Tin tức, Đọc báo Online, Tin tức trong ngày 24h - VietNamNet
Báo điện tử chính thống hàng đầu Việt Nam

Mobile0923 457 788 (Hà Nội) | 0962 237 788 (Tp.HCM)

17/01/2019 02:00:07 (GMT +7)

 

Đạo làm thầy và chống tham nhũng trong bài thi đỗ trạng lừng danh sử Việt

 - Theo các tài liệu sử học còn lưu truyền đến ngày nay, trong bài thi Đình, trạng nguyên Vũ Kiệt đã có bài làm xuất sắc, chứng minh được trí tuệ uyên bác của mình trên nhiều lĩnh vực khác nhau như văn hóa, giáo dục, chống tham nhũng. Nó được lưu lại đến ngày nay như một kiệt tác của khoa cử nước ta.

dao lam thay

Trạng nguyên Vũ Kiệt sinh năm 1452, chưa rõ năm mất, quê ở huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh ngày nay. Nổi tiếng thông minh, sáng dạ, học giỏi từ nhỏ. Năm 20 tuổi, ông đỗ trạng nguyên vào thời kỳ giáo dục, thi cử phong kiến đang trong giai đoạn cực thịnh đời vua Lê Thánh Tông (1460-1497).

Sau khi đỗ trạng, Vũ Kiệt ra làm quan, trải qua nhiều chức vụ quan trọng khác nhau, rất được vua tin dùng. Với những cống hiến to lớn cho đất nước, tên tuổi của Vũ Kiệt đã đi vào lịch sử khoa bảng nước nhà. Sinh thời, ông được nhân dân trìu mến gọi là Trạng Vít, do ngôi làng ông sinh ra có tên nôm là làng Vít.

Theo sách Văn hiến Kinh Bắc, bài văn sách thi Đình của Vũ Kiệt được triều đình coi như kiệt tác về sách lược trị nước, an dân, được lưu truyền làm mẫu cho các sĩ tử sau này học tập. Vũ Kiệt đã vượt qua đề thi “Đế vương trị thiên hạ” của vua với bài viết dài hơn chục nghìn chữ, vượt xa mức quy định tối thiểu ba nghìn chữ đương thời.

Đạo làm thầy

Trong phần nói về giáo dục, trả lời câu hỏi của nhà vua “sách xưa có câu thầy nghiêm thì việc học đạo mới được tôn kính. Nhưng hiện tại, nho sinh lại cảm thấy xấu hổ khi đến học thầy, cốt làm những chuyện họa may hoặc qua tuần, qua tháng lại đổi thầy.

Một nho sinh mà chưa bao giờ biết gò mình trong việc tu chỉnh, khi đạt được danh vọng ở triều đình thì ít tuân theo lễ nghĩa. Đạo làm thầy bị bỏ rơi sao mà lâu thế, làm thế nào để cứu vãn được?

Vũ Kiệt trả lời rằng “Thần nghe, cái học của người xưa nhất thiết phải có thầy, người thầy làm nhiệm vụ truyền đạo, thụ nghiệp nêu lên những chỗ nhầm lẫn, giải thích những điều tôn nghi trong sách vở. Các ngành, nghề, ngay cả những nghề vụn vặt cũng không thể không có thầy được, huống hồ người theo học đạo Nho.

Kẻ sĩ phải thấy mình được vinh hạnh, càng chăm lo việc thực học. Lúc chưa thành đạt thì sống theo đạo lý thông thường để chờ thời gặp mệnh, không để mất phẩm chất riêng. Lúc đã được tin dùng thì phải giữ đúng danh vị và làm việc thực sự, không thể để mất cái điều mà mình mong muốn.

Bàn về những tồn tại của giáo dục lúc bấy giờ, Vũ Kiệt cho rằng “Cũng có khá nhiều người làm thầy tư chất kém cỏi, văn vẻ vụng về. Cái mà học trò cần là sự uyên bác nhưng người thầy lại có kẻ nông xoàng, tài cán thô thiển”.

"Đạo làm thầy không vững như thế còn lạ gì khi thấy sĩ tử xấu hổ việc đi học...Tâm thật đã mất trước khi ra làm quan rồi, sau khi ra làm quan còn tìm sao được tiết tháo và phong độ của họ...”.

Vũ Kiệt còn vạch ra hướng để khắc phục những tồn tại ấy “Thần mong bệ hạ đạo làm thầy phải được tuyển chọn kỹ càng. Việc nuôi dạy sĩ tử phải đúng hướng... Tìm nhân tài trước hết phải chú ý đến mặt đức hạnh, phế truất kẻ phù hoa... Người dùng lời gian dối để trau chuốt, dứt khoát không dùng. Người dám nói thẳng... thì có thể thu nhận”.

Chống tham nhũng

Khi vua Lê đã hỏi rằng: Trẫm lo lắng cho cái thói tham lam làm đổi thay phong tục, nên đặt chức đình úy để xét tra những điều gian dối của bọn quan lại, thưởng người liêm khiết để khuyến khích làm việc tốt. Thế nhưng người có chức vị vẫn không trong sạch, gió thổi bóng theo.

Bọn quan lại nhỏ tự làm những điều ô nhục, ngày càng tràn lan. Dân càng nghèo mà đóng góp ngày càng lắm, pháp luật càng nghiêm mà kẻ gian ngày càng nhiều. Việc quân cơ, việc chính sự biến đổi rối rắm. Của cải xuất kho lại rơi vào tay bọn tham nhũng, thật chẳng có lúc nào mà quá như lúc này.

 

Hãy nêu lên cái nguyên nhân sinh ra những tệ hại ấy và bằng cách nào để sửa đổi và có tin là sửa đổi được không?

Vũ Kiệt trả lời rằng: Thần cho rằng câu hỏi của bệ hạ là muốn để tâm làm trong sạch mọi dòng vẩn đục và mong muốn các quan noi theo đó để làm chuẩn mực. Thần nghe lời giải thích trong kinh Xuân Thu “sự thành bại của quốc gia là xuất phát từ sự trung thực hay gian tà của các quan...Quan lại thất đức, việc ăn hối lộ được đưa ra ánh sáng thì thói tham lam không thể phát triển mãi được.

Con người sinh ra không thể không có sự ham muốn, nếu con người không làm chủ được sự ham muốn ấy thì sẽ sinh ra rối loạn...Vả lại gần đây, con người sống lâu trong thời bình, nên có phần sơ suất về màng lưới ngăn cấm trong đời sống hằng ngày. Trong khi làm việc công thì thường dùng quà cáp, tết nhất, dùng của đút lót làm lễ vật hằng ngày, giày dép, quần áo diêm dúa, tiêu pha hoang phí, tệ tham nhũng tích tụ thành thói quen, điềm nhiên cho đó là việc thường.

Thần thấy tuy bệ hạ nghiêm khắc trong việc tra xét kẻ gian, tín cẩn biểu dương người tốt nhưng chưa vạch trần bộ mặt của đám tiểu nhân được...Thần thấy trong Kinh lễ có câu “đại thần giữ phép, tiểu thần sẽ liêm chính” là có ý nói những việc làm của quan cấp cao thực để cho cấp dưới xem xét và noi theo...

Lấy lý mà nói thì bọn tiểu lại, bọm trộm cướp còn tự thay đổi trước sự giáo hóa của quan lệnh trong ấp, huống hồ lại đối với các bậc quan trên...Nhưng phép thuật ngày nay thì người làm quan lớn hoặc ban ơn để tỏ rằng mình là người hiểu biết, hoặc rêu rao cái danh để cho cấp dưới cầu cạnh, sai bảo người khác, ban bố mệnh lệnh đều trái với lẽ phải, khinh trọng thiên lệch. Khi tìm được chỗ hở thì gây ra tệ lậu bán buôn, hoặc không giữ chắc của công, hoặc lấy của công để vun vén cho mình.

Từ những phân tích trên Vũ Kiệt đã chỉ cách khắc phục: Thần mong bệ hạ hãy tuyển chọn những người công minh trong sạch và ngay thẳng, lấy danh vị giao cho họ trọng trách... Ra lệnh cho quan ngự sử kiểm soát, khích lệ biểu dương để thấy được những quan liêm khiết và nêu từng việc để biết được sự liêm khiết của họ.

Ông quan nào thuộc hạng ô lại và cũng lấy việc ấy để nêu cái ô nhục của họ, để điều trần tâu lên chính xác rõ ràng. Nếu quả thực họ là người liêm khiết thì ân thưởng ưu đãi và quan trường cũng được ban thưởng. Nếu quả thực họ là kẻ tham ô thì hình phạt không tha thứ và trưởng quan cũng tùy theo đó mà xử phạt. Làm như vậy thì con người sẽ tốt lên, thói tham sẽ ngăn chặn được.

Nếu như các bậc trưởng quan chẳng phải là người tốt mà là muốn bọn quan lại cấp dưới phải sống trong sạch, thế chẳng khác nào nước đầu nguồn đục mà mong cho dòng trong!

Tiểu Uyên

Thầy giáo nào có tới 74 học trò đỗ trạng nguyên, tiến sĩ?

Thầy giáo nào có tới 74 học trò đỗ trạng nguyên, tiến sĩ?

Bằng phương pháp dạy học độc đáo, ông đã đào tạo được tới 74 học trò đỗ đại khoa, trở thành thầy giáo có nhiều học trò đỗ đạt cao nhất trong gần 1.000 năm khoa bảng nước nhà.

Vị lưỡng quốc trạng nguyên nào hiện còn hậu duệ ở Hàn Quốc?

Vị lưỡng quốc trạng nguyên nào hiện còn hậu duệ ở Hàn Quốc?

Ông là một trong số những vị trạng nguyên kiệt xuất nhất sử Việt. Sinh thời, khi đi sứ đã lấy một người vợ người Cao Ly, hiện vẫn còn hậu duệ ở Hàn Quốc.

Trạng nguyên nào được vua vẽ chân dung đặt cạnh ngai vàng?

Trạng nguyên nào được vua vẽ chân dung đặt cạnh ngai vàng?

Theo sách Những người thầy trong sử Việt, Nguyễn Trực rất được các đời vua Lê yêu quý. Trong thời gian ông về quê chịu tang, vua Lê Nhân Tông đã sai người vẽ chân dung ông đặt bên cạnh ngai vàng để bớt nhớ nhung.

Đáp án trắc nghiệm "Vị trạng nguyên có mối tình được người đời ca ngợi là ai?"

Đáp án trắc nghiệm "Vị trạng nguyên có mối tình được người đời ca ngợi là ai?"

Dưới đây là đáp án trắc nghiệm "Vị trạng nguyên có mối tình được người đời ca ngợi là ai?".

Vị trạng nguyên có mối tình được người đời ca ngợi là ai?

Vị trạng nguyên có mối tình được người đời ca ngợi là ai?

Có những câu chuyện đặc biệt về các vị trạng nguyên, thám hoa nổi tiếng trong lịch sử phong kiến Việt Nam còn ít người được biết.

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
3 hiệu phó chuyển làm giáo viên do bổ nhiệm thiếu điều kiện
3 hiệu phó chuyển làm giáo viên do bổ nhiệm thiếu điều kiện
Người thầyicon  05/01/2019 

- 3 phó hiệu trưởng trường mầm non ở TP Thanh Hóa vừa bị hủy quyết định bổ nhiệm, chuyển làm giáo viên đứng lớp.

 
9X làm mẹ đơn thân, vừa ngồi học vừa hút sữa cho con
9X làm mẹ đơn thân, vừa ngồi học vừa hút sữa cho con
Gương mặt trẻicon  05/01/2019 

Tốt nghiệp đại học với tấm bằng ngành Kỹ thuật y khoa và có một cậu con trai 2 tuổi, Zianne tự hào vì đã không gục ngã trước sai lầm tuổi trẻ.

 
Cô bé 12 tuổi mở cửa hàng kinh doanh, tự sắm hàng hiệu
Cô bé 12 tuổi mở cửa hàng kinh doanh, tự sắm hàng hiệu
Gương mặt trẻicon  05/01/2019 

 - Ở độ tuổi 12, Bống có trong tay một quỹ tài chính riêng, một tiệm chè bưởi sắp khai trương cùng sự hỗ trợ của các shark.

 
ĐH Quốc gia Hà Nội xét tuyển thí sinh có chứng chỉ A-level, SAT, IELTS
ĐH Quốc gia Hà Nội xét tuyển thí sinh có chứng chỉ A-level, SAT, IELTS
Tuyển sinhicon  05/01/2019 

ĐH Quốc gia Hà Nội vừa công bố phương án tuyển sinh năm 2019 của trường trên website chính thức.

 
12 phút lịch sử của ngành hàng không vũ trụ Trung Quốc
12 phút lịch sử của ngành hàng không vũ trụ Trung Quốc
Khoa họcicon  04/01/2019 

Lần đầu tiên trong lịch sử, Trung Quốc đã hạ cánh thành công tàu vũ trụ xuống phần khuất của Mặt Trăng. Đây là một dấu mốc lớn với quốc gia này.

 
Touch English! - ‘chạm’ cảm hứng học của trẻ mầm non
Touch English! - ‘chạm’ cảm hứng học của trẻ mầm non
Giáo dụcicon  04/01/2019 

Touch English! tích hợp kiến thức đa lĩnh vực như: Khoa học - xã hội, Văn hóa, Nghệ thuật, … khiến cho nội dung bài học trở nên đa dạng, thực tế và cuốn hút hơn với những bạn nhỏ luôn ham thích khám phá về thế giới xung quanh.

"14 năm đi dạy, tôi thấy mình mất đi nhiều thứ..."
"14 năm đi dạy, tôi thấy mình mất đi nhiều thứ..."
Người thầyicon  04/01/2019 

-14 năm qua, tôi thấy mình càng "chạy" càng đuối: Chưa đến được trái tim học trò, chưa nghe bằng tâm, nói những lời công kích gây tổn thương...

Nữ tiến sĩ là hiệu trưởng đầu tiên của Trường ĐH Khoa học
Nữ tiến sĩ là hiệu trưởng đầu tiên của Trường ĐH Khoa học
Người thầyicon  04/01/2019 

Người hiệu trưởng đầu tiên của Trường ĐH Khoa học của nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa là nữ tiến sĩ khoa học Hoàng Thị Nga.

Bé trai 19 tháng tuổi bị bảo mẫu tát tím mặt
Bé trai 19 tháng tuổi bị bảo mẫu tát tím mặt
Góc phụ huynhicon  03/01/2019 

Sau khi đánh bé trai 19 tháng tuổi bầm tím mặt, nữ bảo mẫu tát nói dối với phụ huynh của em là bé bị té ngã. 

Nam sinh nhận bằng tốt nghiệp phổ thông và đại học Harvard cùng tháng
Nam sinh nhận bằng tốt nghiệp phổ thông và đại học Harvard cùng tháng
Gương mặt trẻicon  03/01/2019 

Nam sinh ở Kansas (Mỹ) sẽ sớm nhận được bằng tốt nghiệp trung học của mình - và vài ngày sau đó, cậu tới ĐH Harvard để lấy bằng cử nhân.

Kỹ năng cần thuộc lòng để sống sót trong 7 tình huống nguy hiểm
Kỹ năng cần thuộc lòng để sống sót trong 7 tình huống nguy hiểm
Góc phụ huynhicon  05/01/2019 

Hãy ghi nhớ những kỹ năng này để sống sót và giảm thiểu rủi ro nhất trong 7 tình huống nguy hiểm dưới đây.

9 cách phạt không gây tổn thương lòng tự trọng của con trẻ
9 cách phạt không gây tổn thương lòng tự trọng của con trẻ
Góc phụ huynhicon  04/01/2019 

Không có hình phạt chung nào cho tất cả trẻ. Các bậc phụ huynh hãy tham khảo những quy tắc dưới đây để đưa ra hình phạt phù hợp nhất.

Trường ĐH Ngoại thương công bố phương án tuyển sinh ĐH mới năm 2019
Trường ĐH Ngoại thương công bố phương án tuyển sinh ĐH mới năm 2019
Tuyển sinhicon  03/01/2019 

- Trường ĐH Ngoại thương vừa thông tin về các phương án tuyển sinh ĐH hệ chính quy năm 2019.

Hiệu trưởng chặn tiền ăn của học sinh chia cho giáo viên
Hiệu trưởng chặn tiền ăn của học sinh chia cho giáo viên
Người thầyicon  03/01/2019 

 Nữ hiệu trưởng tự ý giữ lại hàng trăm triệu đồng tiền ăn do Chính phủ hỗ trợ học sinh vùng khó khăn rồi chia cho giáo viên.

Những lời nhắn hài hước của thầy giáo trong đề cương ôn tập "gây bão"
Những lời nhắn hài hước của thầy giáo trong đề cương ôn tập "gây bão"
Người thầyicon  03/01/2019 

 - Những dòng nhắn nhủ đầy tâm lý cùng sự hài hước của thầy giáo tới học trò trong đề cương ôn tập trước kỳ thi học kỳ đang hút sự chú ý của cộng đồng mạng.

7 nguyên tắc giúp cha mẹ tìm được tiếng nói chung với con cái
7 nguyên tắc giúp cha mẹ tìm được tiếng nói chung với con cái
Góc phụ huynhicon  03/01/2019 

Một đứa trẻ bắt đầu có sự chống đối lại cha mẹ ở độ tuổi lên 3. Sự khẳng định quyền riêng tư có thể tiếp tục ở tuổi lên 7 và 9. Làm thế nào để cha mẹ có thể tìm thấy tiếng nói chung với con cái?

Nữ tiến sĩ đòi lại công bằng cho phụ nữ trên Wikipedia
Nữ tiến sĩ đòi lại công bằng cho phụ nữ trên Wikipedia
Khoa họcicon  02/01/2019 

Một nhà vật lý đã đòi lại công bằng cho phụ nữ bằng cách tạo thông tin về những người phụ nữ trên trang Wikipedia vào mỗi ngày trong năm 2018.

“Những người xuất sắc nhất theo đuổi ngành toán còn tăng”
“Những người xuất sắc nhất theo đuổi ngành toán còn tăng”
Khoa họcicon  03/01/2019 

-VietNamNet đã có cuộc trao đổi với GS Phùng Hồ Hải, Viện trưởng Viện Toán học sau khi ngành toán đón tin vui đầu năm.

Công bố quốc tế ngành Khoa học xã hội của VN tăng nhưng trích dẫn giảm
Công bố quốc tế ngành Khoa học xã hội của VN tăng nhưng trích dẫn giảm
Khoa họcicon  04/01/2019 

Công bố ngành Khoa học xã hội của Việt Nam trên các tạp chí ISI đứng thứ 4 trong khối các nước ASEAN. Nhìn chung công bố ngành khoa học xã hội trong các năm qua đều tăng nhưng số trích dẫn giảm dần.

Tại sao nhiều thủ khoa chọn tự học tại nhà?
Tại sao nhiều thủ khoa chọn tự học tại nhà?
Giáo dụcicon  02/01/2019 

Học thêm và tự học, phương pháp nào hiệu quả? Tại sao nhiều thủ khoa lựa chọn tự học tại nhà thay vì học thêm truyền thống?

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN