Đổi mới giáo dục vì quyền lợi của ai?

- TS Lương Hoài Nam từng tham gia góp ý cho dự thảo Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể lần thứ nhất vào năm 2015. Với bản dự thảo năm 2017, ông vẫn kỳ vọng có thêm một số nội dung đổi mới giáo dục mang tính đột phá.

Theo ông Nam, so với dự thảo Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể lần thứ nhất, bản dự thảo lần hai đang được lấy ý kiến có khá nhiều nội dung tiến bộ rõ rệt. 

Đổi mới giáo dục vì quyền lợi của ai?
TS Lương Hoài Nam

"Rõ ràng là cơ quan soạn thảo đã có nhiều nỗ lực đáng được ghi nhận và đánh giá cao. Tuy nhiên, cá nhân tôi và một số người khác vẫn kỳ vọng có thêm một số nội dung đổi mới giáo dục mang tính đột phá, đúng với tinh thần “đổi mới căn bản, toàn diện” theo Nghị quyết 29" - ông Nam bày tỏ.

6 cụm đề xuất

Là người từng tham gia góp ý cho các dự thảo, lần mới nhất này ông góp ý những gì?

- Các đề xuất của tôi có thể tóm tắt vào 6 cụm.

Thứ nhất, đảm bảo tính tương thích cao nhất và hiện thực hóa việc phân luồng giáo dục phù hợp với Hệ thống tiêu chuẩn quốc tế về phân loại giáo dục (ISCED) của UNESCO.

 Việc phân luồng giáo dục nên bắt đầu từ THCS. 

Cần nêu rõ các luồng giáo dục (trước mắt tôi đề nghị có 2 luồng là “Hàn lâm” và “Kỹ thuật”, theo luồng nào cũng lên được đại học và trên đại học), sự liên thông giữa các luồng. Chú trọng luồng Kỹ thuật, tăng cường giáo dục STEM và Công nghiệp 4.0 ở các cấp THCS và THPT.

Thứ hai, đảm bảo tính tương thích, liên thông cao nhất có thể được với các hệ thống giáo dục tiên tiến trên thế giới.

Thứ ba, quy định tiếng Anh là Ngoại ngữ thứ nhất (bắt buộc) ở cả 3 cấp học. 

Từ THPT cho phép dạy một số môn tự nhiên, xã hội trực tiếp bằng tiếng Anh. Từ THCS, học sinh được phép chọn học thêm các ngoại ngữ khác theo nguyện vọng cá nhân.

Thứ tư, tổng số môn học ở THCS và THPT không nên quá 8 môn, trong đó số lượng các môn học nhà nước quy định bắt buộc không nên quá 5 môn, các môn học theo năng khiếu cá nhân và nhu cầu hướng nghiệp của mỗi học sinh nên để là các môn tự chọn. Tăng cường các hoạt động giáo dục ngoài lớp học, các hoạt động nâng cao thể lực.

Thứ năm, có lộ trình từng bước phân cấp tự chủ chương trình giáo dục cho địa phương, nhà trường.

Và cuối cùng là tăng cường sự tương tác giữa nhà trường và gia đình trong các hoạt động giáo dục; nâng cao vai trò của phụ huynh; tăng cường tham vấn với các tổ chức, các nhà hoạt động xã hội, khoa học – công nghệ, sản xuất, kinh doanh...

Tại sao ông lại cho rằng nên phân luồng từ THCS?

- Tôi không cho rằng chúng ta có thể tăng cường giáo dục STEM và Công nghiệp 4.0 nếu tiếp tục cào bằng chương trình giáo dục cho mọi học sinh đến tận hết lớp 9.

Nếu không phân luồng mà bắt mọi học sinh phải học 11 môn học ở cấp THCS, tôi không nghĩ là các trường sẽ có đủ không gian, thời gian và nguồn lực để hình thành hệ sinh thái STEM trong nhà trường. 

Không phải học sinh nào cũng cần phải học sâu về STEM, nhưng những học sinh học sâu về STEM thì cần phải học sớm thì mới đạt chất lượng.

Việc phân luồng giáo dục thông qua chọn lựa các môn học ngay trong cùng một trường là để đạt được điều đó.

Đổi mới giáo dục vì quyền lợi của ai?

"Cách dạy, kiểm tra và thi theo sách giáo khoa tôi cho là không phù hợp..." (Ảnh: Đinh Quang Tuấn)

Để tránh hiểu nhầm, tôi không khuyến cáo phân luồng giáo dục thông qua cách tổ chức nhiều hệ trường phổ thông khác nhau (như ở Đức), mà thông qua chọn các môn học ngay trong một trường như cách làm phổ biến ở nhiều nước (như ở Singapore).

Còn về vấn đề tự chủ thì sao, thưa ông? Con số “trước mắt cho phép các địa phương, nhà trường được quyết định 20% chương trình giáo dục theo chiến lược và điều kiện của địa phương, nhà trường” ông đưa ra trên căn cứ nào?

- Tôi không nghĩ việc tất cả các trường ở cả 63 tỉnh thành “đồng phục” một chương trình giáo dục giống nhau là cách làm tốt.

Các địa phương có các nhu cầu, điều kiện rất khác nhau, hãy cho họ một mức độ tự chủ nhất định. 

Theo dự thảo, mức độ tự chủ chương trình giáo dục với thời lượng 2 tuần trong 37 tuần mới chỉ được 5%, tôi cho là còn thấp. Ở Pháp là 20%.

 

Tôi cũng cho rằng các trường tư thục nên được quyền tự chủ chương trình giáo dục. 

Trên thực tế, ở Việt Nam đã và đang có các trường dạy theo chương trình giáo dục quốc tế (Anh, Mỹ, Úc…), nhưng chủ yếu cho học sinh nước ngoài và một ít con em các gia đình có điều kiện. 

Nên mở rộng thực tiễn này để nhiều học sinh nước ta được tiếp cận các chương trình giáo dục tốt. 

Một vấn đề nữa được tranh luận nhiều, đó là tư duy phản biện, sáng tạo cần được nhấn mạnh như những thành tố của triết lý giáo dục. 

Cách dạy, kiểm tra và thi theo sách giáo khoa tôi cho là không phù hợp. Để đi từ A đến B, sách giáo khoa chỉ nêu ra một con đường, nhưng trong cuộc sống lại thường có rất nhiều con đường.

Năng lực phản biện, sáng tạo của học sinh đòi hỏi phải thoát khỏi khuôn khổ của sách giáo khoa và cách dạy theo kiểu truyền đạt một chiều từ thầy cô giáo đến học sinh.

Những con người ở “đầu ra” của nền giáo dục dựa trên sách giáo khoa và cách dạy theo kiểu truyền đạt kiến thức một chiều khó có cơ hội trở thành “Con người sáng tạo”, “Con người Công nghiệp 4.0”. 

Chúng ta đang "mắc kẹt" do cách tiếp cận

Đã hơn một tháng quan sát những ý kiến đóng góp cho dự thảo chương trình mới, ông nhận thấy điều gì?

- Những người góp ý cho dự thảo đang chia thành hai “phe”: “phe” những người cho rằng mức độ đổi mới chương trình giáo dục như theo dự thảo chưa đủ nhiều, chưa “căn bản”, “toàn diện” như kỳ vọng, và “phe” những người cho rằng đổi mới chương trình giáo dục như theo dự thảo là quá nhiều, không thể làm nổi.

Những người thuộc “phe” đầu so sánh dự thảo với các hệ thống giáo dục tốt hơn trên thế giới.

Những người thuộc “phe” sau lại đối chiếu dự thảo với các điều kiện hiện tại về cơ sở vật chất nhà trường, trình độ của giáo viên...

Đổi mới giáo dục vì quyền lợi của ai?

"Nên để học sinh tự tin với những lĩnh vực kiến thức phù hợp với học sinh..." (Ảnh Đinh Quang Tuấn)

Theo tôi, việc “mắc kẹt” này là do cách tiếp cận. 

Đổi mới chương trình giáo dục hay đổi mới bất kỳ cái gì cũng cần một “lộ trình” với những mục tiêu trước mắt và biện pháp trước mắt, những mục tiêu trung hạn và các biện pháp trung hạn, những mục tiêu dài hạn và các biện pháp dài hạn. Làm như thế mới khả thi, hiệu quả.

Tôi lấy ví dụ đề án đổi mới giáo dục phổ thông Malaysia giai đoạn 2013-2025. Họ xác định “11 Trụ cột đổi mới (11 Shifts)”, phân kỳ làm “3 Làn sóng (3 Waves)”. 

Họ bắt đầu thực hiện đề án này từ năm 2013, nhưng theo đề án của họ thì năm nay (2017) họ mới thay đổi chương trình giáo dục tiểu học, trung học.

Tôi cũng có cảm giác là dự thảo Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể đang tính đến quyền lợi của người dạy hơn là quyền lợi của người học. 

Ví dụ như chuyện phân luồng. Hiếm học sinh nào có thể học giỏi tất cả các môn có trong chương trình. 

Bắt học sinh học 11 môn học trong chương trình THCS làm cho các em mất điều kiện tập trung học sâu hơn các môn học năng khiếu và hướng nghiệp.

Ngoài ra, tôi e rằng việc bắt học sinh học những môn học mà kiểu gì học sinh cũng học kém (do tố chất của mỗi em) còn có nguy cơ làm cho học sinh mất tự tin với bạn bè, thầy cô.

Nên để học sinh tự tin với những lĩnh vực kiến thức phù hợp với học sinh, hơn là để học sinh "nhụt chí" vì kết quả học một số môn mà học sinh không kiểu gì học giỏi được. Hiếm ai học giỏi được mọi kiến thức.

So với lần góp ý cho dự thảo Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể lần thứ nhất, tôi rút lại đề xuất thay đổi cấu trúc hệ thống giáo dục phổ thông từ “5 + 4 + 3” hiện nay thành “6 + 3 + 3” (tiểu học 6 năm, THCS 3 năm và THPT 3 năm).

Tôi hiểu được là sự thay đổi như thế có thể quá phức tạp trong tình hình ngành giáo dục Việt Nam hiện nay, cho nên tại Quyết định số 1981/QĐ-TTg ngày 18/10/2016, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Khung cơ cấu hệ thống giáo dục quốc dân, trong đó giữ nguyên cấu trúc “5 + 4 + 3”. Vì thế, chúng ta hãy đổi mới giáo dục Việt Nam dựa trên cái khung đó đã.

Xin cảm ơn ông.

Ngân Anhthực hiện

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
Cô hiệu trưởng xông xáo hiệu quả với cách làm xã hội hóa giáo dục
Cô hiệu trưởng xông xáo hiệu quả với cách làm xã hội hóa giáo dục
Người thầyicon  11/09/2018 

Cô hiệu trưởng Trường Tiểu học Lê Lợi (Hoành Bồ, Quảng Ninh) chia sẻ về hành trình mà cô gọi vui là “xấu mặt đi xin tương” của mình.

 
Từ tháng 10 sẽ đánh giá giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp mới
Từ tháng 10 sẽ đánh giá giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp mới
Người thầyicon  03/09/2018 

Quy định chuẩn nghề nghiệp giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông mới với 5 tiêu chuẩn, 15 tiêu chí có hiệu lực thi hành từ ngày 10/10/2018.

 
Thầy cô tận tình dọn bùn lũ dịp 2/9 để khai giảng đúng ngày
Thầy cô tận tình dọn bùn lũ dịp 2/9 để khai giảng đúng ngày
Người thầyicon  02/09/2018 

Trường Phổ thông dân tộc bán trú THCS Nà Ớt là một trong những trường hứng chịu ảnh hưởng và thiệt hại nặng nề nhất của đợt lũ quét vừa qua tại Sơn La.

 
Cô giáo "gây bão" vì khuyên học sinh sống bình thường, tử tế
Cô giáo "gây bão" vì khuyên học sinh sống bình thường, tử tế
Người thầyicon  28/05/2018 

Chắt lọc từ thời trẻ và sự trải nghiệm của bản thân, cô giáo khuyên học sinh hãy sống bình thường, tử tế.

 
Thi đua, khen thưởng trong giáo dục sẽ có nhiều thay đổi
Thi đua, khen thưởng trong giáo dục sẽ có nhiều thay đổi
Người thầyicon  19/05/2018 

Đây là tinh thần theo dự thảo (lần 2) Thông tư hướng dẫn về công tác thi đua trong ngành giáo dục để lấy ý kiến trước khi ban hành chính thức. 

 
Chương trình phổ thông mới dạy học sinh chống đạo văn thế nào?
Chương trình phổ thông mới dạy học sinh chống đạo văn thế nào?
Người thầyicon  19/05/2018 

Chương trình giáo dục phổ thông mới sẽ chú trọng dạy học sinh cách tôn trọng bản quyền của người khác.

Vụ GS Thành "trượt" hiệu trưởng: Cần sửa ngay Luật Giáo dục Đại học
Vụ GS Thành "trượt" hiệu trưởng: Cần sửa ngay Luật Giáo dục Đại học
Người thầyicon  10/05/2018 

Bà Nguyễn Thị Kim Phụng khẳng định cần sửa ngay Luật Giáo dục Đại học sau trường hợp giáo sư Trương Nguyện Thành về Mỹ do không đủ chuẩn làm hiệu trưởng ở Việt Nam.

Giáo sư 36 tuổi "trẻ nhất Việt Nam"
Giáo sư 36 tuổi "trẻ nhất Việt Nam"
Người thầyicon  03/05/2018 

Với quyết định bổ nhiệm mới đây của Viện trưởng Viện toán học, Phạm Hoàng Hiệp trở thành giáo sư (GS) trẻ nhất của Việt Nam và là người duy nhất của ngành Toán học đủ tiêu chuẩn được công nhận GS năm 2017.

Thầy giáo vui tính luôn mang lại tiếng cười cho học trò
Thầy giáo vui tính luôn mang lại tiếng cười cho học trò
Người thầyicon  30/11/2018 

Tôi tên DVC tức Dịch Vụ Cười Mở đầu câu chuyện, thầy giáo Dương Văn Cẩn cười tươi rói giới thiệu.

Bộ GD-ĐT kiểm tra việc dạy trẻ khuyết tật tại Trường Mầm non B Trực Đại
Bộ GD-ĐT kiểm tra việc dạy trẻ khuyết tật tại Trường Mầm non B Trực Đại
Người thầyicon  03/12/2018 

Ngày 3/12, Đoàn công tác của Bộ GD&ĐT do bà Nguyễn Thị Hiếu, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Mầm non làm trưởng đoàn đã đi kiểm tra việc dạy trẻ khuyết tật tại Trường Mầm non B Trực Đại.

Xác minh thông tin hiệu trưởng trường THCS lạm dụng tình dục nhiều học sinh
Xác minh thông tin hiệu trưởng trường THCS lạm dụng tình dục nhiều học sinh
Người thầyicon  13/12/2018 

Công an đang xác minh, làm rõ thông tin hàng chục học sinh Trường Phổ thông dân tộc nội trú Trung học cơ sở Thanh Sơn (huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ) bị hiệu trưởng lạm dụng tình dục xôn xao dư luận địa phương.

