Sau 15 năm, buôn bán với Trung Quốc tăng gấp 16 lần

Trị giá xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Trung Quốc tăng cao gấp 16 lần trong giai đoạn 2004-2019 (từ 7,2 tỷ USD lên 116,9 tỷ USD).

Báo cáo Kết quả giám sát chuyên đề "Việc thực hiện các Hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam là thành viên" của Đoàn giám sát Ủy ban thường vụ cho thấy nhiều vấn đề liên quan đến công tác hội nhập thương mại của Việt Nam.

Chưa đạt mong đợi

Báo cáo cho biết, tính đến hết năm 2019, Việt Nam đã ký kết 13 FTA và đang đàm phán 3 FTA . Trong số 13 FTA đã ký kết, có 12 FTA đã có hiệu lực đối với Việt Nam thuộc phạm vi của chuyên đề giám sát , bao gồm 1 FTA thế hệ mới là Hiệp định CPTPP đã được Quốc hội phê chuẩn trong năm 2018.

Kể từ năm 2004 đến nay, tốc độ tăng bình quân xuất nhập khẩu hàng hóa giữa Việt Nam và các đối tác thương mại FTA đều đạt mức hai con số. Trong đó, Chile, Trung Quốc, Hàn Quốc và Ấn Độ là 4 đối tác có tốc độ tăng trị giá xuất nhập khẩu trung bình năm cao hơn 20%.

{keywords}
Tham gia các hiệp định giúp Việt Nam mở rộng thị trường xuất khẩu. Ảnh: Lương Bằng

Cụ thể, thị trường Chile có tốc độ tăng xuất nhập khẩu bình quân cao nhất giai đoạn 2014-2019, với tốc độ tăng 21,6%/năm, trong đó năm 2014 có mức tăng cao nhất đạt 66,2%. Mặc dù có tốc độ tăng cao nhưng tỷ trọng xuất nhập khẩu giữa hai quốc gia trong trị giá xuất nhập khẩu chung của Việt Nam chỉ chiếm một phần nhỏ, chưa đến 1%.

Riêng trị giá xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Trung Quốc tăng cao, gấp 16 lần, trong giai đoạn 2004-2019 (từ 7,2 tỷ USD lên 116,9 tỷ USD). Đây cũng là đối tác thương mại có trị giá xuất nhập khẩu chiếm tỷ trọng cao trong trị giá xuất nhập khẩu chung của cả nước (chiếm 19,7% trong năm 2019). "Việt Nam luôn trong tình trạng thâm hụt cán cân thương mại (nhập siêu) với Trung Quốc với trị giá nhập siêu lớn, tăng từ 1,72 tỷ USD trong năm 2004 lên đến 34 tỷ USD trong năm 2019", báo cáo giám sát lưu ý.

Trao đổi thương mại giữa Việt Nam và các nhóm đối tác thương mại FTA bao gồm: ASEAN, Liên minh Kinh tế Á - Âu, CPTPP có tốc độ tăng trung bình xấp xỉ khoảng 11% trong giai đoạn 2004-2019.

"Mức tăng xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và các đối tác này có xu hướng giảm dần qua các năm và thấp hơn nhiều so với các đối tác thương mại nhóm đầu", đoàn giám sát lưu ý.

Tốc độ tăng xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Úc - New Zealand đạt mức thấp nhất trong số các đối tác thương mại FTA với mức tăng trung bình là 9,1%/năm. Trong năm 2005, tốc độ tăng xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Úc - New Zealand đạt mức cao nhất là 32,8%, trong khi đó trong năm 2009, xuất nhập khẩu giữa Việt Nam với hai đối tác thương mại này lại giảm mạnh 35,6% và là mức giảm sâu nhất trong cả giai đoạn 2004-2019.

Nhìn chung, báo cáo đánh giá: Nhờ có các FTA, kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam tăng trưởng tốt nhưng chưa đạt mức mong đợi, còn phụ thuộc nhiều vào các thị trường truyền thống. Bên cạnh đó, ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 cũng làm giảm tác động tích cực của các FTA tới xuất khẩu của Việt Nam.

Như đối với CPTPP, trong 8 tháng đầu năm 2020, xuất khẩu của Việt Nam chỉ tăng với hai đối tác CPTPP chưa có FTA trước đây là Canada và Mexico, trong đó xuất khẩu sang Canada đạt 2,689 tỷ USD, tăng 4,1% và xuất khẩu sang Mexico đạt 2,039 tỷ USD, tăng 6,2% so với cùng kỳ năm trước.

Trong khi đó, xuất khẩu sang phần lớn các đối tác khác đều giảm, như xuất khẩu sang Nhật Bản đạt 12,458 tỷ USD, giảm 6,5%, xuất khẩu sang Chile đạt 601 triệu USD, giảm 7,4%, xuất khẩu sang Peru đạt 180 triệu USD, giảm tới 20,5% so với cùng kỳ năm trước.

Tuy nhiên, theo tính toán của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, khi đại dịch Covid-19 được kiểm soát, xuất khẩu của Việt Nam sang các nước đối tác, đặc biệt là các nước thành viên CPTPP, EU sẽ tăng trở lại.

{keywords}
Còn nhiều cơ hội cho hàng xuất khẩu Việt Nam thâm nhập thị trường rộng lớn.

Cần tận dụng tốt ưu đãi

Mức độ tận dụng ưu đãi thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt của hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam theo các FTA có xu hướng tăng qua các năm. Trong giai đoạn 2015-2018, các FTA có mức độ tận dụng ưu đãi thể hiện thông qua việc áp dụng các quy tắc xuất xứ và giấy chứng nhận xuất xứ trong các FTA cao như Hiệp định AANZFTA (47,78%), Hiệp định ATIGA (mẫu D - 46,63%), Hiệp định VN-EAEU FTA (43,65%), AIFTA đạt 65%.

Việc tận dụng các ưu đãi có được từ các hiệp định có thể còn tăng nếu Việt Nam nâng cao giá trị gia tăng trên hàng hóa xuất khẩu bằng việc đảm bảo nguồn nguyên liệu đầu vào, chuyển từ gia công sang sản xuất các mặt hàng có giá trị hàm lượng khoa học và sáng tạo cao.

Trên phương diện các ngành hàng, nhiều mặt hàng có tỷ lệ sử dụng C/O đạt từ 92-100% trong các FTA như: ngô, lúa mì, giấy các loại, phân bón, ô tô tải, một số sản phẩm sắt thép, các sản phẩm giày dép, dệt may,... đây là các ngành hàng có lợi thế của Việt Nam, tuy nhiên giá trị xuất khẩu chưa cao.

Phần lớn các mặt hàng trên như dệt may, da giày, gỗ và các sản phẩm gỗ, thậm chí sắt thép, việc tận dụng ưu đãi là khá khác biệt ở các thị trường khác nhau.

“Như sản phẩm dệt may có thể tận dụng rất tốt ở thị trường Australia và New Zealand, Nhật Bản, Hàn Quốc, nhưng lại không áp dụng được ở các nước như Ấn Độ và khối ASEAN do mặt hàng này không phải là thế mạnh của dệt may Việt Nam”, báo cáo giám sát đánh giá.

Bên cạnh đó, đoàn giám sát lưu ý cũng có nhiều mặt hàng “mức độ tận dụng ưu đãi khá thấp” tại hầu hết các thị trường cần được cải thiện thêm như các loại máy móc, thiết bị, phụ tùng (29,04%), điện thoại và linh kiện điện thoại (2,78%), phương tiện (25,33%).

Tuy nhiên, báo cáo giám sát ghi nhận số liệu do các đơn vị cung cấp cũng cho thấy đa số FTA có tỷ lệ tận dụng các ưu đãi thuế quan của hàng xuất khẩu Việt Nam “được cải thiện dần qua các năm” (năm sau cao hơn năm trước).           

Đối mặt nhiều vụ kiện chống bán phá giá, trợ cấp 

Theo báo cáo giám sát, hàng năm Việt Nam cũng phải đối mặt với khá nhiều các vụ kiện chống bán phá giá, chống trợ cấp. Tính đến 5/2020, Việt Nam phải đối mặt với 174 vụ việc phòng vệ thương mại do nước ngoài áp dụng với hàng hóa xuất khẩu, gồm 98 vụ việc điều tra chống bán phá giá, 19 vụ việc điều tra chống trợ cấp, 23 vụ việc điều tra chống lẩn tránh và 34 vụ việc tự vệ.

Chỉ riêng năm tháng đầu năm 2020, Bộ Công Thương xử lý 10 vụ việc phòng vệ thương mại do nước ngoài khởi xướng điều tra với hàng hóa Việt Nam, đồng thời tiếp nhận xử lý 3 vụ việc có nguy cơ bị điều tra. Các quốc gia điều tra áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam nhiều nhất là Hoa Kỳ (34 vụ), Ấn Độ (26 vụ), Thổ Nhĩ Kỳ (21 vụ), Canada và Úc lần lượt 15 và 11 vụ việc.

Lương Bằng

‘Tín chỉ' trong tay, ra đường cao tốc dự cuộc đua lớn

‘Tín chỉ' trong tay, ra đường cao tốc dự cuộc đua lớn

Đạt các tín chỉ về tiêu chuẩn chất lượng, hưởng lợi thế EVFTA, các nông sản chủ lực của Việt Nam như gạo, trái cây, cà phê, thủy sản... ồ ạt xuất sang thị trường EU.

tin nổi bật

Cuộc khủng hoảng ở trời Tây, cảnh báo mối lo cận kề với miền Bắc

Cuộc khủng hoảng năng lượng chưa từng có mà châu Âu đang phải đối mặt đặt ra những bài học trong việc phát triển nguồn điện ở Việt Nam, đặc biệt là miền Bắc.

Đừng để 'thiên đường' du lịch Phú Quốc tê liệt, xơ xác

Nói về sự phát triển của Phú Quốc, chuyên gia cho rằng nếu một đô thị chỉ phát triển thuần du lịch thì rất mong manh, đại dịch đã chứng minh điều đó. Ví như Đà Nẵng là thành phố thuần du lịch, sau tác động của đại dịch gần như tê liệt, xơ xác.

Một tỉnh hỗ trợ đến 400 triệu đồng cho người tài mua nhà

Đây là một trong những đãi ngộ theo chính sách thu hút nhân lực chất lượng cao giai đoạn 2022-2025 của tỉnh.

Trên trời tàu bay lượn vòng chờ chỗ đáp, dưới đất taxi sẵn sàng đợi 'chặt chém'

Hạ tầng mặt đất không theo kịp tốc độ phát triển của ngành hàng không, khiến tàu bay phải lượn lòng vòng trên trời chờ hạ cánh; trong khi dưới mặt đất xuất hiện tình trạng tài xế "chặt chém" ở sân bay.

Hậu sốt đất, nhà đầu tư chuyển hướng đổ tiền vào homestay

Thị trường trầm lắng, nhiều nhà đầu tư thay vì đi gom đất để bán đã quyết định chuyển sang đầu tư homestay.

Đói đơn hàng, thị trường xuất khẩu đang xấu đi

Chi phí đầu vào tăng cao cùng nhu cầu tại nhiều thị trường lớn giảm khiến hàng xuất khẩu của Việt Nam đối mặt với khó khăn vào nửa cuối năm 2022, đặc biệt là tình trạng thiếu đơn hàng.

Sẵn vốn khủng, tay to tung tiền gom đất

Thị trường bất động sản bị siết nguồn vốn cũng là lúc nhiều đại gia tung tiền gom dự án.

Biệt thự Pháp cổ bỏ hoang giữa lòng Sa Pa

Nằm trên con phố trung tâm của Sa Pa, một biệt thự cổ từ thời Pháp thuộc bị bỏ hoang và được người bán hàng vỉa hè trưng dụng làm nơi để đồ.

Loạt dự án nghìn tỷ 'ngủ đông' ở bán đảo đẹp nhất Quảng Bình

Được đầu tư hàng nghìn tỷ đồng trên các khu đất vàng ở bán đảo Bảo Ninh, TP Đồng Hới (Quảng Bình), thế nhưng một số dự án chậm tiến độ, tạm dừng thi công suốt nhiều năm.

Năm 2030, thu nhập của một người Việt Nam chỉ bằng Malaysia năm 2007

GDP bình quân đầu người theo giá hiện hành của Việt Nam luôn đạt mức năm sau cao hơn năm trước. Thế nhưng, con số này thua xa nhiều nước trong khu vực Đông Nam Á.

Shopee, Lazada phải bổ sung giấy phép kinh doanh

Các sàn thương mại điện tử có vốn đầu tư nước ngoài đang kinh doanh tại Việt Nam như Lazada, Shopee... phải bổ sung Giấy phép kinh doanh trước ngày 1/1/2023.

Đất đấu giá ven đô lại "nóng bỏng tay", cao gấp hơn 5 lần giá khởi điểm

Nhiều phiên đấu giá đất các huyện ven trung tâm Hà Nội thời gian gần đây liên tục thắng lớn, thậm chí, có thửa đất còn cao gấp hơn 5 lần so với giá khởi điểm.

'Đại bàng' đổ bộ, chuyên gia cảnh báo mối nguy

Thị trường bất động sản công nghiệp Việt Nam ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực sau khi Việt Nam mở cửa lại các đường bay quốc tế. Tuy nhiên, việc tăng giá thuê đang khiến nhiều chuyên gia lo ngại.

Cơn 'ngán' du lịch: Áp lực 200%, lương thấp sao tươi cười nổi với khách

Một hướng dẫn viên du lịch nổi tiếng, sau 2 năm dịch bệnh thì giờ làm dịch thuật và bán quần áo. Đây là một trong những lý do khiến nhiều người "ngán" ngành du lịch bấp bênh.

Bỏ phương án chia cả nước thành 7 vùng: Lâm Đồng vẫn ở Tây Nguyên

Đầu năm 2019, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã đề xuất phân chia cả nước thành 7 vùng kinh tế - xã hội, thay vì 6 vùng như lâu nay. Sau thời gian bàn thảo, kết quả là giữ nguyên 6 vùng.