Tin tức, Đọc báo Online, Tin tức trong ngày 24h - VietNamNet
Báo điện tử chính thống hàng đầu Việt Nam

Mobile0923 457 788 (Hà Nội) | 0962 237 788 (Tp.HCM)

17/01/2019 10:19:19 (GMT +7)

 

Xung đột Trung-Mỹ: Định mệnh không lối thoát?

Nhìn trên bàn cờ lớn, các diễn biến trên Biển Đông hiện nay cho thấy đây không còn là vấn đề an ninh khu vực thuần túy, mà là vấn đề an ninh toàn cầu. Ấn dưới các “hành động lên gân” là những dấu hiệu cho thấy quan hệ Trung-Mỹ đang tiến rất gần đến “ngưỡng nguy hiểm”.

Cái bẫy Thucydides (Thucydies Trap)

Thế giới chúng ta đang sống là một thế giới phức tạp với những mặt hay, dở; trái, ngược cùng song hành tồn tại.

Trong suốt chiều dài lịch sử, bên cạnh việc hình thành các nền văn minh vĩ đại, tính nhân văn cao cả, thì nhân loại cũng chứng kiến những cuộc cuộc “quần hùng, tranh bá” gây ra bao bất ổn, bi thương cho nhân loại.

Cách nay trên 2.400 năm, sử gia và nhà khoa học chính trị Hy Lạp Thucydides (460-400 trước CN) đã viết cuốn Lịch sử chiến tranh Peloponnsus - quyển sách khoa học chính trị đầu tiên với những phân tích, đánh giá khoa học về sự cạnh tranh quyền lực giữa các quốc gia.

Trong cuốn sách này, Thucydides mô tả cuộc chiến Thế kỷ thứ 5 trước CN (từ 431 đến 404) giữa quốc gia mới nổi là Athens thách thức vị trí bá quyền của Sparta. Thucydies cho rằng “Điều làm cho chiến tranh trở thành tất yếu chính là sức mạnh của Athens ngày càng lớn và nỗi sợ hãi về hệ quả của sức mạnh này ở Sparta”.

Graham Allison, Giáo sư chính trị học của Harvard, gọi hiện tượng này là “Cái bẫy Thucydides” và thuật ngữ này hiện được dùng khá phổ biến trong giới nghiên nghiên cứu chính trị.

Graham nghiên cứu lịch sử thế giới trong 500 năm qua và thấy rằng trong 16 trường hợp khi một cường quốc mới trỗi dậy tìm cách “soán ngôi” của một cường quốc khác và thay đổi trật tự đã được thiết lập, thì 12 trường hợp đưa đến kết cục là chiến tranh.

Từ góc độ lịch sử, Graham có lý do để không lạc quan về chiều hướng phát triển của quan hệ Trung-Mỹ, đồng thời liên tục cảnh báo hai quốc gia này không rơi vào “Cái bẫy Thucydides”.

“Định mệnh”

Cách đây không lâu, giới phân tích chính trị quốc tế khá lạc quan về quan hệ Trung-Mỹ. Nhiều người cho rằng xu hướng chỉ là xu hướng chứ không phải định mệnh và quan hệ Trung-Mỹ “khác xa” quan hệ giữa các nước lớn trong lịch sử. Lấy quan hệ Mỹ-Xô thời kỳ Chiến tranh lạnh để so sánh, họ cho rằng quan hệ Trung-Mỹ khác xa về mức độ tương tác và sự phụ thuộc lẫn nhau về kinh tế.

Chẳng hạn, con số 2.000 tỷ USD là tổng đầu tư trực tiếp từ Mỹ, quan hệ thương mại hai chiều và toàn bộ trái phiếu chính phủ Mỹ mà Trung Quốc đang sở hữu. Rồi mỗi ngày có khoảng 100 chuyến bay chở 30.000 công dân Trung Quốc đến các thành phố khác nhau của Mỹ, và khoảng 10.000 công dân Mỹ đến Trung Quốc làm ăn, du lịch.

Bên cạnh đó, cả Trung Quốc và Mỹ đều là thành viên thường trực Hội đồng bảo an LHQ, rất cần nhau trong việc giải quyết những hồ sơ toàn cầu quan trọng như chống khủng bố, chống phổ biến vũ khí, biến đổi khí hậu, vấn đề hạt nhân của CHDC nhân dân Triều Tiên.

Xung đột Trung-Mỹ: Định mệnh không lối thoát?

Hình ảnh TQ xây dựng trái phép tại phía trái đảo Gạc Ma do phóng viên VietNamNet chụp. Ảnh: Huy Phong

Đó là chưa nói đến việc cả Trung Quốc và Mỹ đều là những cường quốc quân sự, cường quốc hạt nhân và cả hai sẽ bị “sứt đầu, mẻ trán” nghiêm trọng nếu xảy ra bất kỳ đụng độ quân sự nào.

 

Theo đó, trong bất kể trường hợp nào cả Trung Quốc và Mỹ đều cố gắng tránh xung đột, tuy rằng trong một số trường hợp họ có nhu cầu đẩy căng thẳng lên để “làm giá” rồi sau đó tìm cách thỏa hiệp với nhau và thỏa hiệp trên lưng các nước khác.

Tuy nhiên, quan hệ Trung-Mỹ hiện đang có những chuyển biến rất nhanh. Chưa bao giờ kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc đến nay lại có nhiều báo cáo từ các Viện, các trung tâm nghiên cứu có uy tín của Mỹ như CNAS (Trung tâm nghiên cứu an ninh Mỹ mới), CSIS (Trung tâm nghiên cứu an ninh và chiến lược), CFR (Hội đồng Đối ngoại); sách, bài trên các tạp chí tên tuổi như Foreign Affairs, Foreign Policy, the National Interests…; các cuộc điều trần tại Quốc Hội Mỹ xuất hiện với tần suất dày đặc như hiện nay bàn về Trung Quốc và quan hệ Trung-Mỹ mặc dù Biển Đông có ảnh hưởng và liên quan trực tiếp đến lợi ích của nhiều quốc gia khác.

Nội dung chủ yếu bàn về sự quyết đoán trong chính sách an ninh-đối ngoại của Trung Quốc, các thách thức an ninh của Trung Quốc đặt ra đối với Mỹ, sự thất bại trong chính sách can dự của Mỹ, những căng thẳng khó tránh trong quan hệ Trung-Mỹ, cùng những đòi hỏi Mỹ phải có cách tiếp cận mới, cứng rắn hơn đối với Trung Quốc. 

Còn về phía Trung Quốc, các phản ứng thể hiện rõ sự ngờ vực chiến lược đối với Mỹ, quyết tâm thực hiện “Giấc mơ phục hưng Trung Hoa”, đưa Trung Quốc trở thành cường quốc biển, cường quốc thế giới. Các tuyên bố và cách làm của Trung Quốc không còn úp mở, mà thể hiện rõ: “nguyên trạng” khu vực hiện không còn “nguyên” nữa, mà đang thay đổi; Trung Quốc chính là nguyên nhân, là động lực, là trung tâm của sự thay đổi đó; Mỹ và các quốc gia ở khu vực phải chấp nhận và điều chỉnh theo thực tế đó.

Cả Mỹ và Trung Quốc đều nhận thấy “Cái bẫy Thucydides” nguy hiểm đang rình rập và tìm mọi cách thoát ra. Tuy nhiên, khi không có một cái hãm đủ mạnh, khi so sánh lực lượng hai bên đang tiến tới chỗ ngang bằng thì việc cố gắng “quẫy ra” lại vô hình trung làm cho họ tiến nhanh, tiến gần hơn “Cái bẫy Thucydides” định mệnh. Phải chăng các cố gắng thiết lập thêm các kênh đối thoại Trung-Mỹ (hiện lên tới trên 100) là những nỗ lực vô vọng hòng “bịt” các lỗ hổng thiếu lòng tin chiến lược?

Phải chăng các nỗ lực xây dựng “Quan hệ nước lớn kiểu mới”cũng là những nỗ lực vô vọng làm “trì hoãn” các xung đột, các mâu thuẫn mang tính cơ cấu ngày càng trở nên khó điều hòa?   

Biển Đông: Tâm điểm của “Cái bẫy Thucydides”

Không nghi ngờ gì nữa, tâm điểm cạnh tranh Trung-Mỹ hiện nay chính là Biển Đông, mặc dù Biển Đông có ảnh hưởng và liên quan trực tiếp đến lợi ích của nhiều quốc gia khác.

Xung đột Trung-Mỹ: Định mệnh không lối thoát?

Ảnh vệ tinh chụp bãi đá Châu Viên vào tháng 11/2014. Ảnh: CSIS

Việc cả Trung Quốc và Mỹ đều cứng rắn, không nhân nhượng lẫn nhau, nổi bật nhất là việc Trung Quốc tôn tạo đảo nhân tạo và tìm cách giải thích luật quốc tế theo cách riêng của mình, cho thấy rõ: Đối với Trung Quốc, Biển Đông là biển quan trọng nhất trong Tứ Hải của Bắc Kinh và việc kiểm soát, khống chế Biển Đông mang ý nghĩa sống còn trong việc đưa Trung Quốc trở thành siêu cường thế giới. 

Đối với Mỹ, việc “mất” Biển Đông, tức để Trung Quốc kiểm soát và khống chế vùng biển quan trọng này, thì vị trí siêu cường số 1 thế giới của Mỹ bị lung lay nghiêm trọng, do nảy sinh thách thức đối với: (i) sự an toàn của 40% tổng thương mại, 50% nguồn năng lượng nhập khẩu thế giới đi qua khu vực Biển Đông; (ii) nguyên tắc tối thượng về tự do hàng hải – nguyên tắc mà nhờ đó Mỹ đã phát triển và duy trì vị thế siêu cường;

(iii) Các diễn giải luật quốc tế theo cách riêng của Trung Quốc về quy chế đối với đảo không người ở, thành quy chế đảo có người ở và nếu không bị “ngăn chặn” thì có thể đưa đến các diễn giải khác nữa về luật quốc tế; (iv) Cam kết của Mỹ đối với đảm bảo an ninh quốc tế.    

Rõ ràng, các lợi ích quốc gia, lợi ích sống còn của cả Trung Quốc và Mỹ ở Biển Đông là quá lớn và hai bên có rất ít dư địa để thỏa hiệp. Tuy nhiên, việc “chiến” hay “hòa”, hay hình thức quản lý xung đột lợi ích ở khu vực này ra sao thì không chỉ do Trung-Mỹ quyết định.

Hoàng Anh Tuấn (Viện trưởng viện nghiên cứu chiến lược ngoại giao, Bộ Ngoại giao)

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
Báo cáo quốc gia UPR đề cập tổng thể việc bảo đảm quyền con người ở Việt Nam
Báo cáo quốc gia UPR đề cập tổng thể việc bảo đảm quyền con người ở Việt Nam
TuanVietNamicon06/12/2018  
Ngày 3/12, Bộ Ngoại giao đã tổ chức Hội thảo công bố Báo cáo quốc gia theo Cơ chế Rà soát định kỳ phổ quát (UPR) chu kỳ III của Hội đồng Nhân quyền LHQ.
Quyền chính đáng của Hiệp hội Nhà vệ sinh
Quyền chính đáng của Hiệp hội Nhà vệ sinh
Thông tin đa chiềuicon10/11/2018  
Ở Việt Nam, ước tính vẫn còn khoảng 20 triệu người chưa tiếp cận với điều kiện vệ sinh hợp chuẩn.
Sau bầu cử giữa kỳ, nước Mỹ dưới thời Trump vẫn khó lường
Sau bầu cử giữa kỳ, nước Mỹ dưới thời Trump vẫn khó lường
Tiêu điểmicon09/11/2018  
Với thắng lợi tại Hạ viện, liệu đảng Dân chủ có cứu vãn di sản của Chính quyền Obama và thúc đẩy các ưu tiên truyền thống hay không?
Bầu cử giữa kỳ: ‘Khúc cua’ mới của lịch sử nước Mỹ
Bầu cử giữa kỳ: ‘Khúc cua’ mới của lịch sử nước Mỹ
Tiêu điểmicon08/11/2018  
Việc đảng Dân chủ nắm thế đa số tại Hạ viện làm bức tranh chính trị Mỹ “cân bằng” hơn, nhưng có giúp nước Mỹ hiệu quả hơn, mạnh hơn?
Mất Hạ viện, Tổng thống Trump sẽ xoay xở thế nào?
Mất Hạ viện, Tổng thống Trump sẽ xoay xở thế nào?
Tiêu điểmicon08/11/2018  
Sau hai năm nhận được ủng hộ của đa số ở lưỡng viện, giờ mất Hạ viện Tổng thống Donald Trump sẽ xoay xở thế nào?
Nhiều gia đình văn hóa thế, sao lại nói ‘xuống cấp’?
Nhiều gia đình văn hóa thế, sao lại nói ‘xuống cấp’?
Blogicon07/11/2018  
Có vẻ như con số đẹp đẽ trên lại phản ánh không đồng nhất với những cảm nhận về đạo đức, văn hóa xã hội hiện nay.    
CPTPP đã ở trong tầm tay
CPTPP đã ở trong tầm tay
Tiêu điểmicon06/11/2018  
Phiên thảo luận của Quốc hội về việc phê chuẩn Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ Xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) sáng 5/11 đã trở nên nhẹ nhàng rất nhiều khi bàn về những điều khoản chưa từng có tiền lệ.
Cảnh báo những kẻ lươn lẹo, “sống giả” chui vào vị trí lãnh đạo
Cảnh báo những kẻ lươn lẹo, “sống giả” chui vào vị trí lãnh đạo
Tiêu điểmicon06/11/2018  
Một trong những biểu hiện tinh vi nhất của những kẻ cơ hội chính trị như “con lươn, con chạch” là thái độ “sống giả”.
Ông Vũ Tiến Lộc: CPTPP cũng gây lo lắng khôn nguôi
Ông Vũ Tiến Lộc: CPTPP cũng gây lo lắng khôn nguôi
TuanVietNamicon05/11/2018  
CPTPP sẽ mang lại cơ hội tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp, có thêm việc làm, nâng cao đời sống của nhân dân, nhưng cũng tạo ra nhiều rủi ro gây lo lắng khôn nguôi.
Nói chuyện đạo đức, nhớ người thủ trưởng ‘nổi tiếng’ của tôi
Nói chuyện đạo đức, nhớ người thủ trưởng ‘nổi tiếng’ của tôi
Tiêu điểmicon05/11/2018  
Ngẫm cho cùng, lời giải cho nan đề “đạo đức xuống cấp” trước hết đặt lên vai những người gánh trách nhiệm, nghĩa vụ nêu gương.
Có thành cường quốc, đạo đức vẫn xuống cấp nếu…
Có thành cường quốc, đạo đức vẫn xuống cấp nếu…
Blogicon03/11/2018  
Khi lời nói, sách vở, và thực tế cuộc sống khớp nhau hài hòa như thế thì người dân có lòng tin, coi trọng sách vở, và ý thức giữ gìn văn minh kỷ luật xã hội sinh ra một cách tự nhiên thành nền tảng đạo đức.    
Vinasun kiện Grab: Bước phát triển của nền kinh tế thị trường
Vinasun kiện Grab: Bước phát triển của nền kinh tế thị trường
Thông tin đa chiềuicon03/11/2018  
Với các diễn biến cho đến thời điểm này có thể nói vụ kiện Vinasun và Grab là một vụ kiện thú vị. Nó thể hiện một bước phát triển của nền kinh tế thị trường.    
Thưa đại biểu, có thật ‘văn hóa xuống cấp’?
Thưa đại biểu, có thật ‘văn hóa xuống cấp’?
Thông tin đa chiềuicon02/11/2018  
Trong 30 năm Đổi mới, văn hóa Việt Nam thực ra có rất nhiều thành tựu đáng khen, mà có lẽ những người làm trong ngành văn hóa có thể thay tôi liệt kê.    
Bàn thêm về tư duy và hành động thời Cách mạng 4.0
Bàn thêm về tư duy và hành động thời Cách mạng 4.0
Tiêu điểmicon31/10/2018  
Quản lý phải tôn trọng nguyên tắc: tất cả vì sự phát triển. Quản lý để phát triển, theo kịp sự phát triển và thúc đẩy quá trình phát triển tốt hơn, chứ không phải kìm hãm sự phát triển.
Điều gì ẩn sau phán quyết đầy cẩn trọng của phiên tòa?
Điều gì ẩn sau phán quyết đầy cẩn trọng của phiên tòa?
Tiêu điểmicon30/10/2018  
Dừng phiên tòa là quyết định rất cẩn trọng của Hội đồng xét xử trong bối cảnh đây là vụ kiện đầu tiên trên thế giới một công ty taxi truyền thống đối với một công ty công nghệ với lý do bị sụt giảm doanh thu.
Chúng ta cần một tư duy mới, không truyền thống, không tuần tự
Chúng ta cần một tư duy mới, không truyền thống, không tuần tự
Blogicon29/10/2018  
Vượt ra ngoài khuôn khổ của ngành thông tin, bài phát biểu đó thể hiện một tầm tư duy và cải cách cho Việt Nam. Tiến sỹ Nguyễn Đình Cung gửi bài viết riêng cho Tuần Việt Nam.
Từ cú đấm của bác xe ôm đến câu hỏi khó phải đối mặt
Từ cú đấm của bác xe ôm đến câu hỏi khó phải đối mặt
Thông tin đa chiềuicon28/10/2018  
Công nghệ đã tạo ra những lợi ích không thể chối cãi cho tất cả chúng ta, nhưng những hình thức kinh doanh dựa trên công nghệ rõ ràng vẫn còn nhiều khoảng trống cần phải xem xét.      
Phải học đại học mới có tiền và địa vị?
Phải học đại học mới có tiền và địa vị?
Thông tin đa chiềuicon31/10/2018  
Câu hỏi lớn nhất là liệu Bộ Giáo dục và cả hệ thống chính trị có ủng hộ và có đủ quyết tâm theo đuổi những mục tiêu này cho toàn bộ hệ thống giáo dục hay không?
Đừng ‘dội nước lạnh’ vào tâm huyết cải cách
Đừng ‘dội nước lạnh’ vào tâm huyết cải cách
Thông tin đa chiềuicon28/10/2018  
Các sự việc xảy ra đan xen cho thấy môi trường kinh doanh, pháp lý, tính chuyên nghiệp... những yếu tố cấp thiết của môi trường khởi nghiệp, cho Cách mạng 4.0 ở nước ta còn lộn xộn, tự phát.    
“Mở” để người học tự do thể hiện quan điểm
“Mở” để người học tự do thể hiện quan điểm
Thông tin đa chiềuicon30/10/2018  
Một nền giáo dục đúng hướng vừa phải coi trọng chất lượng ở các trường, vừa phải coi trọng giáo dục công dân mang tính xã hội.
 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN