Châu Á trong cuộc chiến quyền lực Trung Quốc - phương Tây

Bằng hành xử của mình, Trung Quốc khó có thể khắc họa sự trỗi dậy mà họ luôn tuyên bố là hoà bình. Mỹ bảo vệ trật tự toàn cầu dựa trên các luật lệ, tập trung vào các giá trị chung...

Sau 2 thập niên đầu thế kỷ 21 bị phân tâm bởi nhiều vấn đề, hai cường quốc đang lún sâu vào cuộc cạnh tranh vị trí đứng đầu. Cuộc cạnh tranh ấy đe dọa chia cắt thế giới theo đường lối ý thức hệ chưa từng xảy ra trước đây.

{keywords}
Hải quân Mỹ tập trận ở Biển Đông. Ảnh: EPA-EFE

Với nỗ lực tạo ra một bức màn sắt mới này, phần còn lại của thế giới một lần nữa đang bị buộc phải chọn bên. Nhân loại đã quá quen với trải nghiệm chiến tranh khi các cuộc tấn công gây chết chóc hạn chế ở những nơi xa xôi đang ảnh hưởng quy mô toàn cầu và có xu hướng liên quan đến hạt nhân.

Hai cường quốc đòi hỏi sự trung thành và liên kết, bằng cách sử dụng các công cụ pháp lý về đặc quyền ngoại giao và kiểm soát chuỗi cung ứng.

Chiến trường tranh giành quyền lực

Không giống như cuộc chiến tranh Lạnh đầu tiên giữa phương Tây và Liên Xô với tâm điểm là châu Âu, châu Á hiện là chiến trường chính cho cuộc tranh giành quyền lực lớn của thế kỷ 21.

Mỹ đang tăng cường sự hiện diện quân sự của họ khắp khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Hiện cũng có những bàn luận về một hạm đội hải quân đầu tiên đồn trú tại Đông Nam Á. Các lực lượng hải quân của Pháp, Đức, Hà Lan và Anh đều đã lên kế hoạch cử tàu tới hỗ trợ các hoạt động tự do tập trận hàng hải của Mỹ ở Biển Đông.

Vào thế kỷ 17, các quốc gia châu Âu cử thuyền bè đến châu Á để tìm kiếm sự giàu có từ việc buôn bán gia vị. Ngày nay, họ đang phái các đội tàu hải quân đắt tiền tới Biển Đông với nỗ lực duy trì sự gắn kết và củng cố ảnh hưởng đang lung lay của các cường quốc phương Tây.

Ví dụ, Anh mới có một tuyên bố chính sách toàn diện, nhấn mạnh nước này là “lực lượng vì điều tốt đẹp trên thế giới”. Hà Lan cũng công bố chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của riêng mình, quả quyết cần phải có tiếng nói lớn hơn nhằm chống lại các động thái gây hấn của Trung Quốc, vốn đe dọa sự tự do tiếp cận các tuyến đường biển trong khu vực.

Trong khi đó, Trung Quốc cũng đang học hỏi từ quá khứ. Việc khống chế thành công đại dịch Covid-19 đã tạo ra những xung động hướng nội, lặp lại thời đại mà sự tiếp xúc với thế giới bên ngoài bị phản đối và được coi là mối đe dọa đối với sự ổn định xã hội.

{keywords}
Tàu Trung Quốc diễn tập bắn đạn thật trên biển. Ảnh: Chinese military

Nền kinh tế Trung Quốc đã phục hồi nhanh hơn bất kỳ nơi nào khác trên thế giới do nhu cầu trong nước tăng cao thời kỳ hậu dịch bệnh. Hàng triệu khách du lịch Trung Quốc từng xếp hàng mua đồ hiệu ở Paris và London giờ đây đang chi tiêu trong nước. Việc hướng nội cũng giúp củng cố các quan điểm dân tộc chủ nghĩa và siết chặt kỷ luật tư tưởng.

