Nguyên Thứ trưởng bàn chuyện lương

Không trả lương xứng đáng, sẽ không có đội ngũ hoạch định chính sách giỏi... Một bộ phận sẽ tham mưu vì lợi ích cục bộ cho một số nhóm chứ không phải cho sự phát triển quốc gia - nguyên Thứ trưởng Nội vụ Thang Văn Phúc.
- Không trả lương xứng đáng, sẽ không có đội ngũ hoạch định chính sách giỏi... Một bộ phận sẽ tham mưu vì lợi ích cục bộ cho một số nhóm chứ không phải cho sự phát triển quốc gia - nguyên Thứ trưởng Nội vụ Thang Văn Phúc.

Làm sao bộ máy trong sạch được?

Nhìn toàn diện, chế độ, thang bảng lương hiện nay còn những điểm gì bất cập, thưa ông?

- Ngày xưa, chỉ cần nhìn vào hệ thống thang bậc lương có thể biết ngay thứ bậc, trật tự hành chính. Còn theo bảng lương bây giờ, mọi trật tự, thứ bậc hành chính đã bị phá vỡ.

Bất cập thứ hai là hiện nay chúng ta đang chia ra quá nhiều bậc lương. Phải mất dăm bảy chục năm để một công chức đi hết cả quãng đời từ bậc thấp nhất mà đi lên. Chưa kể, tỷ lệ chênh lệch giữa các bậc rất thấp, không đáng kể.

Thứ ba, cơ chế tiền lương tối thiểu không còn phù hợp. Quan điểm mới là lương công chức phải là lương trung bình xã hội chứ không phải tiền lương tối thiểu.

Ông Thang Văn Phúc: Không thể để thu nhập ngoài lương lại cao gấp nhiều lần thu nhập chính thức. Ảnh: Minh Thăng
Một bất ổn khác là tương quan lương trong hệ thống nhà nước chưa hợp lý. Lương trong khu vực doanh nghiệp nhà nước rất cao. Lương công khai của tổng giám đốc, chủ tịch các tập đoàn có thể lên tới vài chục triệu đồng. Nên mới có tình trạng có người đang làm chủ tịch doanh nghiệp, nhận được đề bạt lên thứ trưởng nhưng không muốn lên.

Rồi chênh lệch giữa ngành này ngành khác cũng rất khác nhau. Nhiều ngành có hệ số quá cao. Điều đó cho thấy ngay trong hệ thống đã có sự không công bằng.

Tương quan trong hệ thống mặt bằng lương của các thành phần kinh tế cũng không giống nhau. Doanh nghiệp nước ngoài sẵn sàng trả hàng chục nghìn đô cho một nhân sự. Vậy là, cũng chỉ con người ấy, nhưng chuyển từ Nhà nước sang khu vực nước ngoài thì lương, thu nhập khác hẳn.

Chỉ mới phân tích vài nét như vậy đã có thể thấy rõ là người công chức giữ vai trò quản trị đất nước lại có đồng lương thấp, không tương xứng với trách nhiệm cũng như lao động quyền lực của họ.

Như vậy, Nhà nước phải tìm cơ chế để có chính sách đúng. Đồng lương phải trở thành động lực chính và phải là thu nhập chính. Không thể để cho thu nhập ngoài lương lại cao gấp nhiều lần so với thu nhập chính thức.

Hệ lụy của việc trả lương chưa tương xứng là gì, theo ông?

- Làm sao đòi hỏi bộ máy trong sạch, tận tụy được. Mọi khuyên bảo, động viên về đạo đức công vụ đều chỉ tác động có mức độ nào đó. Muốn thay đổi, cần chính sách thực tế về đời sống. Và thực tế là chưa có hệ thống nào để kiểm soát thu nhập ngoài lương. Đó cũng là một thiệt hại cho Nhà nước. Thuế thu nhập cũng không kiểm soát được.

Nhà nước phải lo cho đời sống của người công chức để họ thoát ly khỏi nhũng nhiễu. Khi chúng ta đã thừa nhận hội nhập, thừa nhận kinh tế thị trường, công chức cũng có nhiều lựa chọn. Dần dà sẽ khó giữ được chân những người tài trong bộ máy.

Nguy cơ nếu chậm cải cách

Nhưng có một thực tế là dù lương thấp nhưng không ít công chức vẫn có xe hơi, nhà lầu?

- Có hai tình huống. Bản thân vợ con người đó đang làm các ngành nghề kinh doanh khác nên giúp họ thoát ly được nỗi lo vật chất. Thứ hai, một bộ phận công chức lợi dụng vị trí, quan hệ công tác để làm việc bên ngoài, thu lợi cá nhân. Điều này khiến chính sách bị méo mó, đạo đức công vụ bị suy giảm. Hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước bị ảnh hưởng.

Như vậy, giữa các công chức cũng có hoàn cảnh sống khác nhau. Có người tranh thủ cơ hội kiếm tiền, có người không. Vậy là nảy sinh tâm lý so bì, tôi thì tận tụy, nhưng sống chật vật.

Do đó mới phải tính đến cải cách để trả lương công chức đúng với giá trị thực và đúng với quyền hạn, trách nhiệm giao cho họ.

Nhưng để tăng lương thì cần nguồn tiền từ đâu? Ngân sách nhà nước có hạn và chúng ta cũng đã từng kêu gọi tinh giản biên chế nhưng bộ máy vẫn phình ra?

- Khi chuẩn bị Nghị quyết TƯ 5, khóa X về tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, chúng tôi đã đề cập đến vấn đề này. Đó là cần phân loại rõ ai là cán bộ, công chức. Trong đó, công chức hành chính là những người hoạt động trong nền công vụ, trong các cơ quan thực thi công quyền. Họ phải được ưu tiên số một vì đây chính là người thực thi công vụ, xây dựng và chuyển chính sách, pháp luật của nhà nước vào cuộc sống, thanh tra, kiểm soát toàn bộ hoạt động này.

Còn các đối tượng khác như: cán bộ chính trị, đoàn thể… phải tách ra để từng bộ phận có cơ chế, chính sách phù hợp. 

Năm qua, Viện Những vấn đề phát triển do ông làm Viện trưởng đã tổ chức nhiều hội thảo về lương công chức để góp ý cho đề án cải cách giai đoạn 2012 - 2020. Các ông đã nhận được hồi âm đến đâu từ các nhà hoạch định chính sách?

- Phản hồi rất tích cực.

Tinh thần chỉ đạo từ cấp Trung ương xuống là phải cải cách tiền lương vì nếu để chậm là nguy cơ hiện hữu. Bởi nếu không trả lương xứng đáng, sẽ không có được đội ngũ hoạch định chính sách giỏi và từ đó sẽ không thể có được chính sách tốt, nền công vụ tốt. Một bộ phận sẽ tham mưu vì lợi ích cục bộ cho một số nhóm chứ không phải cho sự phát triển quốc gia.

Lê Nhung - Vân Anh

Kết quả thăm dò ý kiến tuần trước:



tin nổi bật

Cầu Thanh Trì rào chắn để thi công, tài xế nắm rõ phân luồng tránh ùn tắc

Để phục vụ thi công trên cầu Thanh Trì và Vành đai 3 (Hà Nội), Sở GTVT vừa chấp thuận phương án phân luồng tổ chức giao thông để tránh ùn tắc.

Dự báo thời tiết 3/10: Mưa giông trải dài từ Bắc vào Nam

Dự báo thời tiết ngày 3/10, khắp nơi trên cả nước tiếp tục có mưa vừa, mưa to. Từ ngày mai mưa lớn ở Bắc Trung Bộ giảm dần.

Chủ tịch Hà Nội ‘xử’ dự án treo và kỳ vọng xóa cảnh bốc thăm suất học

Trao đổi với cử tri huyện Sóc Sơn, Chủ tịch Hà Nội Trần Sỹ Thanh khẳng định, ông sẽ cùng lãnh đạo TP quyết tâm ‘quét’ hàng nghìn dự án ‘treo’ để thúc đẩy hoặc thu hồi.

Gần 40.000 công chức, viên chức thôi việc: 'Anh ra thì lại có chị vào'

Tiến sĩ Trần Anh Tuấn cho rằng con số gần 40.000 cán bộ, công chức, viên chức thôi việc là chuyện hết sức bình thường trong cơ chế kinh tế thị trường hiện nay, "có anh ra thì lại có chị vào".

Nghệ An: Xuyên đêm dọn bùn đất sau trận lũ quét lớn nhất 20 năm qua

Trận lũ quét kinh hoàng xảy ra ở huyện miền núi Kỳ Sơn (Nghệ An) đã gây thiệt hại rất lớn về người và tài sản. Đây được coi là trận lũ quét lớn nhất trong vòng hơn 20 năm qua.

Danh tính cán bộ ở Đà Nẵng ném tiền tung tóe trong quán ăn

Tối 2/10, Sở TN&MT Đà Nẵng có thông tin về vụ việc một người đàn ông được cho là cán bộ của sở này ném tiền tung tóe trong quán ăn, khiến dư luận bất bình.

Giúp người bị tai nạn, cán bộ CSGT nhờ quay clip tránh ‘làm ơn mắc oán’

Thấy người phụ nữ bị tai nạn nằm ở vỉa hè đường Nguyễn Xiển (Hà Nội), một CSGT đã dừng xe giúp đỡ. Trong khi cứu giúp, cán bộ này nhờ người dân quay lại clip để tránh hiểu nhầm.

Tông vào đuôi xe cẩu, xe cứu thương biến dạng, 3 người bị thương

Cú tông mạnh từ phía sau xe cẩu đã khiến xe cứu thương văng ra lề đường, biến dạng hoàn toàn, 3 người trên xe đều bị thương, có 1 người bị thương rất nặng.

Tìm thấy thi thể công nhân mất tích trong vụ sập sàn thi công cầu Mỹ Thuận 2

Sau 3 ngày mất tích, thi thể nam công nhân bị tai nạn lao động tại công trường thi công dự án cầu Mỹ Thuận 2 đã được tìm thấy.

TP.HCM: Bắt giữ hàng trăm xe máy trong buổi độ có giải thưởng

Chiều 2/10, lực lượng chức năng quận Bình Tân, TP.HCM đang phối hợp cùng Tổ phòng chống đua xe thuộc phòng PC08, Công an TP.HCM tạm giữ và phân loại hàng trăm xe máy có dấu hiệu độ bô, độ máy, thay đổi kết cấu xe, đang tụ tập náo động địa bàn.

Làm rõ thông tin một cán bộ ở Đà Nẵng ném tiền tung tóe trong quán ăn

Ngày 2/10, tài khoản Facebook có tên H.Tr đăng tải đoạn video kèm nội dung vụ việc về một người đàn ông được cho là cán bộ Sở ở Đà Nẵng ném tiền tung tóe trong quán ăn, khiến dư luận bất bình.

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ giám sát đường cao tốc Bến Lức - Long Thành

Sáng nay, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ và đoàn công tác của Trung ương đã kiểm tra, giám sát việc thực hiện các Nghị quyết của Quốc hội đối với dự án đầu tư xây dựng đường cao tốc Bến Lức - Long Thành và sân bay Long Thành.

Hàng chục mét taluy đường dẫn cầu Bãi Cháy sạt lở sau mưa lớn

Sau cơn mưa lớn kéo dài nhiều ngày, khoảng 30m đường dẫn lên cầu Bãi Cháy, TP Hạ Long, Quảng Ninh bị sạt lở, gây nguy hiểm cho phương tiện qua lại.

Hà Nội bỏ yêu cầu căn cước, hộ khẩu trong các thủ tục hành chính

TP Hà Nội vừa giao các sở ngành bỏ yêu cầu về chứng minh nhân dân, căn cước công dân và sổ hộ khẩu giấy, sổ tạm trú giấy trong các thủ tục hành chính.

Xác minh clip chồng livestream đánh tới tấp vợ đang mang bầu

Ngày 2/10, mạng xã hội Facebook xuất hiện đoạn clip dài hơn 2 phút với nội dung người phụ nữ đang mang bầu nghi bị chồng đánh tới tấp.