Tập thể quyết định, sao bắt tôi chịu trách nhiệm?

 - Thực tế có quá nhiều lý do khiến việc xử lý người đứng đầu khi để ngành, cơ quan, tổ chức, đơn vị mình xảy ra tham nhũng không hề đơn giản.

Trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng, có một vấn đề luôn được đặt ra trong các phiên họp hay chất vấn đối với cơ quan có trách nhiệm là việc xử lý người đứng đầu. Tại sao những ngành, địa phương, cơ quan, tổ chức để xảy ra nhiều tham nhũng mà người đứng đầu nói riêng và lãnh đạo nơi đó vẫn yên vị, thậm chí có người còn thăng tiến? Chẳng lẽ họ vô can với mọi chuyện? Trong khi lẽ ra có những người phải từ chức, thậm chí phải cách chức, xử lý nghiêm như nhiều vị đại biểu Quốc hội bức xúc.

Nói là vậy nhưng trên thực tế thì dường như việc xử lý người đứng đầu vẫn còn vô vàn khó khăn với số lượng có chiều hướng giảm hơn năm trước.

Quy định pháp luật không thiếu…

Về mặt lý thuyết cũng như quy định của pháp luật, ai cũng thừa nhận trách nhiệm của những người lãnh đạo, nhất là những người đứng đầu một ngành, một địa phương, một cơ quan, tổ chức hay đơn vị. Nói nôm na là mọi thứ hay dở tốt xấu cũng đều có “bóng dáng” của người đứng đầu.

Điều 10 của Luật Cán bộ, công chức có quy định riêng nghĩa vụ của cán bộ, công chức là người đứng đầu, bao gồm “Tổ chức thực hiện các biện pháp phòng, chống quan liêu, tham nhũng, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và chịu trách nhiệm về việc để xảy ra quan liêu, tham nhũng, lãng phí trong cơ quan, tổ chức, đơn vị…”. Luật Phòng, chống tham nhũng cũng có quy định, thậm chí có cả nghị định cụ thể hóa việc xử lý người đứng đầu với những chế tài cụ thể, mạnh mẽ. 

Tập thể quyết định, sao bắt tôi chịu trách nhiệm?
Không dễ xử lý trách nhiệm người đứng đầu khi để đơn vị mình đứng đầu xảy ra tham nhũng. Ảnh minh họa

Điều đó cho thấy không phải chúng ta thiếu các quy định, thiếu cơ sở để xử lý. Xét cho cùng khi để xảy ra tham nhũng thì trách nhiệm của người đứng đầu cũng ở mấy mức độ. Hoặc là do năng lực quản lý yếu kém, để cấp dưới “qua mặt”. Hoặc là do thiếu trách nhiệm đã lơ là trong quản lý, không thực hiện việc kiểm tra, kiểm soát. Hoặc tệ nhất là bản thân họ “dây dính” vào tiêu cực tham nhũng. Tất cả những điều này cũng đã được pháp luật tiên liệu và trong mọi trường hợp thì người đứng đầu không thể thoái thác trách nhiệm và hình thức xử lý.

…Nhưng thực tế đâu đơn giản

Tuy nhiên thực tế có quá nhiều lý do khiến cho việc xử lý người đứng đầu không hề đơn giản.

Trước hết, để xử lý ai thì điều quan trọng là phải xác định trách nhiệm của họ, mà trách nhiệm đó không phải lúc nào cũng đi đôi với quyền hạn mà pháp luật trao cho họ. Trong rất nhiều vấn đề, người đứng đầu không có “toàn quyền” quyết định và vì thế truy trách nhiệm của họ đâu dễ dàng. Với nguyên tắc tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách, không ít việc người đứng đầu đơn giản chỉ là “thò bút ký” trên cơ sở các quyết định của tập thể.

Trong công tác quản lý là thế, trong công tác cán bộ cũng vậy, người đứng đầu chỉ là người lựa chọn, giới thiệu, rồi qua một loạt “quy trình” để trình ra tập thể thảo luận và quyết định. Kể cả khi người đứng đầu chi phối được mọi việc để bổ nhiệm một cán bộ sau nay bị phát hiện tham nhũng tiêu cực thì họ vẫn vin cớ thực hiện quyết định để tập thể để thoát khỏi bị xử lý. Đó là chưa kể có những “ông cấp phó” được điều động về đôi khi chỉ là để sắp xếp vị trí nhiều hơn là vì công việc, thậm chí có khi dính “phốt” nơi khác đưa về mà người đứng đầu chẳng muốn cũng phải nhận thì lại càng khó có thể cột trách nhiệm khi những người này xảy ra chuyện tiêu cực, tham nhũng.

Cụ thể hơn nữa, trong một công việc đôi khi có sự tham gia của rất nhiều người, rất nhiều khâu, thậm chí là nhiều cơ quan, tổ chức. Nguyên tắc một người (hay một cơ quan, tổ chức) làm nhiều việc nhưng một việc chỉ có một người (cơ quan, tổ chức) chịu trách nhiệm mới chỉ là định hướng cố gắng chứ chưa hiện thực hóa. Cho nên khi xảy ra tham nhũng, tiêu cực, quy kết trách nhiệm thuộc về cơ quan nào đã khó chứ chưa nói đến xử lý người đứng đầu. Hiện tượng “ai cũng có quyền nhưng chẳng ai chịu trách nhiệm” chính là khó khăn trong việc truy cứu trách nhiệm người đứng đầu.

 

Tiếp đó là những vụ việc tham nhũng xảy ra là hệ quả “rơi rớt” từ nhiều năm, nhiều đời lãnh đạo trước đó mà không ít người đã “hạ cánh an toàn” hoặc thậm chí được thăng tiến ở vị trí cao hơn. Khi đó chẳng nhẽ lại “kính mời các đồng chí nguyên nọ, nguyên kia” đến để làm rõ trách nhiệm thuộc về ai?

Rút cục điều khó nhất trong xử lý trách nhiệm người đứng đầu chính là những khó khăn từ việc xác định trách nhiệm và điều này chưa thấy có dấu hiệu gì được khắc phục. Như thế câu hỏi vì sao người đứng đầu khi để xảy ra tham nhũng ít bị xử lý có lẽ vẫn còn tiếp tục trong thời gian dài nữa.

Ngoài ra có một mâu thuẫn rất rõ nữa ngay trong cách quy định về trách nhiệm của người đứng đầu. Đó là một mặt, pháp luật quy định họ có trách nhiệm thực hiện các biện pháp phòng ngừa, phát hiện và xử lý tham nhũng, mặt khác lại quy định phải chịu trách nhiệm với các mức độ khác nhau khi để xảy ra tham nhũng trong cơ quan, tổ chức đơn vị mình phụ trách. Vậy thì dại gì mà người đứng đầu phát hiện xử lý tham nhũng để rồi chính mình cũng chịu trách nhiệm và có thể bị xử lý? Đó là chưa kể tâm lý “đóng cửa bảo nhau”, không “vạch áo cho người xem lưng”, lo mất thành tích cá nhân và đơn vị…

Tất nhiên pháp luật cũng tiên liệu những trường hợp người đứng đầu được gỡ bỏ trách nhiệm khi đã chủ động phát hiện hoặc đã cố gắng hết sức mà vẫn không ngăn chặn được tham nhũng trong cơ quan, tổ chức, đơn vị mình. Nhưng chừng đó là chưa đủ để họ yên tâm và hăng hái chống tham nhũng trong nội bộ. Hệ quả là ai cũng nói tham nhũng là nghiêm trọng, là phổ biến, nhưng hình như nó xảy ra ở ngành khác, địa phương khác chứ đâu có ở chỗ mình. Báo cáo công tác phòng, chống tham nhũng hàng năm của các nơi thể hiện khá rõ điều này.

Việc chủ động từ chức khi để xảy ra tham nhũng thì còn hiếm hơn nữa. Cách đây hơn 10 năm, Nghị quyết Trung ương 3 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng chống tham nhũng lãng phí đã nhấn mạnh: Thực hiện nghiêm quy định về xử lý trách nhiệm người đứng đầu cơ quan, đơn vị để xảy ra tham nhũng, lãng phí nghiêm trọng… Khuyến khích việc chủ động từ chức vì lý do trách nhiệm.

Tuy nhiên từ đó đến nay số người “chủ động từ chức vì lý do trách nhiệm” có lẽ đếm trên đầu ngón tay. Đơn giản là vì truyền thống ở ta là đã lên thì không xuống (trừ khi bị bắt, bị cách chức) vì mối lợi to lớn mang lại từ vị trí, chức vụ.

TS Đinh Văn Minh, Viện trưởng Viện Chiến lược và Khoa học thanh tra

Tham nhũng vặt và 'quan cách mạng'

Tham nhũng vặt và 'quan cách mạng'

Tham nhũng vặt dù không gây tác hại lớn về kinh tế, nhưng nó gặm nhấm lòng tin của người dân và hủy hoại hình ảnh nền công vụ.    

Tham nhũng vặt

Tham nhũng vặt

Xưa nay người ta chỉ nghĩ đến tham nhũng như hành vi của cán bộ công quyền, từ việc bòn rút tài sản công cho đến hạch sách người dân để nhận hối lộ.

Việt Nam có cần thạc sĩ, tiến sĩ chống tham nhũng?

Việt Nam có cần thạc sĩ, tiến sĩ chống tham nhũng?

Có thật khu vực công muốn chống tham nhũng là được, chẳng cần đến nghiên cứu, chẳng cần đến thạc sĩ, tiến sĩ?    

