Bảo hiểm xã hội Việt Nam: Quản quỹ cho đúng, chi trả cho đủ

Làm tốt công tác chi trả và quản lý người hưởng các chế độ BHXH sẽ góp phần củng cố niềm tin của người thụ hưởng đối với đường lối chính sách của Đảng, Nhà nước và cơ quan BHXH.

 

Theo báo cáo của BHXH Việt Nam, tới nay, tổng số người hưởng lương hưu hằng tháng là trên 3,2 triệu người được nhận tiền lương hưu qua các hình thức: Chi bằng tiền mặt, chi qua tài khoản cá nhân; về phương thức tổ chức thực hiện: Chi tại cơ quan BHXH, chi qua đơn vị SDLĐ (Chế độ ốm đau, thai sản...), ký hợp đồng với tổ chức dịch vụ công (cơ quan bưu điện), chi qua tổ chức dịch vụ cung ứng dịch vụ thanh toán (ngân hàng thương mại - NHTM). Tích cực triển khai thực hiện phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt theo chỉ đạo của Chính phủ.

Nhiều biện pháp quản lý được tăng cường như ứng dụng công nghệ thông tin; phối hợp đồng bộ, hiệu quả của cấp ủy, chính quyền các cấp, các ngành đã tổ chức thực hiện tốt công tác chi trả các chế độ BHXH, BH thất nghiệp kịp thời, đến đúng người thụ hưởng chế độ, quản lý chặt chẽ quỹ BHXH, BH thất nghiệp; các quy trình, thủ tục chi trả, quản lý người hưởng được đơn giản hóa theo hướng tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân. góp phần bảo đảm an sinh xã hội, ổn định tình hình chính trị - xã hội ở các địa phương cũng như trong phạm vi cả nước, hướng đến sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp.

{keywords}
Làm tốt công tác chi trả và quản lý người hưởng các chế độ BHXH sẽ góp phần củng cố niềm tin của người thụ hưởng đối với đường lối chính sách của Đảng, Nhà nước và cơ quan BHXH. Ảnh minh họa

Ba khó khăn cần tiếp tục đầu tư, cải tiến

Ông Điều Bá Được - Nguyên Trưởng ban Thực hiện chính sách BHXH, BHXH Việt Nam nhận định, công tác quản lý chi trả BHXH, BH thất nghiệp nói chung và quản lý người hưởng các chế độ BHXH, BH thất nghiệp nói riêng luôn được BHXH Việt Nam, BHXH các tỉnh, thành phố đặc biệt quan tâm. Tuy nhiên từ thực tiễn công tác quản lý chi trả các chế độ BHXH, BH thất nghiệp và quản lý người hưởng các chế độ BHXH, BH thất nghiệp vẫn còn 3 tồn tại cần tiếp tục đầu tư, cải tiến. Đó là:

Cơ sở dữ liệu người hưởng các chế độ BHXH hàng tháng đã hình thành quản lý tập trung toàn quốc nhưng thông tin cá nhân người hưởng trên danh sách chi trả (tức trong cơ sở dữ liệu) với hồ sơ hưởng BHXH đang lưu trữ tại BHXH Việt Nam, BHXH tỉnh, thành phố chưa trùng khớp. Một bộ phận người hưởng BHXH có thông tin cá nhân trên các giấy tờ tùy thân như: chứng minh nhân dân, thẻ căn cước, sổ hộ khẩu, giấy khai sinh… không khớp với sổ BHXH, hồ sơ hưởng BHXH đang lưu trữ tại cơ quan BHXH.

Việc cấp mã số BHXH đối với người hưởng các chế độ BHXH hằng tháng chưa đồng bộ, còn sai sót chưa đảm bảo tính định danh duy nhất nên chưa phát hiện việc chi trả  trùng lương hưu, trợ cấp BHXH hằng tháng tại 02 nơi. Cơ sở dữ liệu chưa được “khóa” chặt nên tính bảo mật, bảo toàn dữ liệu chưa cao rất khó khăn trong quản lý, phụ thuộc mức độ trung thực của con người được phân công sử dụng phần mềm quản lý cơ sở dữ liệu, theo dõi tăng, giảm người hưởng BHXH hằng tháng, tiềm ẩn nguy cơ thất thoát quỹ BHXH, BHTN do người sử dụng có thể tự tẩy xóa, sửa chữa, thay đổi điều kiện hưởng…đã xảy ra ở một số địa phương.

Tình trạng có tên trong danh sách chi trả nhưng thiếu hoặc không có hồ sơ lưu trữ chỉ đến khi chuyển đi nơi khác mới phát hiện không đủ hoặc không có hồ sơ hưởng BHXH vẫn còn xảy ra.

Phần mềm còn thiếu một số tính năng hỗ trợ quản lý tăng, giảm như: Báo tăng, báo giảm phải có lý do và phải kiểm soát được, không để xảy ra việc chủ động báo tăng, báo giảm khi phát hiện thì tự xử lý để xóa dấu vết như: Bắt buộc báo giảm nơi chuyển đi, phải báo tăng nơi chuyển đến để kiểm soát chặt chẽ việc di chuyển không để xảy ra việc lạm dụng (có thể lợi dụng sơ hở này để trục lợi, nếu phát hiện có vấn đề thì báo giảm bằng cách cho “chuyển đi” hay là chủ động báo tăng để lạm dụng nếu phát hiện thì báo giảm “chết”..). Chưa hỗ trợ kiểm soát, đối chiếu việc giảm chết với việc giải quyết chế độ tử tuất để giúp cho công tác quản lý và giải quyết chế độ chặt chẽ, đúng quy định nhằm ngăn ngừa việc lạm dụng.

{keywords}
Số người tham gia BHXH tự nguyện tăng mạnh trên cả nước là kết quả nổi bật của toàn ngành BHXH

Tình trạng báo giảm chậm khi người hưởng bị chết còn xảy ra, gây khó khăn trong công tác quản lý chi trả BHXH. Khi người hưởng chết nhưng thông tin cá nhân trên các giấy tờ như: Chứng minh thư nhân dân, thẻ căn cước công dân, sổ hộ khẩu, giấy chứng tử… không trùng khớp với thông tin cá nhân trên hồ sơ hưởng BHXH hằng tháng đang lưu trữ tại cơ quan BHXH gây rất nhiều khó khăn trong quản lý chi trả cũng như khi giải quyết chế độ tử tuất cũng như khi thanh tra, kiểm tra, kiểm toán phát hiện sẽ rất khó xử lý.

Bên cạnh đó, việc một số người nhận lương hưu, trợ cấp BHXH hằng tháng nhận lương hưu qua thẻ ATM nhưng không có đầy đủ thông tin cá nhân cần thiết hoặc chưa cung cấp thông tin cá nhân cần thiết cho cơ quan chi trả BHXH. Cơ quan chi trả BHXH gặp khó khăn trong công tác nắm bắt tình hình người hưởng, đặc biệt người hưởng ở nước ngoài hay là người ủy quyền cho người khác nhận lương hưu, trợ cấp BHXH trong khi thời hạn ủy quyền không có thời hạn.

Vẫn còn tình trạng người có quyết định hưởng lương hưu nhưng không nhận lương hưu vẫn còn xảy ra. Cá biệt, có trường hợp 25 năm chưa nhận lương hưu; cùng với đó rất nhiều trường hợp chậm lĩnh lương hưu, trợ cấp BHXH hằng tháng hoặc chưa đến nhận khoản trợ cấp BHXH một lần sau điều chỉnh chỉ số giá tiêu dùng (CPI) hằng năm; Khó quản lý và gây khó khăn trong công tác chi trả và quản lý người hưởng.

Góp bàn giải pháp

Để khắc phục những hạn chế nêu trên, bằng kinh nghiệm gắn bó lâu năm trong lĩnh vực Bảo hiểm, từng đứng đầu đơn vị thực thi chính sách, ông Điều Bá Được gợi ý:

Đối với các quy định của pháp luật về công tác chi trả quản lý người hưởng, đề nghị các cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu để có quy định phù hợp, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho người hưởng và cơ quan quản lý chi trả BHXH.

Bên cạnh đó, rà soát, điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung các quy định, quy trình nghiệp vụ cũng như chức năng, nhiệm vụ của các đơn vị trực thuộc BHXH Việt Nam, các phòng/bộ phận thuộc BHXH tỉnh/huyện liên quan đến công tác quản lý chi trả, quản lý người hưởng các chế độ BHXH phù hợp với các quy định, quy trình nghiệp vụ có liên quan bảo đảm liên thông, đồng bộ. Đặc biệt cần có giải pháp xử lý phù hợp đối với người không nhận lương hưu hoặc tồn đọng, chậm lĩnh lương hưu, trợ cấp BHXH kéo dài.

Tiếp tục rà soát hoàn thiện cơ sở dữ liệu người hưởng BHXH, BH thất nghiệp, ban hành quy chế sử dụng, khai thác, liên thông, cung cấp, chia sẻ dữ liệu, phân cấp, phân quyền truy cập cơ sở dữ liệu, “khóa” cơ sở dữ liệu việc sửa chữa, tẩy xóa, điều chỉnh… đều được lưu vết và chuyển về cơ sở dữ liệu tập trung toàn quốc theo quy định. Cùng với việc quản lý cơ sở dữ liệu hiện đại bằng công nghệ thông tin cần trú trọng công tác lưu trữ hồ sơ truyền thống để đáp ứng yêu cầu quản lý BHXH.

Trước mắt, cần chỉ đạo BHXH các tỉnh, thành phố rà soát, đối chiếu Danh sách chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH hằng tháng với hồ sơ hưởng BHXH đang lưu trữ tại cơ quan BHXH; rà soát, đối chiếu việc cấp mã số BHXH đối với người hưởng BHXH, cập nhật thông tin chính xác để bảo đảm tính định danh duy nhất phục vụ yêu cầu quản lý, đặc biệt đối với trường hợp thông tin cá nhân không trùng khớp trên các loại giấy tờ và hồ sơ hưởng BHXH. Lưu ý trong quá trình rà soát, đối chiếu, nếu phát hiện trường hợp không có hồ sơ lưu trữ tại cơ quan BHXH các cấp thì phải tổ chức kiểm tra ngay để có giải pháp xử lý kịp thời tránh để xảy ra hậu quả đáng tiếc.

{keywords}
Nhiều BHXH tỉnh, thành phố đã hoàn thành vượt chỉ tiêu phát triển đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, BHXH tự nguyện.

Tiếp tục nâng cấp phần mềm quản lý và chi trả các chế độ BHXH, đặc biệt các cảnh báo hỗ trợ đáp ứng các yêu cầu quản lý khắc phục các bất cập đã nêu trên. Đầu tiên, cần tiếp tục hoàn thiện phần mềm đáp ứng yêu cầu quản lý nghiệp vụ tại Quyết định 166/QĐ-BHXH ban hành Quy trình giải quyết hưởng các chế độ BHXH, chi trả các chế độ Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm thất nghiệp; Công văn 4733/BHXH-CSXH về việc  chấn chỉnh và hướng dẫn xử lý một số tồn tại trong công tác tổ chức thực hiện BHXH, BH thất nghiệp. Bên cạnh đó, cũng cần quan tâm đến việc bố trí, quản lý, sử dụng đối với người được giao quản lý, sử dụng, khai thác phần mềm, thường xuyên kiểm tra, phát hiện xử lý theo quy định nếu vi phạm. Mặt khác, cần có giải pháp về CNTT để giúp công tác quản lý nguồn nhân lực này một cách hiệu quả, ngăn ngừa lạm dụng gây thất thoát quỹ làm mất niềm tin của người thụ hưởng dối với cơ quan BHXH.

Tăng cường công tác tuyên truyền đến người hưởng các chế độ BHXH, BH thất nghiệp nói chung và người hưởng các chế độ BHXH hằng tháng nói riêng, nắm được các quy định về quản lý chi trả, sẵn sàng phối hợp, hỗ trợ tạo điều kiện để cơ quan BHXH và cơ quan đại diện chi trả BHXH, BH thất nghiệp hoàn thành nhiệm vụ.

Tăng cường công tác kiểm tra việc thực hiện công tác quản lý người hưởng các chế độ BHXH hằng tháng kịp thời phát hiện, xử lý các trường hợp vi phạm. Tập trung kiểm tra công tác báo tăng, giảm (lưu ý các trường hợp báo giảm: Chết, chuyển đi) kịp thời phát hiện các trường hợp chủ động báo tăng, báo giảm trái với quy định để xử lý nghiêm khắc theo quy định pháp luật.

Tăng cường công tác phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương các cấp với hệ thống ngân hàng, hệ thống bưu điện trong công tác chi trả, quản lý người hưởng các chế độ BHXH trên địa bàn.

Tr. Thường
Ảnh: Trần Hòa

tin nổi bật

Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài: Cầu nối TP. Hồ Chí Minh với Phnom Penh

Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài giữ vai trò quan trọng trong xây dựng, phát triển kinh tế, thực hiện chương trình hợp tác Tiểu vùng sông Mê kông trong chiến lược phát triển kinh tế ở phía Nam.

Nông nghiệp Lai Châu: Giàu tiềm năng cho các nhà đầu tư

Lai Châu sẽ phối hợp, tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất, đồng hành cùng nhà đầu tư, doanh nghiệp trong quá trình hoạt động tại địa phương.

Tây Ninh: Trung tâm logistics, cảng cạn ICD đóng vai trò quan trọng trong kết nối vùng

Trung tâm Logistics, cảng cạn (ICD) và cảng tổng hợp Tây Ninh nằm ở phía đông bắc xã Hưng Thuận, TX Trảng Bàng, quy mô dự án hơn 259 ha, tổng số lao động dự kiến hơn 1.500 người.

Nam Định: Kinh tế - xã hội tăng trưởng khá 6 tháng đầu năm

Trong 6 tháng đầu năm nay, mặc dù dịch bệnh Covid-19 có thời điểm diễn biến phức tạp song Nam Định vẫn hoàn thành các nhiệm vụ chính trị, phát triển kinh tế - xã hội đề ra.

Lai Châu phát triển mắc ca thành sản phẩm chủ lực

Ở Lai Châu, mắc ca được xác định là cây lâm nghiệp đa mục đích vừa mang lại giá trị kinh tế, bảo vệ môi trường hiệu quả, góp phần giảm nghèo bền vững, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Phát huy tối đa vị trí, vai trò chiến lược quan trọng của Hà Nội

Sáng 22/6, Thường trực Ban Bí thư Trung ương Đảng tổ chức hội nghị quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 15-NQ/TƯ ngày 5-5-2022 của Bộ Chính trị về phương hướng, nhiệm vụ phát triển Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Du lịch cộng đồng là thế mạnh và bản sắc riêng của Lai Châu

Du lịch cộng đồng ở Lai Châu là loại hình mang lại nhiều lợi ích phát triển kinh tế bền vững nhất cho cư dân bản địa.

Đồng Tháp: 6 tháng đầu năm đạt nhiều kết quả quan trọng trong thực hiện mục tiêu kép

UBND tỉnh Đồng Tháp đã chỉ đạo thực hiện mục tiêu kép “vừa phòng, chống dịch bệnh vừa phát triển kinh tế - xã hội” đạt nhiều kết quả quan trọng.

Bến Tre đẩy nhanh phục hồi kinh tế, tạo đột phá cho giai đoạn 2021 – 2025

Bến Tre sẽ tận dụng cơ hội thúc đẩy nhanh quá trình phục hồi, phát triển kinh tế - xã hội, ưu tiên một số ngành, lĩnh vực quan trọng.

Tây Ninh: Đẩy mạnh phát triển các loại hình du lịch mới

Hôm 17/6, tỉnh Tây Ninh đã tổ chức họp báo thông tin tình hình phát triển kinh tế - xã hội 6 tháng đầu năm và phương hướng 6 tháng cuối năm 2022.

Đề xuất đầu tư xây cảng biển 35.000 tỷ đồng ở Nam Định

Bến cảng được đề xuất sẽ hoàn thành giai đoạn mở đầu đến năm 2030, đáp ứng lượng hàng thông qua từ 42,6 - 48,1 triệu tấn.

Đồng Tháp phấn đấu đưa Chỉ số cải cách hành chính tăng 5% mỗi năm

Đồng Tháp phấn đấu hằng năm Chỉ số Hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh tăng 5 điểm so với năm trước hoặc nằm trong tốp 5 của cả nước. Chỉ số hài lòng của cá nhân, tổ chức về sự phục vụ hành chính của cơ quan nhà nước hằng năm trên 90%.

Xuất khẩu chè Lai Châu sang Trung Đông, Bắc Phi, Nam Á: Tiềm năng và thách thức

Những thế mạnh của tỉnh Lai Châu được đánh giá là phù hợp và có nhiều tiềm năng để xuất khẩu chè sang thị trường Trung Đông, Bắc Phi và Nam Á.

Nam Định chú trọng thu hút đầu tư ngoài ngân sách

Năm 2022, tỉnh Nam Định đặt mục tiêu tổng sản phẩm GRDP (giá so sánh năm 2020) tăng từ 8,5-9,5%; tổng vốn đầu tư toàn xã hội tăng từ 16,5% trở lên.

Bến Tre tích cực triển khai chuyển đổi số đến cộng đồng

UBND tỉnh Bến Tre vừa triển khai thí điểm tổ chuyển đổi số cộng đồng tại các huyện, thành phố trong năm 2022 nhằm mang đến cơ hội cho người dân được tiếp cận dịch vụ, nâng cao chất lượng cuộc sống.