Tôi không trách các con mình, tôi không trách các bạn sinh viên, tôi không trách mọi người.

Lịch sử cần sự minh bạch và công bằng như nó đã xảy ra. Đất nước này đã trải qua hàng chục cuộc chiến tranh lớn nhỏ, từ thời lập nước của các Vua Hùng, Hai Bà Trưng, băng qua các triều đại Ngô, Đinh, Lý, Tiền Lê, Trần, Hậu Lê, Quang Trung,… Triều đại nào cũng gắn liền với những chiến công hiển hách giữ nước như Bạch Đằng, Chi Lăng, Đống Đa,…

Cha ông xưa có lẽ chẳng bao giờ nghĩ việc ghi lại bằng sử sách, kể lại trong nhân dân, dạy lại cho con cháu những chiến công hiển hách cùng tội ác của quân thù lại có thể gây cản trở cho việc bang giao, hòa hiếu.

Một dân tộc lấy nhân nghĩa làm đầu, một dân tộc đối xử với bọn xâm lược không phải chỉ là kẻ chiến bại, khi chúng “như hổ đói vẫy đuôi xin cứu mạng” đã “thể lòng trời” mà “mở đường hiếu sinh”, cấp xe, cấp ngựa cho chúng cút về nước – dân tộc đó thật cao thượng.

Chuyện bang giao cha ông ta bao giờ cũng có sách lược, chiến lược hợp thời, hợp lẽ, khi nhu, khi cương để vẹn toàn bờ cõi. Nhưng lịch sử thì phải được ghi lại, truyền đời cho dân. Thật minh bạch, rõ ràng. Thật cứng cỏi tư thế Việt Nam.

Viết đến đây, bất chợt tôi nhớ hai câu dịch trong bài thơ “Xuân nhật yết Chiêu Lăng” của Nhà Vua - Phật Hoàng Trần Nhân Tông mà tôi đã thuộc nằm lòng từ hồi con đi học: “Người lính già đầu bạc/Kể mãi chuyện Nguyên Phong” (Bạch đầu quân sĩ lại/Vãng vãng thuyết Nguyên Phong). 

Những người lính chân đất oai hùng nơi chiến trận bỗng trở thành những nhà sử học dân gian, truyền dạy con cháu chuyện muôn đời của cha ông.

Những người lính anh hùng trong cuộc chiến bảo vệ Biên giới phía Bắc năm 1979 giờ đã thành ông thành bà, đầu đã bạc. Có lẽ họ cũng như các bậc tiền nhân, đang kể lại cho con cháu mình “chuyện Nguyên Phong” của thế kỉ 20?

Nhân Dân – người giữ hồn lịch sử

Mười bảy tháng Hai – Ai quên, ai nhớ

Thuở bi hùng của Đất Nước đau thương?

Nguyễn Duy Xuân


 

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
Sống bình an giữa thế cuộc đa đoan
Sống bình an giữa thế cuộc đa đoan
Blogicon  12/02/2019 

Tưới tẩm tâm hồn những việc làm thiết thực, tử tế khoảng mươi, mười lăm ngày... bạn sẽ cảm nhận được sự khác biệt!

 
Đi du lịch mất sạch tiền, nhưng điều tôi thu lại thật bất ngờ…
Đi du lịch mất sạch tiền, nhưng điều tôi thu lại thật bất ngờ…
Blogicon  10/02/2019 

Và đó không phải là lần đầu tiên tôi nhận được ân tình từ người dân địa phương vốn trước đó còn hoàn toàn xa lạ.

 
‘Món ăn tinh thần’ sang trọng giờ ra sao?
‘Món ăn tinh thần’ sang trọng giờ ra sao?
Blogicon  08/02/2019 

Kể cũng vui và thú vị vì một món ăn tinh thần sang trọng xưa nay được “cách mạng công nghệ 4.0” mang đến tận tay, tận mắt, không sá gì thời gian, địa điểm.

 
“Tượng thờ dù đổ vẫn thiêng, Miếu thờ bỏ vắng vẫn nguyên Miếu thờ”
“Tượng thờ dù đổ vẫn thiêng, Miếu thờ bỏ vắng vẫn nguyên Miếu thờ”
Blogicon  07/02/2019 

 - Trong đời, những chuyện tâm phải là cơ duyên, phải có tâm, tâm sáng thì Tân Mão vẫn là Kỷ Mão, trắng có nói là đen thì vẫn trắng. 

 
Tết là một kỳ nghỉ dài
Tết là một kỳ nghỉ dài
Blogicon  06/02/2019 

Tết là dịp để gia đình sum vầy, những người cả năm vất vả làm lụng có cơ hội ngồi lại nghỉ ngơi, tâm sự với nhau, trao bù cho nhau những yêu thương bị trì hoãn bởi cuộc sống bộn bề.

 
Đau đầu chuyện lì xì ngày Tết
Đau đầu chuyện lì xì ngày Tết
Blogicon  04/02/2019 

- Mỗi khi dịp Tết đến, điệp khúc “lì xì” lại làm đau đầu nhiều người, cả những người kinh tế không dư giả lẫn người rủng rỉnh tiền túi.

Hương dài cả mét mà tâm ô trọc, thần phật nào cứu?
Hương dài cả mét mà tâm ô trọc, thần phật nào cứu?
Blogicon  27/01/2019 

Hành vi ý nghĩ lời nói... trái với đạo đức lương tâm thậm chí vi phạm pháp luật thì dù đốt loại nhang khủng chăng nữa cũng không có thần phật nào cứu rỗi!