Chủ tịch Hà Tĩnh truy gắt chuyện biệt phái giáo viên
Chủ tịch Hà Tĩnh truy gắt chuyện biệt phái giáo viên
Người thầyicon  13/12/2018 

Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh Đặng Quốc Khánh yêu cầu Sở GD&ĐT báo cáo lại việc biệt phái giáo viên, vì qua thông tin tỉnh nắm được thì việc biệt phái vừa qua có "vấn đề".

“Việt Nam vẫn đang trong nền giáo dục… một chấm”
“Việt Nam vẫn đang trong nền giáo dục… một chấm”
Người thầyicon  11/12/2018 

“Việt Nam đang trong nền giáo dục 1.0. Giáo dục 4.0 hiện vẫn còn nằm trên... ý tưởng”.

Những thầy cô giáo “đốn tim” học trò năm 2018
Những thầy cô giáo “đốn tim” học trò năm 2018
Người thầyicon  11/12/2018 

Chỉ bằng những thay đổi nhỏ ở thái độ khi lên lớp hay những hành động, sự quan tâm dù rất nhỏ nhưng gần gũi và đầy ắp tình yêu thương, các thầy cô giáo đã chiếm trọn trái tim của các cô cậu học trò.

2018: Năm của những sự kiện giáo dục "chưa từng có"
2018: Năm của những sự kiện giáo dục "chưa từng có"
Người thầyicon  10/12/2018 

Còn 3 tuần năm 2018 mới khép lại, nhưng những người quan tâm tới giáo dục đã bắt đầu rậm rịch nhìn lại "các sự kiện nổi bật".

Hà Nội yêu cầu giáo viên không bột phát bạo hành học sinh
Hà Nội yêu cầu giáo viên không bột phát bạo hành học sinh
Người thầyicon  09/12/2018 

Sở GD-ĐT Hà Nội vừa có báo cáo Bộ GD-ĐT về kết quả xác minh việc học sinh lớp 2 Trường Tiểu học Quang Trung (quận Đống Đa) bị cô giáo xử phạt bằng cách cho bạn cùng lớp tát.

Cô giáo đánh học sinh lớp 1 bầm tím, Giám đốc Sở Giáo dục xin lỗi
Cô giáo đánh học sinh lớp 1 bầm tím, Giám đốc Sở Giáo dục xin lỗi
Người thầyicon  08/12/2018 

Giám đốc Sở GD-ĐT, Trưởng phòng GD-ĐT huyện nhận thiếu sót trong quản lý và xin lỗi gia đình khi để xảy ra sự việc cô giáo đánh học sinh lớp 1 bầm tím người.

4 ứng viên thi tuyển chức danh hiệu trưởng Trường ĐH Y dược Hải Phòng
4 ứng viên thi tuyển chức danh hiệu trưởng Trường ĐH Y dược Hải Phòng
Người thầyicon  08/12/2018 

Ngày 8/12, 4 ứng viên tham gia thi tuyển chức danh hiệu trưởng Trường ĐH Y dược Hải Phòng đã thuyết trình đề án để ứng tuyển vị trí người đứng đầu trường đại học này. 

Phạt học sinh thế nào mới là giáo dục?
Phạt học sinh thế nào mới là giáo dục?
Người thầyicon  07/12/2018 

Đối với học sinh cấp hai và cấp ba, việc bắt học sinh chép phạt hay chấm điểm không để phạt học sinh được xem là phạm pháp.

Giáo viên nói học sinh tát bạn, hiệu trưởng xin lỗi sâu sắc
Giáo viên nói học sinh tát bạn, hiệu trưởng xin lỗi sâu sắc
Góc phụ huynhicon  06/12/2018 

Hiệu trưởng Trường Tiểu học Quang Trung gửi lời xin lỗi sau sự việc một cô giáo trẻ của trường yêu cầu học sinh tát bạn vì nói bậy.

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN