Nuôi dưỡng sức dân khi vật giá leo thang

Chuyện cơm áo gạo tiền chưa bao giờ là nhẹ nhàng và đơn giản đối với đại đa số người dân trong bối cảnh vật giá leo thang.

Tham khảo trang cơ sở dữ liệu dành cho người dùng trên toàn thế giới, (https://www.numbeo.com), chi phí sinh hoạt hằng tháng, chưa bao gồm chi phí thuê nhà, tại thời điểm tháng 10/2022 của một người ở Việt Nam vào khoảng 10,8 triệu đồng/tháng và của một gia đình bốn người là khoảng 38,5 triệu đồng/tháng. Trong khi đó, tổng giảm trừ gia cảnh cho mục đích tính thuế, với một gia đình 4 người gồm 2 vợ chồng và 2 con của Việt Nam chỉ 30,8 triệu đồng/tháng. Nhiều chi phí như: mua bảo hiểm nhân thọ, mua bảo hiểm sức khỏe, khám chữa bệnh, giáo dục… do người lao động tự chi trả, không được đưa vào danh sách các khoản giảm trừ trước tính thuế thu nhập cá nhân.

Rồi quy định người có thu nhập trên 1 triệu đồng/tháng thì không được tính là người phụ thuộc, nhưng với một người già nghỉ hưu, hưởng lương hưu 3 triệu/tháng, không đủ để trang trải, vẫn phải nhận sự hỗ trợ từ các con, vậy mà số tiền hỗ trợ này, các con lại không được tính giảm trừ gia cảnh.

Người dân mong chờ sửa đổi Luật thuế thu nhập cá nhân. Ảnh Hoàng Hà.

Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân có hiệu lực từ  năm 2013, mức khởi điểm chịu thuế thu nhập cá nhân mới được điều chỉnh đúng một lần, từ 9 triệu đồng lên 11 triệu đồng/tháng, áp dụng cho kỳ tính thuế từ năm 2020.  Hơn nữa, Luật có quy định, khi CPI biến động trên 20%, thì Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội, điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh phù hợp với biến động của giá cả.

Luật Thuế Thu nhập cá nhân có hiệu lực hơn 9 năm nay đã bộc lộ không ít bất cập, đặc biệt là quy định về mức khởi điểm chịu thuế và CPI như nêu trên. Chẳng hạn, CPI tính đến tháng 11/2022 đã tăng gần 10% so với năm 2019, trong đó những loại hàng hóa, dịch vụ thiết yếu đều tăng vượt mức tăng thu nhập của người lao động. Đó là mới so CPI hiện nay với cách đây 4 năm chứ chưa so với năm 2013 khi Luật có hiệu lực.

Có nhiều điều đáng nói về chỉ số CPI. Danh mục CPI hiện nay bao gồm tới 752 mặt hàng, nhưng đối với người lao động, chỉ sử dụng vài chục mặt hàng thiết yếu như: thịt, cá, rau, gạo, quần áo, xăng dầu, điện, nước, sữa, học phí khám chữa bệnh... Những mặt hàng còn lại không hề tác động hay liên quan đến đời sống hằng ngày của họ.  Do vậy, sẽ rất bất hợp lý nếu phải chờ đợi chỉ số CPI chung tăng trên 20% để làm căn cứ đề xuất nâng mức giảm trừ gia cảnh. Chờ biến động trên 20% mới điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh, là khá chậm trễ và không kịp phản ánh thực tế gánh nặng giá cả lên người lao động.

Chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long cho rằng, học phí, viện phí và rất nhiều loại chi phí khác đã tăng gấp nhiều lần, so với 10 năm trước. Không ai hiểu vì sao vẫn quy định mức giảm trừ gia cảnh dành cho người lao động là 11 triệu đồng/tháng, còn người phụ thuộc 4,4 triệu đồng/tháng. Rồi quy định này lại áp dụng chung cho cả nước, không phân biệt vùng miền.

Một số quy định trong Luật thuế thu nhập cá nhân đang, gây bất lợi cho người nộp thuế. Ảnh Hoàng Hà.

Trong khi đó, thu ngân sách Nhà nước từ thuế thu nhập cá nhân năm sau luôn cao hơn năm trước. Cụ thể, theo số liệu của Tổng cục Thuế, Bộ Tài chính, trong 11 tháng năm 2022 số thu thuế thu nhập cá nhân ước đạt 152.123 tỷ đồng, tăng gần 129% so với dự toán và tăng hơn 130% so với cùng kỳ. Trong đó, thu từ tiền lương tiền công tăng 19,6%, thu từ chuyển nhượng bất động sản tăng 80,7%. Đây là số thu thuế cao nhất từ 10 năm trở lại đây.

Vào đầu năm 2018, trong văn bản lấy ý kiến góp ý sửa đổi Luật thuế Thu nhập cá nhân, Bộ Tài chính đã thừa nhận một số quy định trong luật, gây bất lợi cho người nộp thuế.

Mấu chốt trong Luật thuế thu nhập cá nhân mà người dân mong chờ sửa nhất đó là mức giảm trừ gia cảnh. Mới đây, cử tri một số địa phương đã có kiến nghị nâng mức giảm trừ gia cảnh đối với người nộp thuế. Từ sau dịch Covid-19 đến nay, đã trải qua bao nhiêu đợt bão giá hàng hóa, người dân đang phải "gồng" mình, thắt lưng buộc bụng. Nhưng theo kế hoạch của Bộ Tài chính thì còn phải chờ thêm 3 năm nữa.

Theo Luật sư Trương Thanh Đức, Công ty Luật Anvi, cần sửa đổi toàn diện, bằng cách thiết kế lại luật thuế Thu nhập cá nhân, bắt đầu từ tư duy đánh thuế. Các mức thuế cần phải phù hợp với người nộp thuế. Phải nâng mức giảm trừ gia cảnh hàng tháng lên. Đặc biệt, người nộp thuế phải được trừ các khoản chi chính đáng như tiền mua nhà, thuê nhà, trả lãi vay ngân hàng và cho các nhu cầu thiết yếu...

Chẳng hạn, mức giảm trừ gia cảnh phải căn cứ vào mức sống tối thiểu trên thực tế của người dân. Trong đó, các cơ quan thống kê sẽ tính toán gồm các chi phí tối thiểu từ học hành, khám chữa bệnh hay nhu cầu ăn mặc, nói chung là một số nhu cầu chi tiêu bắt buộc có hóa đơn. Khi mức giảm trừ gia cảnh cho người nộp thuế được nâng lên thì mức giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc cũng phải tăng lên.

Như vậy, việc sửa đổi Luật thuế thu nhập cá nhân là nhu cầu thiết yếu của rất nhiều người để phù hợp với thực tế hiện nay. Dưỡng sức dân cũng chính là nuôi dưỡng nguồn thu để phát triển hài hòa.

tin nổi bật

"Từ chức 20" nhìn từ "Khoán 10"

Xin gọi năm 2022 vừa kết thúc là năm ‘Từ chức 20’ từ Kết luận số 20-TB/TW ngày 8.9.2022 của Bộ Chính trị.

Quốc phục nam của người Việt

Thời gian trước đây, cộng đồng mạng nói nhiều đến bộ quần áo của một vị đại sứ nọ mặc trong buổi lễ trình Quốc thư. Người bảo chẳng giống ai, người thì bảo như vậy cho khỏi “đụng hàng”.

Vượt nguy, tận cơ

Đáng nói hơn con số là thông điệp: Trong một thế giới nhiều bất trắc, đổi thay, đầy gam màu sáng tối rất cần “vượt nguy, tận cơ”, “tư duy lại, thiết kế lại, xây dựng lại”, và càng cần “hành động quyết liệt, khôn khéo, linh hoạt”.

“Giá như chúng ta quyết liệt hơn”

Một năm đã qua với những niềm vui, nỗi buồn pha lẫn sự trăn trở. Giá như chúng ta có cách điều hành quyết liệt, khôn khéo hơn nữa thì kết quả sẽ còn tích cực hơn.

Thách thức và triển vọng kinh tế năm 2023

Thế giới đang thay đổi rất nhanh cả về địa chính trị và cách mạng công nghệ, mở ra thời cơ mới rất lớn cho Việt Nam nếu biết tận dụng.

‘Chính phủ Việt Nam đã có những kết quả kinh tế xuất sắc’

Việt Nam duy trì vị trí dẫn đầu là nước xuất khẩu hàng hóa lớn nhất trong số các nước ASEAN vào thị trường EU.

Chào năm mới 2023: Từ khát vọng đến hành động

Bước vào năm 2023, Việt Nam ghi nhận một kỷ lục mới trong suốt hàng ngàn năm xây dựng và bảo vệ đất nước: dân số chính thức đạt 100 triệu người, trở thành quốc gia đông dân số thứ 15 trên thế giới.

Tết là dịp để kích cầu

“Tết” với người Việt là thời điểm được nghỉ khá dài theo luật lao động. Ở đây, xin không bàn luận góc độ phong tục, tập quán, văn hóa truyền thống mà nhìn Tết ở góc độ kinh tế.

Người gửi tiền bỗng trở thành nhà đầu tư bảo hiểm

Việc những người gửi tiền tiết kiệm ngân hàng tố bị lừa trở thành nhà đầu tư bảo hiểm là có thật, đang gây nhức nhối. Song, vì điều đó mà có những quy định kỹ thuật thắt chặt dịch vụ này cũng không nên”.

Nỗi xót xa và niềm phẫn uất mang tên ‘đăng kiểm’

Hệ thống đăng kiểm đang bộc lộ những tệ hại tồn đọng của nó trước con mắt của bàn dân thiên hạ, muốn chữa trị cần tách bạch toàn bộ chức năng quản lý.

Lời giải bài toán hóc búa mang tên bất động sản

Bất động sản hiện nay không dừng ở đầu cơ đất đai mà là ngành kinh tế quan trọng thông qua các sản phẩm công nghiệp, nhà ở và nghỉ dưỡng.

‘Chênh lệch địa tô’ từ lý thuyết đến thực tiễn

Đất ở và đất thương mại, dịch vụ thường có giá cao gấp cả chục lần, thậm chí cả trăm lần so với đất nông nghiệp. “Chênh lệch địa tô” hình thành từ đó: do chuyển mục đích từ loại đất có giá trị thấp sang loại đất có giá trị cao hơn.

Việt Nam tăng trưởng kinh tế số mạnh nhất khu vực Đông Nam Á

Sau hai năm đại dịch vừa qua đã đẩy nhanh xu hướng thay đổi thói quen mua sắm và kinh doanh trực tuyến của Việt Nam theo hướng tích cực.

‘Bài học thứ 4’ của Tổng Bí thư và điều hành kinh tế

Không mấy ai dự đoán đúng được tương lai, nhưng ai cũng cần phải dự đoán nó nếu muốn hoạch định tương lai tốt hơn thay vì thụ động chờ đợi.

Con số, phận người

Những con số thất nghiệp thì vô tình, có thể mang gam màu sáng hay xám, nhưng mỗi phận người trong đó rất riêng và chứa đựng biết bao nỗi lòng.