Phiếm đàm về hoa, bóng đá và văn hoá
Phiếm đàm về hoa, bóng đá và văn hoá
Blogicon  25/01/2019 

Có gì liên hệ giữa ba thứ này? Chuyện đã ngã ngũ rồi, nói dễ lắm. Có người bảo thế. Xin vâng. Chuyện đã xong rồi, chuyện đã qua nhưng sẽ không vô ích nếu nhìn nhận những chuyện đã qua ấy với một thái độ đúng mực.

Người hâm mộ có xứng đáng với đội tuyển Việt Nam?
Người hâm mộ có xứng đáng với đội tuyển Việt Nam?
Blogicon  20/01/2019 

 - Ứng xử văn minh là lựa chọn của mỗi cổ động viên, không chỉ sau từng trận đấu, từng giải đấu, mà trong cuộc sống hàng ngày.

Miên man thắc mắc khi đi xe buýt Hà Nội thời 4.0
Miên man thắc mắc khi đi xe buýt Hà Nội thời 4.0
Blogicon  12/01/2019 

 - Hãy thử nhìn vào xe buýt của Hà Nội, sơ bộ xem nó đang ở đâu trên thang bậc vận hành xe buýt của thế giới, của “4.0”. 

Hồ hởi từ nước ngoài trở về, giáo sư thành… anh thất nghiệp
Hồ hởi từ nước ngoài trở về, giáo sư thành… anh thất nghiệp
Blogicon  30/12/2018 

Một số địa phương đã có chính sách trải thảm đỏ mời gọi, đãi ngộ người tài. Tuy nhiên, chưa có tổng kết xem đã có bao nhiêu người đến rồi đi, ở lại bao nhiêu, có thực đạt yêu cầu đề ra không?

Không còn là ‘hồi chuông cảnh tỉnh’ mà đã ‘báo động đỏ’
Không còn là ‘hồi chuông cảnh tỉnh’ mà đã ‘báo động đỏ’
Blogicon  22/12/2018 

Tầm mức của vấn đề không dừng ở “hồi chuông cảnh tỉnh” mà là báo động đỏ về đạo đức nhà giáo hiện nay.

Khi sự im lặng trở thành đồng lõa
Khi sự im lặng trở thành đồng lõa
Blogicon  21/12/2018 

Trang bị kiến thức, kỹ năng chống xâm hại cho các em là cần thiết, nhưng nó sẽ tác dụng đến đâu khi mà ngay cả những người thầy của các em dù có biết cũng có thể sẽ lảng tránh, tảng lờ như không hay?

Cố thủ đòi mua vé: Thương binh chân chính không làm điều đó
Cố thủ đòi mua vé: Thương binh chân chính không làm điều đó
Blogicon  15/12/2018 

Những người thương binh thật từng vào sinh ra tử, để lại máu thịt trên chiến trường không bao giờ làm vẩy đục danh dự vào những việc đáng xấu hổ thế này.

‘Thích là nhích’ và chuyện ý thức người Việt trốn đâu?
‘Thích là nhích’ và chuyện ý thức người Việt trốn đâu?
Blogicon  12/12/2018 

Khi niềm tin của người dân vào pháp luật bị "sa mạc hóa" thì câu hỏi ý thức công dân, văn hoá ứng xử của người Việt mình “trốn” đâu hết rồi sẽ khó tìm ra câu trả lời.

Cơn bão 4.0 và cơn sốt học ngoại ngữ của người Việt
Cơn bão 4.0 và cơn sốt học ngoại ngữ của người Việt
Blogicon  09/12/2018 

Học ngoại ngữ, nhưng không phải theo cách mà phần đông chúng ta đã và đang làm.

Quà 20/11: Có món làm cô giáo khóc, có món làm cô… cười ngất
Quà 20/11: Có món làm cô giáo khóc, có món làm cô… cười ngất
Blogicon  20/11/2018 

Cái thành ý ẩn chứa sau món quà là mênh mông khó lường, và không hẳn lúc nào cũng vô tư quý mến hàm ơn nhau, trân trọng như ý nghĩa vốn có của hai chữ tặng quà.

Thiền sư Thích Nhất Hạnh: Hiện đại mà sâu đậm bản sắc
Thiền sư Thích Nhất Hạnh: Hiện đại mà sâu đậm bản sắc
Blogicon  18/11/2018 

Trở về Việt Nam, Sư ông sẽ được hít thở mùi lá thông của đồi Dương Xuân, sớm chiều nghe tiếng chuông tiếng mõ…

Chúng ta cần một tư duy mới, không truyền thống, không tuần tự
Chúng ta cần một tư duy mới, không truyền thống, không tuần tự
Blogicon  29/10/2018 

Vượt ra ngoài khuôn khổ của ngành thông tin, bài phát biểu đó thể hiện một tầm tư duy và cải cách cho Việt Nam. Tiến sỹ Nguyễn Đình Cung gửi bài viết riêng cho Tuần Việt Nam.

Nhiều gia đình văn hóa thế, sao lại nói ‘xuống cấp’?
Nhiều gia đình văn hóa thế, sao lại nói ‘xuống cấp’?
Blogicon  07/11/2018 

Có vẻ như con số đẹp đẽ trên lại phản ánh không đồng nhất với những cảm nhận về đạo đức, văn hóa xã hội hiện nay.

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN