Bài học không rẻ từ những ‘đường đắt nhất hành tinh’ ở HN

TS. Nguyễn Minh Phong Tiến sĩ Kinh tế; Phó Vụ truởng, Phó Ban tuyên truyền lý luận Báo Nhân Dân; Nguyên trưởng phòng nghiên cứu kinh tế, Viện Nghiên cứu phát triển KT-XH Hà Nội

Những chi phí đắt đỏ và những bất cập trong quản lý quy hoạch và đầu tư các dự án giao thông nội đô nhiều năm qua đã, đang và sẽ là những bài học không rẻ.

Việc đầu tư dàn trải, với phân kỳ đầu tư dài và các yếu tố chủ quan khác đã trực tiếp và gián tiếp khiến chi phí đầu tư làm đường ở vành đai 1 nói riêng, địa bàn Thủ đô nói chung trở nên đắt đỏ. 

Tuyến đường vành đai 1 là tuyến đường phố chính đô thị, nằm trên trục hướng Đông - Tây thuộc khu vực trung tâm của TP. Hà Nội, với mật độ giao thông vô cùng đậm đặc, nhưng hệ thống hạ tầng lại lạc hậu, chắp vá và được phân kỳ đầu tư theo giai đoạn rất dài. Những năm qua, Hà Nội đã đầu tư mở rộng tuyến đường theo quy hoạch đoạn đê Nguyễn Khoái - Trần Khát Chân - Kim Liên - Hoàng Cầu. 

Vừa mới đây, Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình dân dụng và công nghiệp TP. Hà Nội trình UBND TP thẩm định, phê duyệt chủ trương đầu tư đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục dài 2,2 km trên đường vành đai 1. Theo đó, tổng mức đầu tư theo chỉ giới đường đỏ đã được phê duyệt và phần mở rộng phía Bắc dự án (đoạn Hoàng Cầu - Láng Hạ) khoảng 7.779 tỷ đồng (chi phí bồi thường giải phóng mặt bằng (GPMB), tái định cư là hơn 6.400 tỷ đồng, chi phí xây lắp hơn 1.800 tỷ đồng) đã bao gồm phần bổ sung kinh phí dự kiến hỗ trợ trong trường hợp người dân không nhận nhà tái định cư; bổ sung đầu tư xây dựng phần mở rộng phía Bắc dự án, đoạn Hoàng Cầu - Láng Hạ. Điều này cũng có nghĩa là giá thành đoạn mới này sẽ khoảng 154 triệu USD/km đường. 

{keywords}
Các kỷ lục về "đường nhất hành tinh" lần lượt bị "xô đổ". Ảnh minh họa: Bizlive.vn

Nếu giả định phương án đang trình này được phê duyệt và không có chuyện đội giá hay trượt giá, v.v… thì ít nhất, giá thành mới cho 1 km đường  trên đoạn mới, kể cả chi phí GPMB, sẽ vẫn phá kỷ lục "đường đắt nhất hành tinh" của tuyến đường vành đai 1 đoạn Kim Liên - Ô Chợ Dừa (dài 1,1 km nhưng có tổng mức đầu tư lên tới 733 tỷ đồng) và đoạn đoạn Ô Chợ Dừa - Hoàng Cầu trước đó (1.767 tỉ cho 700m). 

Vẫn biết, tiền đề bù lớn hay nhỏ phụ thuộc số lượng, tính chất và diện tích nhà, đất cần GPMB phải đền bù nhân với mức tăng giá chi phí hỗ trợ, đền bù GPMB được Thành phố quy định mỗi năm theo khung chung của Chính phủ; cũng như phụ thuộc vào mức lạm phát quốc gia…  

Tuy nhiên, kể cả đã trừ đi mức độ lạm phát của Việt Nam trong khoảng 10 năm qua tối đa là 200% và mức giá đền bù nhà đất trên địa bàn Hà Nội tối đa cho khu vực dự án vành đai 1[1] thì  có thể thấy, việc đầu tư dàn trải, với phân kỳ đầu tư dài và các yếu tố chủ quan khác đã trực tiếp và gián tiếp khiến chi phí đầu tư làm đường ở vành đai 1 nói riêng, địa bàn Thủ đô nói chung trở nên đắt đỏ. 

Mặt khác, theo luật Thủ đô đang có hiệu lực, Hà Nội có cơ chế đặc thù về quy hoạch, GPMB và cơ chế tài chính cho những đoạn đường đô thị mở bằng tiền tài trợ từ Ngân sách Nhà nước. Cơ chế này cho phép dùng tiền thu được từ đấu giá quyền sử dụng đất hai bên đường mới mở trong lộ giới rộng 50 m kể từ hai bên đường, để hỗ trợ đầu tư làm đường và tăng thu hoàn vốn NSNN, kiểu “lấy mỡ nó rán nó”. Đáng tiếc là vì nhiều lý do, đến nay cơ chế này vẫn chỉ ở dạng… tiềm năng, chỉ kỳ vọng được dùng cho những dự án “mới tinh” sau này! 

Việc tiếp tục đầu tư xây dựng khép kín toàn tuyến đường vành đai 1 là cần thiết nhằm phát huy hiệu quả tuyến đường, góp phần đáp ứng nhu cầu và giải tỏa ùn tắc giao thông ở khu vực trung tâm TP. Tuy nhiên, những chi phí đắt đỏ và những bất cập trong quản lý quy hoạch và đầu tư các dự án giao thông nội đô nhiều năm qua đã, đang và sẽ là những bài học không rẻ, không thể chỉ hoàn toàn do “lỗi cơ chế”. 

Thực tế cho thấy chúng ta cần nghiên cứu vận dụng sớm hơn cơ chế tài chính đặc thù, cũng như xây dựng và thực thi các chế tài mạnh mẽ để nâng cao trách nhiệm, tăng tính minh bạch, công khai và quản lý nghiêm các quy hoạch sau phê duyệt. Bên cạnh đó là tăng cường thanh kiểm tra chất lượng các quy hoạch và bịt chặt các kẽ hở cho sự lạm dụng, trục lợi và tốn kém vì phải GPMB hai lần, góp phần cải thiện hiệu quả đầu tư cho những dự án đầu tư công, phát triển hạ tầng đô thị mới tới đây trên địa bàn Thủ đô. 

TS.Nguyễn Minh Phong

-----

[1] Năm 2005 là 30 triệu đ/m2 và hiện nay tối đa là khoảng 62 triệu đ/m2, cao gấp 2 lần.

tin nổi bật

Người tài không bỏ việc, chỉ rời bỏ sếp kém

Không ít người tài được đưa đi đào tạo, sau khi tốt nghiệp được bố trí công việc thì xin nghỉ hoặc chuyển ra ngoài cơ quan nhà nước. Họ không rời bỏ công việc mà chỉ rời bỏ người quản lý yếu kém.

Những tín hiệu sau cuộc gặp của Ngoại trưởng Mỹ - Trung

Đây là lần hội đàm đầu tiên giữa lãnh đạo ngoại giao Mỹ - Trung kể từ cuộc tiếp xúc tháng 10/2021 trong bối cảnh hai cường quốc tăng cường tương tác khi phương Tây đang tập trung vào xung đột Nga - Ukraine.

Chuyên gia kinh tế Võ Trí Thành: Cơ sở nào để nói CPI sai?

Có người nói với tôi họ có cảm giác CPI không đúng. Tôi trả lời, lấy cơ sở nào để nói CPI là sai? Về mặt khoa học thì không chứng minh được - chuyên gia kinh tế Võ Trí Thành chia sẻ.

Đưa cán bộ đi nước ngoài: Khát vọng học thành tài trong thời đại 4.0

Kết luận 39 có đề cập tới việc bồi dưỡng cán bộ về khoa học công nghệ và cách mạng công nghiệp lần thứ 4. Đây là chủ trương rất đúng và trúng.

Người Do Thái dạy trẻ con làm nông nghiệp, trở thành những thanh niên biết làm giàu

Israel nổi tiếng là một quốc gia phát triển về nông nghiệp công nghệ cao (agtech). Bằng trí tuệ và lao động, họ đã biến vùng đất với hơn 60% diện tích là sa mạc thành những nông trại trù phú.

Minh Trị Thiên Hoàng với quyết tâm canh tân nước Nhật, học bên ngoài để vươn lên

Minh Trị Thiên Hoàng (1852-1912) trị vì từ năm 1867 cho đến khi qua đời. Ông được coi là một minh quân có công lớn nhất trong lịch sử Nhật Bản.

Vị vua cải trang làm thợ ở Hà Lan để học đóng tàu

Mỗi quốc gia có con đường riêng để phát triển, đi lên. Tuy nhiên, lịch sử nhân loại đã cho thấy trong quá trình phát triển “riêng” của từng quốc gia, dường như có một điểm “chung“ cho các nước…

Hơi thở hiện đại và cảm hứng giá trị bền vững từ ly cà phê hòa tan cao cấp Starbucks® mới

Vừa là lựa chọn lý tưởng và tiện lợi để thưởng thức cà phê cao cấp ngay tại nhà, cà phê hòa tan cao cấp Starbucks® mới vừa là một lời gợi mở từ Nestlé và Starbucks về xu hướng tiêu dùng sản phẩm cà phê bền vững, hạn chế tác động môi trường.

Thí sinh ngủ quên: Đúng, sai giám thị?

Dư luận xôn xao về vụ một học sinh ngủ quên không làm bài dẫn đến bị điểm liệt và trượt tốt nghiệp THPT. Chưa có xem xét trách nhiệm của giám thị thì người ta đã khẳng định là giám thị làm đúng quy chế.

Ứng xử với tiền tệ và tài khóa khi lạm phát Việt Nam thấp bậc nhất thế giới

Chính sách tiền tệ và tài khóa dường như được thắt chặt để chống lạm phát - được báo cáo thấp bậc nhất thế giới - thay vì để phục hồi sản xuất, thúc đẩy tăng trưởng như doanh nghiệp và nền kinh tế cần sau mấy năm dịch bệnh.

Cho cán bộ yếu kém từ chức, Hà Nội có nói và làm

Kế hoạch số 205/KH-UBND vừa được UBND TP Hà Nội ban hành yêu cầu các cơ quan, quận huyện kịp thời miễn nhiệm, cho từ chức, thay thế cán bộ có năng lực hạn chế, uy tín thấp, mắc sai phạm mà không chờ hết nhiệm kỳ, hết thời hạn bổ nhiệm.

Bóng dáng Trung Quốc trong thảm họa kinh tế của Sri Lanka

Sri Lanka trải qua cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất 7 thập kỷ qua, khi Tổng thống bỏ đi lánh nạn giữa làn sóng biểu tình chống đối và gửi email xin từ chức từ nước ngoài, buộc quốc hội phải bầu người thay thế.

Điện đàm lãnh đạo Mỹ - Trung: Nỗ lực tìm kiếm thỏa hiệp giữa những bất đồng

Tổng thống Mỹ Joe Biden và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình mới đây đã có cuộc thảo luận lần thứ 5 trong nhiệm kỳ lãnh đạo dưới hình thức điện đàm.

Kiên định kiểm soát lạm phát dưới 4%

Chính phủ kiên định thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế đạt mức khoảng 7%, kiểm soát lạm phát tăng dưới 4%, tăng trưởng tín dụng khoảng 14% trong năm nay dù có rất nhiều khó khăn và biến động.

Trung Quốc thay đổi chính sách đối ngoại, hướng mạnh tới châu Phi

Trong bối cảnh quan hệ với Mỹ và châu Âu có nhiều bước lùi trong thời gian qua, Trung Quốc đang hướng sự chú ý tới châu Phi, nơi họ đang có quan hệ thương mại thân thiết với nhiều quốc gia.