Phân cực và chia rẽ

Bị kẹt ở giữa là một loạt các quốc gia nhỏ hơn không có cùng các giá trị như tuyên bố của người Mỹ và châu Âu cũng như không tận hưởng viễn cảnh về một khu vực đồng thịnh vượng do Trung Quốc lãnh đạo. Sự hoài nghi lẫn nhau khiến các nước không cùng hành động trong các liên minh. Giữa các xã hội quá đa dạng và chỉ hội nhập một phần cũng không có sự tương thích về hệ tư tưởng.

Do đó, các hạt giống của sự phân cực đang rơi rớt trên nền đá ở châu Á. Khó có thể dựng lên một bức màn sắt thực sự hiệu quả giống như vào những năm 1950, khi Mỹ và Trung Quốc cũng cố gắng và thất bại trong việc tạo lập những quốc gia phụ thuộc ở khu vực Đông Nam Á mới giành được độc lập, chỉ còn lại di sản chiến tranh và mất mát của người dân.

Vậy thuốc giải độc tốt nhất cho nỗ lực thâu tóm ảnh hưởng dưới vỏ bọc mới là gì? Với cuộc đấu tranh chống thực dân vẫn còn mới mẻ sau những năm 1950, phong trào không liên kết đã tìm cách xây dựng một con đường trung dung, dẫn đầu châu Á bởi Ấn Độ và Indonesia. 

Ngày nay, có những nỗ lực nhằm khuyến khích các cường quốc quy mô trung bình tham gia quản trị toàn cầu. Tuy nhiên, nỗ lực trở thành nguồn cung cấp vắc xin Covid-19 của Ấn Độ đã tan thành mây khói khi Mỹ, Nga và Trung Quốc phải gấp rút hỗ trợ sự sụp đổ mang tính thảm họa của hệ thống y tế tại quốc gia Nam Á.

Mỹ đang sử dụng công nghệ làm mũi nhọn, nâng cao mối quan tâm về quyền riêng tư và bảo mật dữ liệu nhằm ngăn chặn sự phát triển của các hãng công nghệ Trung Quốc, bắt buộc thực hiện các điều chỉnh tốn kém đối với các chuỗi cung ứng.

Trung Quốc đang sử dụng biện pháp ngoại giao vắc xin, khai thác việc phân phối vắc xin chậm chạp từ phương Tây để đảm bảo các thỏa thuận mua sản phẩm của họ trong khu vực.

Chậm rãi nhưng chắc chắn, một sự chia rẽ đang mở ra ở châu Á. Đáng buồn thay, chỉ còn là vấn đề thời gian trước khi súng bắt đầu khai hỏa và khu vực phải trải qua một loạt các cuộc xung đột khác mà họ không có phần nhưng phải trả giá bằng máu.

Quỳnh Anh (Theo SCMP)

Tân Đại sứ Mỹ và Trung Quốc: Người neo giữ quan hệ 2 cường quốc

Tân Đại sứ Mỹ và Trung Quốc: Người neo giữ quan hệ 2 cường quốc

Ông Burns và ông Tần là những nhà ngoại giao chuyên nghiệp. Tuy nhiên, cả hai đều không hẳn có kinh nghiệm hoặc có kiến thức chuyên môn về nước kia.

tin nổi bật

Từ bài học về cán bộ, làm gì để 3 đầu tàu lấy lại phong độ?

Ba thành phố Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng từ lâu đã trở thành đầu tàu kinh tế cả nước. TP.HCM và Hà Nội luôn ở vị trí thu ngân sách cũng như đóng góp vào ngân sách quốc gia nhiều nhất.

CPI từ bàn ăn đến bàn nghị sự

Cuối tuần vừa qua, tôi lâm vào tình huống dở khóc dở cười khi đến thăm gia đình một người quen. Trong bữa ăn, ông chồng nói bâng quơ là lạm phát có tí ti thế mà dân tình cứ gào lên, chả ra làm sao.

40 năm Công ước Luật biển: Bảo vệ quyền tự do hàng hải, giải quyết các tranh chấp

Công ước LHQ về Luật biển (UNCLOS) thiết lập cơ chế mới hữu hiệu về giải quyết các tranh chấp biển. Khoảng gần 1/2 trong tổng số 500 các vùng biển chồng lấn đã được giải quyết.

40 năm UNCLOS: Bảo vệ trật tự pháp lý trên biển

Ngày 30/4/1982, sau 9 năm đàm phán, văn bản đàm phán cuối cùng về Công ước LHQ về Luật Biển (UNCLOS) được nhất trí thông qua và ngày 10/12/1982 thì mở ký.

Hết lo 'kỷ luật nhiều như thế lấy ai để làm việc'

Tiếp xúc với cử tri Hà Nội ngày 23/6, Tổng bí thư nhắc lại câu nói “kỷ luật nhiều như thế lấy ai để làm việc”. Câu nói này xuất phát từ một vị lãnh đạo Quốc hội trước đây và từng gây xôn xao dư luận.

Suy thoái kinh tế và Zero Covid đe dọa tham vọng toàn cầu của Trung Quốc

Cảnh báo của Thủ tướng Lý Khắc Cường về việc Trung Quốc đối mặt với thách thức do kiểm soát Covid-19 nghiêm ngặt làm dấy lên lo ngại về nguy cơ giảm tốc, thậm chí suy thoái kinh tế lớn nhất trong nhiều thập kỷ.

Đường cao tốc tây - ta và câu chuyện quản lý

Các cơ quan đang bàn nhiều đến việc tính lại các tổng cục và tương đương tại các bộ, cơ quan ngang bộ, trong đó có phương án tách Tổng cục Đường bộ Việt Nam thành Cục Đường bộ và Cục Đường cao tốc.

Nữ Vụ trưởng báo chí và chuyện cầm bút

Trợ lý Bộ trưởng, Vụ trưởng Vụ Thông tin báo chí, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng cho rằng, làm báo không chỉ là chuyển tải thông tin mà còn có sứ mệnh dẫn dắt.

Khát vọng tạo nên tính cách người Israel

Ở phần 2 cuộc bàn tròn trực tuyến với Tuần Việt Nam, Đại sứ Nadav Eshcar chia sẻ về khát vọng lập quốc, xây dựng đất nước của người Israel, về tình cảm của gia đình ông những năm tháng sống tại Việt Nam.

Công nghệ làm nên phép màu Israel

Tuần Việt Nam trò truyện trực tuyến với Đại sứ Israel tại Việt Nam Nadav Eshcar về "cây đũa thần" công nghệ làm nên phép màu trên con đường phát triển quốc gia.

Giảm giá xăng vừa giúp dân vừa kìm lạm phát

Thông tin Bộ Tài chính trình Chính phủ đề xuất “giảm kịch khung” thuế bảo vệ môi trường với xăng dầu, xem xét bỏ quỹ bình ổn mang lại làn gió tươi mát cho người dân và nền kinh tế vốn chật vật sau đại dịch, lạm phát tăng cao.

Ai sẽ là Chủ tịch thành phố Hà Nội?

Bài viết không nhằm chọn nhân sự cụ thể - điều này đã có những cơ quan chuyên trách của Đảng - mà chỉ muốn nói đến đòi hỏi thực tiễn từ mảnh đất Thăng Long, trái tim của cả nước.

Hai ủy viên trung ương bị khai trừ và bài học về công tác cán bộ của Đảng

Hai ủy viên Trung ương bị khai trừ khỏi Đảng, bị tước hết chức vụ và bị khởi tố, bắt tạm giam là minh chứng cho tinh thần đấu tranh không khoan nhượng với tệ nạn tham nhũng tiêu cực của Đảng, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Tổng bí thư.

Diện kiến ông Sáu Dân và giải pháp tháo gỡ khó khăn kinh tế

Tôi tưởng làm việc chỉ với năm ba người chuyên viên cùng với ông Sáu Dân, hoá ra đêm đó ở hội trường có đến hơn 20 người, trong đó chỉ có một người mà tôi biết…

Lá thư gửi ông Sáu Dân và chuyến thăm Thủ đô

Tôi báo với anh Dưỡng để nói lại với anh Hai Chí và sau đó TP.HCM có văn bản gởi anh Bảy Hoàng - Tổng giám đốc Imexco đề nghị bố trí cho tôi đi Hà Nội, đồng thời anh Năm Nghị có đưa cho tôi một thư gởi ông Sáu Dân…