Đăng ký xét tuyển đại học:

Em chọn ngành này vì… bố mẹ có ‘quan hệ’

 - Khối Giáo dục phổ thông bên cạnh việc trang bị tri thức còn phải có sứ mệnh giúp người học hiểu được mong muốn và năng lực bản thân, để từ đó định hình mục tiêu phù hợp. 

Tháng 4 này, hoạt động đăng ký kỳ thi THPT Quốc gia và nguyện vọng xét tuyển đại học – cao đẳng năm 2019 chính thức bắt đầu. Học sinh cả nước sẽ có 20 ngày để suy nghĩ và đưa ra sự lựa chọn quan trọng cho tương lai. Vấn đề chọn trường, chọn ngành sao cho phù hợp lại được đặt ra. 

Những năm qua, các trường THPT bắt đầu quan tâm và chú trọng đến hoạt động hướng nghiệp cho học sinh. Hoạt động này cũng thu hút sự tham gia nhiệt tình của các trường đại học với mục đích chính là thu hút thí sinh ứng tuyển. Nhận thức của phụ huynh và học sinh về định hướng nghề nghiệp đã bắt đầu có những thay đổi theo chiều hướng tích cực. 

Tuy nhiên, thông qua quan sát thực tiễn và trải nghiệm của bản thân, tôi cho rằng quá trình chuyển biến trong nhận thức và hành động của những người trong cuộc còn rất chậm. Những lối suy nghĩ lỗi thời, một chiều vẫn còn tồn tại phổ biến. 

Những mông lung, mơ hồ, lãng phí 

Mùa tuyển sinh năm 2018, cả nước có 925.792 thí sinh đăng ký dự thi THPT quốc gia nhưng có đến 74,3% trong số này nộp hồ sơ tham gia xét tuyển sinh đại học, cao đẳng. Điều này cho thấy, vào đại học vẫn là lựa chọn ưu tiên đối với đa số học sinh. 

Nhưng khi hỏi tại sao lại chọn học đại học mà không phải lựa chọn khác, như học nghề thì câu trả lời nhận lại thường rất mơ hồ. Nhiều bạn bày tỏ việc không thích học nghề vì không nhìn thấy tương lai tốt đẹp ở đó, cho rằng trường nghề vẫn là lựa chọn của đa số những học sinh yếu kém và không đỗ đạt. Hệ quả của việc này tác động mạnh mẽ đến chất lượng lao động lành nghề.  

Em chọn ngành này vì… bố mẹ có ‘quan hệ’
Mông lung về bản thân khi bước chân vào ngưỡng cửa đại học, khi ra trường, tương lai của nhiều sinh viên cũng trở nên mông lung. Ảnh minh họa

Có nhiều lý do cho sự mơ hồ về tương lai khi học trường nghề và một số nhận thức sai về hoạt động đào tạo nghề của học sinh lẫn phụ huynh. Một phần là do cách thức dạy và học ở phổ thông hiện nay đã không tạo được hứng thú, động lực để học sinh thích học nghề. Một phần đến từ tâm lý trọng bằng cấp, nặng nề khoa cử ở ta. 

Những năm qua một số trường nghề bắt đầu tạo nên thương hiệu và uy tín, không ít người tốt nghiệp trung cấp nghề vẫn thành công trong xã hội. Thế nhưng, nhìn trên bình diện tổng thể, hệ thống trường nghề vẫn chưa xây dựng được hệ giá trị cốt lõi và thiếu giải pháp đột phá để thu hút học sinh lẫn phụ huynh. 

Một số học sinh có mong muốn học nghề thì lại gặp phải lực cản từ gia đình, áp đặt các em phải chạy đua vào đại học. Nhiều phụ huynh khẳng định với tôi, thời này mà không có được tấm bằng cử nhân thì tệ lắm. 

Một số em tâm sự, em cố gắng học cho xong để lấy bằng cử nhân cho ba mẹ, rồi quay lại học nghề mà mình yêu thích. Vậy là các em chấp nhận lãng phí bốn năm trên giảng đường đại học, đi học không phải cho chính mình, chỉ vì tấm bằng và làm hài lòng phụ huynh. 

Trao đổi với rất nhiều học sinh lẫn sinh viên năm nhất, tôi nhận thấy đa số các em rất mông lung với ba điều: hiểu mình, hiểu nghề, hiểu nhu cầu của thị trường lao động. Thật đáng suy nghĩ khi đây là những thành tố cốt lõi cần xem xét cho quyết định về nghề nghiệp. 

Điều các em mông lung nhất chắc là việc hiểu mình. Dường như, nhiều em bỏ quên ước mơ, mong muốn của mình khi đăng ký nguyện vọng tuyển sinh. Không có nhiều em hiểu được điểm mạnh, điểm yếu hay năng khiếu của mình. 

 

Có lần tôi hỏi một em sinh viên: “Ước mơ của em là gì?”. Em ấy đã bật khóc, nói rằng đây là lần đầu tiên trong đời có người hỏi em ấy một cách nghiêm túc câu hỏi này. Chính em ấy cũng chưa bao giờ cho mình cơ hội để tìm kiếm câu trả lời. Vòng quay áp lực học tập, thi cử khiến em ấy bỏ quên chính mình. 

Hướng nghiệp đừng để “bắc nước đuổi gà” 

Tôi từng làm một cuộc khảo sát nhỏ trong những lớp tôi giảng dạy tại nhiều trường, kết quả thu được cũng đáng suy ngẫm về những nguyên nhân chọn ngành học, chọn trường. Một bộ phận không nhỏ những em được hỏi thưa rằng, quyết định của các em xuất phát từ những tính toán rất thực tế của phụ huynh. 

Có em chọn ngành này vì mối quan hệ sẵn có của ba mẹ, ra trường sẽ có người lo chỗ làm tử tế. Hay chọn trường nọ vì gần bà con, tiện sinh hoạt và an toàn. Hay đơn giản hơn, em có mặt ở đây là vì nhóm bạn em ai cũng đăng ký nguyện vọng tại trường này. Rồi có trường hợp nộp nguyện vọng vào trường vì ở đó có thần tượng. Thậm chí, do điểm thi chỉ phù hợp với lựa chọn này. Không ít trường hợp phó thác cho sự hên xui, may rủi. Có em thì lý giải bằng một chữ “duyên”. 

Không ít các em học sinh đang ứng xử rất cảm tính đối với tương lai của chính mình. Có rất nhiều lý do để đưa đến quyết định, nhưng những yếu tố cốt lõi nhất lại không được đặt vào trọng tâm. 

Mỗi năm, khi đến giai đoạn này, những vấn đề định hướng nghề mới thật sự trở nên sôi nổi. Lẽ ra, hoạt động giáo dục hướng nghiệp phải được triển khai một cách bài bản tại các trường phổ thông từ năm đầu cấp. Vì đây phải là quá trình phải diễn ra liên tục mới mong đạt được kết quả. 

Thật tiếc, nhiều năm qua, các trường phổ thông không có điều kiện, nguồn lực để làm điều này, dẫn đến tình trạng “bắc nước đuổi gà” muộn màng. 

Nền giáo dục phổ thông bên cạnh việc trang bị tri thức còn phải có sứ mệnh giúp người học hiểu được mong muốn và năng lực bản thân, để từ đó định hình mục tiêu phù hợp. Muốn vậy, hoạt động giáo dục hướng nghiệp cần phải được đánh giá đúng vai trò và đặt đúng vị trí. 

Không thể tiếp tục xem giáo dục hướng nghiệp là hoạt động ngoại khóa. Đây phải là một hoạt động song song với hoạt động đào tạo của nhà trường. Muốn vậy, nhân sự định hướng nghề nghiệp không thể là thầy cô giáo kiêm nhiệm với vài cuốn tư vấn tuyển sinh trong tay và hoạt động thời vụ như hiện nay.  

Ngành giáo dục cần cho phép một số biên chế với đãi ngộ tốt cho nhân sự chuyên trách, được đào tạo bài bản về ngành nghề có liên quan như tâm lý, xã hội học, quản trị nguồn nhân lực. Lực lượng này không tham gia giảng dạy, họ đóng vai trò đồng hành, tư vấn, định hướng và tổ chức hoạt động nhằm giúp sinh viên nhận biết vấn đề cốt lõi, trọng tâm để đi đến quyết định cho tương lai. 

Xin hãy bắt đầu định hướng nghề nghiệp cho các em bằng câu hỏi: “ước mơ của con/em là gì?”! 

Lưu Minh Sang, Giảng viên Trường Đại học Kinh tế - Luật, ĐH Quốc gia TP.HCM 

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
Cán bộ, anh đi học hỏi kinh nghiệm hay du lịch trá hình?
Cán bộ, anh đi học hỏi kinh nghiệm hay du lịch trá hình?
Blogicon  07/04/2019 

 - Kinh phí cho những chuyến “du lịch núp bóng học tập kinh nghiệm” dù lấy từ ngân sách hay do doanh nghiệp đài thọ thì đều có những hệ lụy.

 
Câu hỏi độc ác từ những đứa trẻ
Câu hỏi độc ác từ những đứa trẻ
Blogicon  07/04/2019 

Rồi đến một ngày, chúng sẽ đứng trước xã hội một cách ngạo mạn, hống hách và ác độc cất tiếng đòi hỏi và đe dọa xã hội bằng bạo lực.

 
Thoả miệng quan, nặng gánh dân
Thoả miệng quan, nặng gánh dân
Blogicon  06/04/2019 

 - Đề cập đến thói hay ăn và hệ lụy của nó gây ra, người xưa đã đúc kết: “Miệng ăn núi lở”, “Miếng ăn quá khẩu thành tàn/Tham ăn chết tắc, tiếng mang suốt đời”. Lời người xưa cảnh báo đến nay vẫn còn nguyên tính thời sự.

 
Tỉnh táo trước những website giả mạo
Tỉnh táo trước những website giả mạo
Blogicon  05/04/2019 

 - Mỗi người đọc hãy tỉnh táo, luôn là những người đọc thông minh, nêu cao cảnh giác để không bị “cài bẫy” bởi những website giả mạo.

 
Những vết rạn gãy trong văn hóa học đường
Những vết rạn gãy trong văn hóa học đường
Blogicon  02/04/2019 

 - Nhìn thiết chế “trường học” thời gian gần đây thấy nhiều biểu hiện lệch chuẩn, đứt gãy văn hóa.

 
Đạo đức và lợi ích nhóm
Đạo đức và lợi ích nhóm
Blogicon  31/03/2019 

 - Theo dõi vụ ly hôn “ngàn tỷ”, người viết bài đặc biệt chú ý đến chi tiết ông chủ Trung Nguyên đề cập đến từ “đạo đức”, từ mà nhìn rộng ra đang rất cần nhấn mạnh trong mọi mặt của cuộc sống.

Người Mỹ cần Việt Nam trong chiến lược toàn cầu?
Người Mỹ cần Việt Nam trong chiến lược toàn cầu?
Blogicon  30/03/2019 

 - Người ta hiểu rằng hai bên cần có nhau, nhưng có thể cách nói ra là khác nhau. Điều quan trọng hơn cả là thái độ của cả hai bên. Thượng tướng Nguyễn Chí Vịnh và ông Chuck Hagel đều nói về quyền lợi chung.

Cảnh giác với ‘chạy phiếu bầu’ trong mùa đại hội
Cảnh giác với ‘chạy phiếu bầu’ trong mùa đại hội
Blogicon  27/03/2019 

 - Đại hội các cấp đến nơi rồi, phải hết sức cảnh giác với tình trạng “chạy chức, chạy quyền, chạy phiếu bầu”… và kiên quyết không dùng những người “chạy” như thế.

“Giang Hồ Mạng”
“Giang Hồ Mạng”
Blogicon  26/03/2019 

Có thể gọi những nhân vật như Khá Bảnh là "Giang Hồ Mạng”. Nhờ khả năng tương tác với số đông, internet và mạng xã hội luôn nhanh chóng tạo ra những hiện tượng, như việc Khá Bảnh được đón tiếp ầm ĩ ở Yên Bái.

‘Thỉnh vong báo oán’ ở chùa Ba Vàng và sự thao túng đức tin
‘Thỉnh vong báo oán’ ở chùa Ba Vàng và sự thao túng đức tin
Blogicon  24/03/2019 

 - Nghe đã thấy sự "bá đạo" của suy diễn, truyền bá mê tín gieo rắc lòng bất an để dễ bề kêu gọi tiền công đức.

‘Tiền nhiều để làm gì’ nếu hậu ly hôn cái tên Trung Nguyên ‘thui chột’
‘Tiền nhiều để làm gì’ nếu hậu ly hôn cái tên Trung Nguyên ‘thui chột’
Blogicon  12/03/2019 

Câu hỏi "tiền nhiều để làm gì?" sẽ không có đáp án nếu hậu ly hôn thương hiệu cà phê Trung Nguyên không tiếp tục phát triển, không còn là niềm hãnh diện của người Việt.

Sao cứ cố thủ tiêu nước mắm, một biểu tượng đích thực của văn hoá Việt?
Sao cứ cố thủ tiêu nước mắm, một biểu tượng đích thực của văn hoá Việt?
TuanVietNamicon  11/03/2019 

 - Cần bảo vệ nước mắm, một biểu tượng đích thực của văn hoá Việt; còn nước mắm công nghiệp hãy cạnh tranh bằng năng lực, chính danh và đàng hoàng để giữ và phát triển thị phần.

Giám sát trạm BOT: Người dân đang thực hiện quyền hiến định
Giám sát trạm BOT: Người dân đang thực hiện quyền hiến định
Blogicon  10/03/2019 

 - Người dân tự tổ chức đếm xe lưu thông qua trạm BOT Ninh Lộc tỉnh Khánh Hòa chứng tỏ họ đang thực hiền quyền giám sát đã được Hiến định.

Khi Bộ trưởng “phát” ngôn
Khi Bộ trưởng “phát” ngôn
TuanVietNamicon  08/03/2019 

 - Tất cả các tin nhắn đều bày tỏ bất bình với đủ loại ngôn ngữ thuộc mọi cung bậc cảm xúc mà tôi nghĩ không nên viết ra đây.

Đừng để con bơ vơ giữa thế giới ảo nhiễu loạn
Đừng để con bơ vơ giữa thế giới ảo nhiễu loạn
Blogicon  06/03/2019 

Cũng giống như ở đời thực, bạn không thể thả con mình lang thang tự do làm gì tùy ý, hãy không chỉ đứng cạnh mà còn dắt tay con trên “đại lộ” Internet.

Thượng đỉnh Mỹ- Triều tại Hà Nội: Chủ nhà thân thiện và trách nhiệm đã sẵn sàng
Thượng đỉnh Mỹ- Triều tại Hà Nội: Chủ nhà thân thiện và trách nhiệm đã sẵn sàng
Blogicon  26/02/2019 

Không ngẫu nhiên mà Hà Nội được lựa chọn cho cuộc gặp lần 2 giữa Tổng thống Donald Trump và nhà lãnh đạo Kim Jong Un. Đây là một hội nghị tầm cỡ và nhạy cảm về chính trị.

Bức tường pháp lý bắt đầu
Bức tường pháp lý bắt đầu
Blogicon  24/02/2019 

Dân Mỹ thở phào vào ngày thứ sáu tuần trước, 15/2/2019, vì chính phủ không bị đóng cửa và có tiền xài cho đến cuối tháng 9 năm nay.

Có lần tôi hỏi sinh viên 17/2 là ngày gì, cả lớp im lặng
Có lần tôi hỏi sinh viên 17/2 là ngày gì, cả lớp im lặng
Blogicon  15/02/2019 

Lịch sử phải được ghi lại, truyền đời cho dân. Thật minh bạch, rõ ràng. Thật cứng cỏi tư thế Việt Nam.

Sống bình an giữa thế cuộc đa đoan
Sống bình an giữa thế cuộc đa đoan
Blogicon  12/02/2019 

Tưới tẩm tâm hồn những việc làm thiết thực, tử tế khoảng mươi, mười lăm ngày... bạn sẽ cảm nhận được sự khác biệt!

Đi du lịch mất sạch tiền, nhưng điều tôi thu lại thật bất ngờ…
Đi du lịch mất sạch tiền, nhưng điều tôi thu lại thật bất ngờ…
Blogicon  10/02/2019 

Và đó không phải là lần đầu tiên tôi nhận được ân tình từ người dân địa phương vốn trước đó còn hoàn toàn xa lạ.

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN