Bài học không rẻ từ những ‘đường đắt nhất hành tinh’ ở HN

TS. Nguyễn Minh Phong Tiến sĩ Kinh tế; Phó Vụ truởng, Phó Ban tuyên truyền lý luận Báo Nhân Dân; Nguyên trưởng phòng nghiên cứu kinh tế, Viện Nghiên cứu phát triển KT-XH Hà Nội

Những chi phí đắt đỏ và những bất cập trong quản lý quy hoạch và đầu tư các dự án giao thông nội đô nhiều năm qua đã, đang và sẽ là những bài học không rẻ.

Việc đầu tư dàn trải, với phân kỳ đầu tư dài và các yếu tố chủ quan khác đã trực tiếp và gián tiếp khiến chi phí đầu tư làm đường ở vành đai 1 nói riêng, địa bàn Thủ đô nói chung trở nên đắt đỏ. 

Tuyến đường vành đai 1 là tuyến đường phố chính đô thị, nằm trên trục hướng Đông - Tây thuộc khu vực trung tâm của TP. Hà Nội, với mật độ giao thông vô cùng đậm đặc, nhưng hệ thống hạ tầng lại lạc hậu, chắp vá và được phân kỳ đầu tư theo giai đoạn rất dài. Những năm qua, Hà Nội đã đầu tư mở rộng tuyến đường theo quy hoạch đoạn đê Nguyễn Khoái - Trần Khát Chân - Kim Liên - Hoàng Cầu. 

Vừa mới đây, Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình dân dụng và công nghiệp TP. Hà Nội trình UBND TP thẩm định, phê duyệt chủ trương đầu tư đoạn Hoàng Cầu - Voi Phục dài 2,2 km trên đường vành đai 1. Theo đó, tổng mức đầu tư theo chỉ giới đường đỏ đã được phê duyệt và phần mở rộng phía Bắc dự án (đoạn Hoàng Cầu - Láng Hạ) khoảng 7.779 tỷ đồng (chi phí bồi thường giải phóng mặt bằng (GPMB), tái định cư là hơn 6.400 tỷ đồng, chi phí xây lắp hơn 1.800 tỷ đồng) đã bao gồm phần bổ sung kinh phí dự kiến hỗ trợ trong trường hợp người dân không nhận nhà tái định cư; bổ sung đầu tư xây dựng phần mở rộng phía Bắc dự án, đoạn Hoàng Cầu - Láng Hạ. Điều này cũng có nghĩa là giá thành đoạn mới này sẽ khoảng 154 triệu USD/km đường. 

{keywords}
Các kỷ lục về "đường nhất hành tinh" lần lượt bị "xô đổ". Ảnh minh họa: Bizlive.vn

Nếu giả định phương án đang trình này được phê duyệt và không có chuyện đội giá hay trượt giá, v.v… thì ít nhất, giá thành mới cho 1 km đường  trên đoạn mới, kể cả chi phí GPMB, sẽ vẫn phá kỷ lục "đường đắt nhất hành tinh" của tuyến đường vành đai 1 đoạn Kim Liên - Ô Chợ Dừa (dài 1,1 km nhưng có tổng mức đầu tư lên tới 733 tỷ đồng) và đoạn đoạn Ô Chợ Dừa - Hoàng Cầu trước đó (1.767 tỉ cho 700m). 

Vẫn biết, tiền đề bù lớn hay nhỏ phụ thuộc số lượng, tính chất và diện tích nhà, đất cần GPMB phải đền bù nhân với mức tăng giá chi phí hỗ trợ, đền bù GPMB được Thành phố quy định mỗi năm theo khung chung của Chính phủ; cũng như phụ thuộc vào mức lạm phát quốc gia…  

Tuy nhiên, kể cả đã trừ đi mức độ lạm phát của Việt Nam trong khoảng 10 năm qua tối đa là 200% và mức giá đền bù nhà đất trên địa bàn Hà Nội tối đa cho khu vực dự án vành đai 1[1] thì  có thể thấy, việc đầu tư dàn trải, với phân kỳ đầu tư dài và các yếu tố chủ quan khác đã trực tiếp và gián tiếp khiến chi phí đầu tư làm đường ở vành đai 1 nói riêng, địa bàn Thủ đô nói chung trở nên đắt đỏ. 

Mặt khác, theo luật Thủ đô đang có hiệu lực, Hà Nội có cơ chế đặc thù về quy hoạch, GPMB và cơ chế tài chính cho những đoạn đường đô thị mở bằng tiền tài trợ từ Ngân sách Nhà nước. Cơ chế này cho phép dùng tiền thu được từ đấu giá quyền sử dụng đất hai bên đường mới mở trong lộ giới rộng 50 m kể từ hai bên đường, để hỗ trợ đầu tư làm đường và tăng thu hoàn vốn NSNN, kiểu “lấy mỡ nó rán nó”. Đáng tiếc là vì nhiều lý do, đến nay cơ chế này vẫn chỉ ở dạng… tiềm năng, chỉ kỳ vọng được dùng cho những dự án “mới tinh” sau này! 

Việc tiếp tục đầu tư xây dựng khép kín toàn tuyến đường vành đai 1 là cần thiết nhằm phát huy hiệu quả tuyến đường, góp phần đáp ứng nhu cầu và giải tỏa ùn tắc giao thông ở khu vực trung tâm TP. Tuy nhiên, những chi phí đắt đỏ và những bất cập trong quản lý quy hoạch và đầu tư các dự án giao thông nội đô nhiều năm qua đã, đang và sẽ là những bài học không rẻ, không thể chỉ hoàn toàn do “lỗi cơ chế”. 

Thực tế cho thấy chúng ta cần nghiên cứu vận dụng sớm hơn cơ chế tài chính đặc thù, cũng như xây dựng và thực thi các chế tài mạnh mẽ để nâng cao trách nhiệm, tăng tính minh bạch, công khai và quản lý nghiêm các quy hoạch sau phê duyệt. Bên cạnh đó là tăng cường thanh kiểm tra chất lượng các quy hoạch và bịt chặt các kẽ hở cho sự lạm dụng, trục lợi và tốn kém vì phải GPMB hai lần, góp phần cải thiện hiệu quả đầu tư cho những dự án đầu tư công, phát triển hạ tầng đô thị mới tới đây trên địa bàn Thủ đô. 

TS.Nguyễn Minh Phong

-----

[1] Năm 2005 là 30 triệu đ/m2 và hiện nay tối đa là khoảng 62 triệu đ/m2, cao gấp 2 lần.

tin nổi bật

Ứng xử với trái phiếu doanh nghiệp

Bức tranh đó cho thấy, người mua trái phiếu doanh nghiệp không có lý gì phải quá lo lắng. Nếu tất cả đổ xô đến “đòi lại” thì không một doanh nghiệp nào có thể trụ được chứ đừng nói là phát triển.

Trụ cột ‘nguồn lực’ trong truyền thông chính sách

Thủ tướng Phạm Minh Chính đã đưa ra một giải pháp quan trọng cho sự phát triển bền vững của báo chí khi cam kết bồi đắp trụ cột “nguồn lực” bằng cách cấp kinh phí theo hướng đặt hàng cho hoạt động truyền thông chính sách.

Báo chí phải trở thành tổ chức công nghệ

Cách đây hơn 20 năm, nhiều tổng biên tập vô cùng tự hào về việc máy in còn đang chạy, hàng chục đầu mối đã ngồi ăn bánh mì để đợi lấy báo đi rao bán.

Đổi mới con người ở vùng đất là mặt tiền quốc gia

Cần nhìn thẳng vào sự thật là khu vực đẹp nhất của đất nước, địa bàn chiến lược đặc biệt quan trọng lại có nhiều chỉ số phát triển thấp hơn mức trung bình của cả nước.

Tiếng chuông cảnh báo sau chuyện đình chỉ hoạt động của một sở

Hôm qua, một câu chuyện hy hữu được báo chí đưa tin: Sở Nội vụ bị tạm đình chỉ hoạt động 1 tháng vì chưa đảm bảo yêu cầu về phòng cháy chữa cháy (PCCC).

Truyền thông là chức năng của chính quyền

Khi các cấp chính quyền chủ động phối hợp truyền thông với các cơ quan báo chí sẽ là nền tảng quan trọng nhất cho việc làm chủ tình hình trong bối cảnh hiện nay.

Cơ hội của Việt Nam trước vòng cải cách mở cửa mới của Trung Quốc

Bản thân mỗi nước đều đang hướng đến phát triển chất lượng cao. Trong giai đoạn trước, điểm tăng trưởng của quan hệ Việt - Trung là thương mại, thầu khoán công trình. Hiện nay và sắp tới điểm tăng trưởng mới của quan hệ Việt - Trung sẽ là gì?

Những thông điệp về trái phiếu doanh nghiệp

Có một điểm cần nhấn mạnh: tuyệt đại đa số trái phiếu doanh nghiệp là có tài sản đảm bảo hoặc được bảo đảm bởi các tổ chức tín dụng.

Việt Nam sẽ vượt bẫy thu nhập trung bình theo cách nào

Việt Nam nỗ lực trở thành quốc gia thu nhập trung bình cao và thu nhập cao vào năm 2035 và 2045. Tuy nhiên, chúng ta phải vượt qua thách thức không hề nhẹ, nhất là về thể chế.

Thủ tướng Võ Văn Kiệt, nhà lãnh đạo cải cách tâm huyết

Thủ Tướng Võ Văn Kiệt là nhà lãnh đạo đi tiên phong trong thực hiện cải cách và hội nhập của đất nước ta. Ông đã dũng cảm thực hiện những quyết định đột phá tầm chiến lược để đưa đất nước đi lên.

Tầm nhìn quốc gia Qatar qua lăng kính World Cup

Qatar đã làm nên lịch sử khi lần đầu tiên đưa sự kiện thể thao được theo dõi nhiều nhất trên toàn cầu đến Thế giới Ả Rập và Hồi giáo.

Ông Sáu Dân và đổi mới thể chế

Ngày 9/8/1995, trước Đại hội Đảng lần thứ 8, Thủ tướng Võ Văn Kiệt đã gửi một bức thư tâm huyết cho Bộ Chính trị nêu quan điểm, tư tưởng, khuyến nghị và cảnh báo về một số vấn đề có tầm chiến lược đối với đất nước vào thời điểm lịch sử đó.

‘Ý Đảng, lòng Dân’

Hôm qua, một người bạn của tôi thông báo, chị đã không rút trước hạn món tiền gửi ngân hàng đang được kiểm soát đặc biệt. Tôi biết, tâm lý chị cũng khá cồn cào vì chị liên tục hỏi ý kiến của tôi trong cả tuần trước.

Nhà lãnh đạo dám chịu trách nhiệm “phá rào”

“Sử học không nên chỉ đánh giá một con người xem họ đạt đến đỉnh cao nào mà còn phải xem khi họ nằm xuống, đã có bao nhiêu dòng nước mắt”.

Nhà giáo là nhân tố cốt lõi quyết định sự thành công của đổi mới giáo dục

Bộ trưởng GĐ-ĐT Nguyễn Kim Sơn bày tỏ, nhà giáo là nguồn lực quan trọng nhất của ngành. Đầu tư cho nhà giáo chính là yếu tố nền tảng của nền tảng, quyết định đến chất lượng và sự thành công của đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.