Chống tham nhũng: Quan tham, xe sang Lexus và tiền mật

Chống tham nhũng: Quan tham, xe sang Lexus và tiền mật

Nhà nước sẽ phải tốn rất nhiều kinh phí để duy trì bộ máy chống tham nhũng để luôn “cập nhật” với thời đại.  

Cuộc chiến chống tiêu cực, tham nhũng: Làm đến cùng, không bỏ giữa chừng

Cuộc chiến chống tiêu cực, tham nhũng: Làm đến cùng, không bỏ giữa chừng

Những câu mà ý thơ như vận vào cuộc chiến chống tham nhũng hôm nay: Lúc leo lét bắt đầu nhóm lửa/ Biết bao nhiêu là sự khó khăn.../Khi lửa đà chắc chắn bén lên/ Thì mưa gió chi chi cũng cháy...

Khi đất đai bị quan tham nhũng hợp pháp

Khi đất đai bị quan tham nhũng hợp pháp

Đất đai, nhà công sản là sở hữu toàn dân đã bị những kẻ có quyền lực biến chất biến thành của tư qua những công văn đóng dấu "Mật", "Tuyệt Mật".

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
Ông Vũ Tiến Lộc: CPTPP cũng gây lo lắng khôn nguôi
Ông Vũ Tiến Lộc: CPTPP cũng gây lo lắng khôn nguôi
TuanVietNamicon05/11/2018  
CPTPP sẽ mang lại cơ hội tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp, có thêm việc làm, nâng cao đời sống của nhân dân, nhưng cũng tạo ra nhiều rủi ro gây lo lắng khôn nguôi.
Nói chuyện đạo đức, nhớ người thủ trưởng ‘nổi tiếng’ của tôi
Nói chuyện đạo đức, nhớ người thủ trưởng ‘nổi tiếng’ của tôi
Tiêu điểmicon05/11/2018  
Ngẫm cho cùng, lời giải cho nan đề “đạo đức xuống cấp” trước hết đặt lên vai những người gánh trách nhiệm, nghĩa vụ nêu gương.
Cơ hội vàng cho Việt Nam
Cơ hội vàng cho Việt Nam
Tiêu điểmicon04/11/2018  
Trong bối cảnh cuộc chiến thương mại dai dẳng giữa Washington với Bắc Kinh, các công ty đã dời cơ sở sản xuất từ Trung Quốc sang các nước láng giềng xung quanh.
Bàn thêm về tư duy và hành động thời Cách mạng 4.0
Bàn thêm về tư duy và hành động thời Cách mạng 4.0
Tiêu điểmicon31/10/2018  
Quản lý phải tôn trọng nguyên tắc: tất cả vì sự phát triển. Quản lý để phát triển, theo kịp sự phát triển và thúc đẩy quá trình phát triển tốt hơn, chứ không phải kìm hãm sự phát triển.
Điều gì ẩn sau phán quyết đầy cẩn trọng của phiên tòa?
Điều gì ẩn sau phán quyết đầy cẩn trọng của phiên tòa?
Tiêu điểmicon30/10/2018  
Dừng phiên tòa là quyết định rất cẩn trọng của Hội đồng xét xử trong bối cảnh đây là vụ kiện đầu tiên trên thế giới một công ty taxi truyền thống đối với một công ty công nghệ với lý do bị sụt giảm doanh thu.
Trung Quốc lại gặp ác mộng
Trung Quốc lại gặp ác mộng
Tiêu điểmicon01/11/2018  
Trong khi cuộc chiến thương mại ngày càng leo thang với Mỹ, Trung Quốc lại gặp “ác mộng” mới khi Tổng thống Trump nói sẽ “khai tử” Hiệp ước các lực lượng hạt nhân tầm trung (INF).
Đổi 100 USD bị phạt 90 triệu: Vì sao gây sốc?
Đổi 100 USD bị phạt 90 triệu: Vì sao gây sốc?
Tiêu điểmicon26/10/2018  
Để một quy định pháp luật đi vào cuộc sống và phát huy được tác dụng giúp xã hội tốt lên thì phải đến từ cả hai khía cạnh: tính hợp lý, công bằng của quy định và cách thực thi.    
Nếu có lỡ nhịp đó là do cách tư duy, hành xử
Nếu có lỡ nhịp đó là do cách tư duy, hành xử
Tiêu điểmicon25/10/2018  
“… Lần này mà bỏ lỡ cách mạng 4.0 là do chính chúng ta, do tư duy và hành xử của chúng ta chứ không thể đổ lỗi cho bất kỳ lý do nào khác được”.
Cảnh báo của Tổng bí thư–Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng
Cảnh báo của Tổng bí thư–Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng
Tiêu điểmicon25/10/2018  
Hơn 6 năm trước, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng có bài phát biểu sâu sắc đề cập đến những vấn đề liên quan đến sự sống còn của Đảng.
Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng: “Bây giờ hoặc không bao giờ”
Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng: “Bây giờ hoặc không bao giờ”
Mediaicon24/10/2018  
Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư – Nguyễn Chí Dũng trăn trở: Chúng ta đã tăng trưởng tốt nhưng tăng trưởng vẫn dưới tiềm năng. Nhiều thế hệ người Việt Nam chưa giàu đã già.
Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng: “Giữ ổn định mới giữ được niềm tin”
Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng: “Giữ ổn định mới giữ được niềm tin”
Mediaicon23/10/2018  
'Tư duy chính sách lớn là luôn giữ ổn định kinh tế vĩ mô. Ổn định vĩ mô là động lực tăng trưởng, tăng trưởng là động lực để duy trì ổn định'.
Sau sự cố đáng tiếc, Việt Nam sắp có 'cú hích' mới?
Sau sự cố đáng tiếc, Việt Nam sắp có 'cú hích' mới?
Tiêu điểmicon22/10/2018  
Những áp lực từ EVFTA đưa ra đối với chính phủ và các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh ở nước ta là khá rõ ràng. Nhưng đó là những cam kết và sức ép tốt.  
Chúng ta sẽ có những bước tiến xa hơn
Chúng ta sẽ có những bước tiến xa hơn
Tiêu điểmicon20/10/2018  
Hai hiệp định thương mại thế hệ mới EVFTA và CPTPP đang ở rất gần sau hàng loạt các động thái tích cực của tất cả các bên.     
Dự án nhà hát giao hưởng ở Thủ Thiêm bị phản đối- Vì sao?
Dự án nhà hát giao hưởng ở Thủ Thiêm bị phản đối- Vì sao?
Tiêu điểmicon18/10/2018  
HĐND TP HCM thử làm khoảng 2.000 phiếu khảo sát hỏi nhiều tầng lớp nhân dân thành phố xem họ ủng hộ hay phản đối dự án này để biết việc xây dựng nhà hát giao hưởng ở Thủ Thiêm có “cấp bách và dân cần“ hay không.
Phó Thủ tướng: “Đây là thành tựu rất lớn phải nhấn mạnh trong báo cáo của QH”
Phó Thủ tướng: “Đây là thành tựu rất lớn phải nhấn mạnh trong báo cáo của QH”
Tiêu điểmicon17/10/2018  
Trong vô số tin tức và dữ liệu kinh tế - xã hội để chuẩn bị cho kỳ họp Quốc hội khai mạc vào tuần tới, có một chi tiết về ngân sách nhà nước rất đáng chú ý.
Không còn phải “vỡ òa” sung sướng với các chỉ tiêu kinh tế
Không còn phải “vỡ òa” sung sướng với các chỉ tiêu kinh tế
Tiêu điểmicon15/10/2018  
Các chỉ tiêu kinh tế đã về đích ngoạn mục sớm thay vì cuối năm giúp các nhà điều hành kinh tế không còn phải “hồi hộp” hay “vỡ òa” như năm trước.
“Xoá bàn cờ làm lại” và luật chơi mới với 5 bước đi
“Xoá bàn cờ làm lại” và luật chơi mới với 5 bước đi
Tiêu điểmicon14/10/2018  
Hiện tại thế và lực của Mỹ, tuy mạnh nhưng không còn ở thế áp đảo, khuynh loát các quốc gia khác. Ngoài ra, các đối thủ của Mỹ cũng sẽ không ngồi yên khoanh tay chịu trận.
Không phải cứ viết lên trán chữ 'cộng sản' là được dân yêu
Không phải cứ viết lên trán chữ 'cộng sản' là được dân yêu
Tiêu điểmicon16/10/2018  
Sẽ không còn những cán bộ lãnh đạo chỉ biết ra rả rao giảng đạo đức mà hành động khác hẳn? Đó là kì vọng lớn của nhân dân.    
Nhà hát 1500 tỉ tại Thủ Thiêm: Cần nhưng không nhất thiết phải làm ngay
Nhà hát 1500 tỉ tại Thủ Thiêm: Cần nhưng không nhất thiết phải làm ngay
Tiêu điểmicon13/10/2018  
Ngàn tỉ đồng xây nhà hát là nhiều hay ít? và có cần xây một nhà hát hoành tráng như vậy?
Không xem Hà Đông là doanh nhân sẽ hủy diệt tính sáng tạo
Không xem Hà Đông là doanh nhân sẽ hủy diệt tính sáng tạo
Tiêu điểmicon13/10/2018  
Nhân ngày Doanh nhân Việt Nam (13/10), Ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) trao đổi với Tuần Việt Nam về những vấn đề đặt ra cho doanh nghiệp Việt Nam.
 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN