Bốc thăm tìm tham nhũng: Sao cán bộ không tự nguyện được kiểm tra?

Trên tinh thần đảng viên, cán bộ có thể tự nguyện để được kiểm tra, xem như một cách xác tín sự trung thực, chứ đâu cần thụ động ngồi chờ lá thăm may rủi gọi tên mình.

Nếu bốc thăm để được học mẫu giáo công lập là chuyện hi hữu ở Hà Nội được xã hội cảm thông thì việc bốc thăm để xác minh tính trung thực của bản kê khai tài sản cán bộ lại thu hút dư luận ở một khía cạnh khác.

Khác, bởi đó là một trong những biện pháp để chống tham nhũng, được quy định trong nghị định 130/2020/NĐ-CP của Chính phủ. Khác còn bởi, cách làm ấy gợi lên nhiều suy nghĩ về một công việc đòi hỏi sự nghiêm túc, chính danh để góp phần làm sạch đội ngũ cán bộ của đất nước.

Tổng cục Thuế bốc thăm chọn 71 cán bộ để xác minh tài sản. Ảnh: Tiền Phong

Thực tế thì chỉ những người quyền cao chức trọng mới có điều kiện để tham nhũng. Cuộc đấu tranh phòng chống tham nhũng do Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng trực tiếp chỉ đạo từ 10 năm trở lại đây đã chứng minh điều đó, với hàng trăm cán bộ thuộc diện Trung ương quản lý, nhiều người là ủy viên Trung ương, ủy viên Bộ Chính trị, các tướng lĩnh cao cấp công an, quân đội… đã bị kỷ luật Đảng, bị truy tố trước pháp luật. Điều này cho thấy phòng chống tham nhũng là một cuộc đấu tranh gay go phức tạp, cần sự phối hợp đồng bộ các giải pháp.

Việc Chính phủ ban hành nghị định 130 quy định về kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan, tổ chức, đơn vị, trong đó có quy định về việc lựa chọn ngẫu nhiên một tỉ lệ nhất định để xác minh kê khai tài sản thu nhập của cán bộ cũng là đương nhiên.

Kết quả bước đầu

Trên thực tế, công việc này cũng đã mang lại một số kết quả bước đầu. Báo cáo của Chính phủ cho biết, trong số hơn 540.000 người kê khai tài sản, thu nhập, qua xác minh hơn 7.660 người, đã phát hiện 74 người kê khai chưa đúng quy định và đã bị kiểm điểm. Từ kết quả này, Thủ tướng đã phê duyệt định hướng xác minh tài sản, thu nhập năm 2022, yêu cầu các bộ, ngành, địa phương triển khai theo hướng lựa chọn ngẫu nhiên.

Sau Hà Nội, Đà Nẵng, mới đây, Tổng cục Thuế cũng đã tổ chức bốc thăm chọn ra 71 người trong diện kê khai tài sản để xác minh, nhằm ngăn ngừa, phát hiện, xử lý hành vi che giấu tài sản.

Sở dĩ đặt ra vấn đề phải xác minh tính trung thực của việc kê khai tài sản, thu nhập là vì lâu nay, việc kê khai và xác minh kê khai của cán bộ vẫn bị xem là hình thức, khi rất ít trường hợp bất thường, không trung thực phải xác minh lại.

Có những kiểu kê khai hết sức vô lý, ai cũng thấy, cũng biết, nhưng không ai truy vấn đến tận cùng. Có những người khi kê khai thì chẳng có gì, nhưng khi bị vướng đến tham nhũng thì phát hiện có rất nhiều tài sản giá trị. Chỉ có điều là nó đã được hợp pháp hóa bằng tên của vợ, chồng, con cái, với giá trị đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng, chưa kể đất đai, nhà cửa, các loại tài sản khác.

Dư luận từng bàn tán chuyện một cụ bà ở Hà Tĩnh 78 tuổi vẫn đứng tên xây dựng cả một tòa lâu đài, xung quanh có cả hàng nghìn mét vuông hồ nuôi thủy sản, giá trị hàng chục tỉ đồng. Nhưng nghi thì nghi vậy, đã có cơ quan nào tiến hành xác minh đến tận cùng khối tài sản đó có liên quan gì đến những người thân của cụ!

Năm 2017, dư luận xôn xao với hình ảnh "biệt phủ" ở trung tâm huyện Bình Chánh, TP.HCM, đứng tên sở hữu là con gái nguyên Phó thống đốc Ngân hàng Nhà nước

Hay chuyện cô sinh viên Nguyễn Phước Thiên Anh, sinh năm 1995, đang đi du học ở nước ngoài nhưng lại đứng tên sở hữu một “biệt phủ” rộng vài nghìn mét vuông ở huyện Bình Chánh, TP.HCM. Tính đến thời điểm báo chí đề cập năm 2017, cô này mới 22 tuổi. Vì thế dư luận không tin đó là tài sản của cô, đặc biệt khi cha cô là một nguyên Phó thống đốc Ngân hàng Nhà nước.

Nghi ngờ là thế, nhưng rồi mọi chuyện cũng lại rơi vào quên lãng, bởi có cơ quan nào đi xác minh khối tài sản ấy ở đâu ra, để từ đó có thể xác định vị cán bộ liên quan đã trung thực trong kê khai tài sản, thu nhập chưa. Thậm chí là từ đó, biết đâu lại tìm ra hành vi tham nhũng! 

Cho nên, dù kiểm tra, xác minh việc kê khai tài sản, thu nhập của cán bộ có được làm theo hình thức nào, chỉ định hay bốc thăm ngẫu nhiên thì tính hiệu quả đối với công tác phòng chống tham nhũng cũng chưa rõ ràng. Có chăng việc này chỉ dừng lại ở ý nghĩa nhắc nhở cán bộ nâng cao tính trung thực khi kê khai mà thôi.

Theo quy định, người có nghĩa vụ chỉ kê khai tài sản của vợ/chồng, con chưa thành niên, vì vậy trên thực tế không ít người lách luật bằng cách chuyển dịch tài sản tham nhũng sang người thân, con cái thành niên, chuyển sang nước ngoài, thậm chí chuyển sang tài sản của đối tượng không bị kê khai.

Khi cố tình giấu giếm tài sản bất minh, người ta đã tính toán cách kê khai như thế nào cho hợp lý nhất, làm sao để những tài sản đó càng xa chủ nhân thực sự càng tốt. Chả trách, việc thu hồi tài sản tham nhũng thời gian qua gặp không ít khó khăn.

Không sợ mất công bằng vì không bốc thăm

Đã chọn bốc thăm thì phải chấp nhận kết quả ngẫu nhiên. Có khi người tham nhũng thật sự lại thoát nhờ may mắn. Còn người được xác minh thì chẳng có gì để xác minh. Cho nên chống tham nhũng mà chỉ trông chờ vào việc xác minh kê khai theo kiểu bốc thăm may rủi thì e rằng chỉ là chuyện hình thức.

Không có các công cụ kiểm soát thu nhập của cán bộ, công chức và người thân, kể cả cha mẹ, họ hàng để tránh việc tẩu tán tài sản, thì những bản kê khai kia, dù có được xác minh thế nào, cũng chỉ là hình thức mà thôi.

Trách nhiệm của cơ quan phòng chống tham nhũng là phải làm rõ sự vô lý của khối tài sản giá trị lớn một cách bất thường ấy; phải tìm ra mối liên hệ với những đối tượng đang bị nghi ngờ, hay trong tầm ngắm của các vụ án tham nhũng.

Nếu kê khai tài sản, thu nhập được xem là trách nhiệm trung thực của cán bộ thì việc ấy phải được thực hiện bằng tất cả tinh thần tự giác của mỗi người, chỉ cần sự giám sát, uốn nắn kịp thời của cơ quan, tổ chức đảng cơ sở nơi cán bộ ấy sinh hoạt là đủ.

Nếu tất cả đều nêu cao tinh thần trung thực khi kê khai, còn cần gì đến việc bốc thăm để xác minh. Thậm chí là trên tinh thần đảng viên, cán bộ có thể tự nguyện để được kiểm tra, xem như một cách xác tín sự trung thực của mình, chứ đâu cần thụ động ngồi chờ lá thăm may rủi gọi tên mình.

Cán bộ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính trung thực trong việc kê khai tài sản, thu nhập của mình. Trách nhiệm của cơ quan phòng chống tham nhũng là vạch trần sự dối trá, nếu có, nhằm tìm ra đường đi của dòng tiền và tài sản bất minh để quy tội cho từng đối tượng.

Chỉ sợ những người trong cơ quan phòng chống tham nhũng không làm hết trách nhiệm của mình chứ không sợ mất công bằng khi không chọn cách xác minh theo kiểu bốc thăm may rủi.

Vân Thiêng 

tin nổi bật

Giám sát của dân

Xét ở góc độ nào đó, camera hay smartphone đều là thứ rất tốt trong một xã hội văn minh. Mọi hành vi khuất tất khó có thể che giấu.

Nhật Bản chuẩn bị phổ biến SGK kỹ thuật số hoàn toàn miễn phí

Tương tự sách giáo khoa (SGK) truyền thống, SGK điện tử ở Nhật Bản sẽ được mua bằng ngân sách nhà nước và cấp phát miễn phí cho học sinh.

Tên các nước: Không nên áp dụng quy tắc duy nhất khi dịch tên phổ biến

Qua tên gọi của một số nước lớn và thường dùng trong tiếng Việt cho thấy cần căn cứ thực tiễn của các tên đó mà quy định tiếp theo hoặc sử dụng hơn 1 (ví dụ 2) tên gọi chính thức…

Đại hội Đảng 20 của Trung Quốc: Thay đổi sâu rộng trong lãnh đạo chủ chốt

Đại hội 20 được coi là hoạt động quan trọng nhất trong đời sống chính trị của Trung Quốc.

‘Hợp chủng’ hay ‘Hợp chúng quốc Hoa Kỳ’: Vị đại sứ đau đáu với việc dịch thuật

Chúng ta dịch không đúng tên gọi chính thức đầy đủ của 2 quốc gia lớn trên thế giới, 2 thành viên thường trực Hội đồng bảo an LHQ: Mỹ và Anh - Đại sứ Bùi Thế Giang viết trong thư ngỏ gửi Tuần Việt Nam.

Thiếu từ thuốc giải độc đến thuốc tê, đã đến lúc sửa luật Dược

Tình trạng thiếu thuốc chữa bệnh ở các bệnh viện công lập đang khiến xã hội cảm thấy bất an. Thủ tướng liên tục chỉ đạo Bộ Y tế cùng các bộ ngành tìm giải pháp tháo gỡ.

Một kỷ nguyên hợp tác mới Việt Nam - Nhật Bản

“Hãy coi năm 2023 là năm đánh dấu sự khởi đầu của một kỷ nguyên hợp tác mới cho cả Nhật Bản và Việt Nam”, Thứ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Yasuhide Nakayama chia sẻ với Tuần Việt Nam.

Điểm hẹn tri thức chứa đựng vô số bất ngờ ở Australia

Các thư viện công cộng tại Australia không chỉ là nơi cung cấp sách, mà từ lâu đã trở thành một không gian kết nối cộng đồng địa phương.

Đồng phục tư duy

Một giáo sư nước ngoài giảng dạy tại một đại học tiêu chuẩn quốc tế ở Việt Nam phàn nàn với tôi rằng, anh rất thất vọng với bài thi cuối kì của sinh viên.

Lời hiếm gặp của bộ trưởng và thách thức thoát ra để vượt lên

Áp lực, khó khăn những tháng cuối năm 2022 gia tăng; rủi ro, thách thức tới tăng trưởng, ổn định kinh tế vĩ mô rất lớn... Những ngôn từ hiếm gặp của Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư cho thấy bộ máy phải cùng nỗ lực vươn lên đạt các mục tiêu phát triển.

Ưu đãi bình thường lại yêu cầu thầy cô phải cống hiến phi thường

Nếu thầy cô cứ là những người bình thường, nghề giáo là nghề để mưu sinh thì giáo dục sẽ ra sao? Còn nếu muốn người thầy phải gánh trách nhiệm với thế hệ tương lai thì lương thưởng, đãi ngộ èo uột liệu có công bằng?

Tạo cú hích giáo dục sau trung học, nâng cấp nguồn nhân lực thời đại số

Để đạt mục tiêu trở thành nước thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam cần có những chuyển biến lớn để gia tăng nhanh chóng nguồn nhân lực có kỹ năng và trình độ cao cả về số lượng lẫn chất lượng.

Thang dây cho mỗi căn hộ: Điều bắt buộc với chủ đầu tư chung cư

Từ những năm 1990, nếu ai đi nước ngoài có dịp ở các khách sạn cao tầng như ở Hàn Quốc hay Nhật Bản đều thấy bộ thang dây cứu nạn để trong ngăn kéo của kệ tivi…

2 năm thực thi EVFTA: Kim ngạch thương mại EU - Việt Nam có nhiều tích cực

Chủ tịch Ủy ban Thương mại quốc tế của Nghị viện châu Âu Bernd Lange vừa kết thúc chuyến công tác giám sát việc thực thi Hiệp định thương mại tự do EU - Việt Nam (EVFTA). Ông có cuộc trao đổi với Tuần Việt Nam.

Trung Quốc muốn thành mặt trời địa chính trị?

Trung Quốc không muốn trở thành siêu cường - một cực của nhiều quốc gia trong hệ thống quốc tế. Họ muốn trở thành siêu cường - mặt trời địa chính trị để phần còn lại của hệ thống quay xung quanh.